Journals / Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2026 / Sayı: 17

Salim Başol and the Yassıada Trials

Salim Başol ve Yassıada Mahkemeleri

Şerif Demir(KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-6831-2188
Pages
40–56
Publication Date
2026-07-03
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Thus, it aims to contribute to the history of democracy.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The political problems that emerged prior to the military intervention of 27 May 1960 reached a level that threatened to the country's internal security.
📊
Key Findings & Data:The decisions of the Yassıada trials played a significant role in shaping the new political era that began after the 27 May military intervention Among the legal figures who helped shape the new era was Salim Başol.
💡
Conclusion & Impact:Thus, it aims to contribute to the history of democracy.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:27 Mayıs · Salim Başol · Yassıada

Abstract

The political problems that emerged prior to the military intervention of 27 May 1960 reached a level that threatened to the country's internal security. The government, which was struggling to resolve these political problems, was removed from power by the military intervention. The military administration established shortly thereafter found itself confronted with a variety of political developments. The military administration, which was established shortly after the intervention, found itself amid a series of political developments. The military officers who had lacked both a political blueprint for governing the country prior to the coup and the experience and expertise necessary for administering a government, were influenced by various groups and implemented numerous controversial policies. Legal scholars, who effectively recognized and capitalized on the administrative shortcomings displayed by the inexperienced military administration, argued that members of the Democrat Party should be put on a trial first. They subsequently determined the framework of these proceedings by stretching the fundamental principles of law. Legal scholars legitimized the new political order that emerged following the military intervention under the name of “Revolutionary Law”, incorporating the extraordinary developments of the period into this legal framework. As a consequence of this approach, the High Court of Justice, vested with extraordinary powers, was established on Yassıada. During the Yassıada trials, which lasted for eleven months, the entire ten-year period of Democrat Party rule was put on a trial. As a result of these proceedings, fifteen defendants were found guilty and sentenced to death. The decisions of the Yassıada trials played a significant role in shaping the new political era that began after the 27 May military intervention Among the legal figures who helped shape the new era was Salim Başol. Supporting 27 May, Başol played an active role in the legal reforms carried out after the military intervention. As President of the High Court of Justice, he strongly defended the death sentences. There is limited academic research on the Yassıada trials, and no scholarly work has focused specifically on Salim Başol. This study examines Başol’s role and importance in the Yassıada trials through primary sources from the period. It explores how the legal structure at Yassıada was formed and how the High Court of Justice was established, aiming to provide a closer view of Salim Başol. Through the figure of Judge Salim Başol, some controversial attitudes and practices at Yassıada are evaluated. The study also focuses on the relationship between law and justice in the Yassıada trials under military rule. Thus, it aims to contribute to the history of democracy.

Özet

27 Mayıs 1960 askeri müdahalesi öncesi yaşanan siyasi sorunlar, ülkenin iç güvenliğini tehdit edecek seviyelere ulaştı. Bu siyasi sorunları çözmekte zorlanan hükümet, askeri müdahaleyle iktidardan uzaklaştırıldı. Kısa sürede kurulan askeri yönetim, kendisini farklı siyasi gelişmelerin içerisinde buldu. Darbe öncesi ülke yönetmeye yönelik hiçbir siyasi planları ve hükümeti yönetmekte tecrübe ve deneyimleri olmayan askerler, farklı çevrelerin tesiri altında kalarak tartışmalı pek çok uygulamalara imza attılar. Tecrübesiz askeri yönetimin gösterdiği bu idari zaafları iyi değerlendiren hukukçu akademisyenler, öncelikle Demokrat Partililerin yargılanması gerektiğini savundular. Ardından hukukun temel kurallarını zorlayarak bu yargılamanın nasıl yapılacağını belirlediler. Hukukçu akademisyenler, Askeri müdahale sonrası ortaya çıkan yeni siyasi durumu “İhtilal Hukuku” adı altında meşrulaştırarak yaşanılan sıra dışı gelişmeleri bu hukuk içine aldılar. Bu anlayışın sonucu olarak Yassıada’da olağanüstü yetkilere sahip Yüksek Adalet Divanı kuruldu. On bir ay süren Yassıada mahkemelerinde on yıllık Demokrat Parti dönemi yargılandı. Bu yargılamalar neticesinde suçlu bulunan 15 sanık hakkında idam kararı verildi. Yassıada mahkemelerinin aldığı kararlar, 27 Mayıs askeri müdahalesi sonrasında başlayan yeni siyasi dönemin şekillenmesinde mühim rol oynadı. Yeni dönemin şekillenmesini katkı sağlayan hukukçular arasında Salim Başol’da yer aldı. 27 Mayıs’a destek veren Başol, öncelikle 27 Mayıs askeri müdahalesi sonrasında yapılan yasa çalışmalarında aktif rol oynadı. Yüksek Adalet Divanı’na başkanlık ederek, idam kararlarını sonuna kadar savundu. Yassıada mahkemeleri hakkında yeterli akademik çalışmalar bulunmadığı gibi Salim Başol’u konu edinen hiçbir bilimsel eser de üretilmemiştir. Bu çalışmayla döneme yönelik birinci el kaynaklarla Yassıada mahkemelerinde Salım Başol’un yeri ve önemi araştırıldı. Yassıada’daki hukuki yapının nasıl inşa edildiği ve Yüksek Adalet Divanı’nın nasıl kurulduğu incelenerek Salim Başol’u daha yakından tanıtmak esas alındı. Hâkim Salim Başol’un üzerinden Yassıada’daki bazı tartışmalı tavır ve tutumlar değerlendirildi. Askeri yönetimin gölgesindeki Yassıada mahkemelerinde hukuk ve adalet ilişkisi üzerinde duruldu. Böylece dönem üzerinden demokrasi tarihine katkı sağlamak amaçlanmaktadır.

🔖

Cite This Article

Demir, Ş. (2026). Salim Başol and the Yassıada Trials. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı: 17, 40–56. https://doi.org/10.55089/yyuvasad.1928760

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (47)

  1. Arşivler Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA),10.9.0.0/99.307.1;10.9.0.0./100.310.110.9.0.0./101.315.1;10.9.0.0/99.307.2;10.9.0.0/104.327.1; 10.9.0.0/150.467.7; 10.9.0.0/150.467.2; 10.9.0.0/111.348.1
  2. Resmî Gazeteler
  3. 1924 tarih ve 491 sayılı Teşkilâtı Esasiye Kanunu'nun bazı hükümlerinin kaldırılması ve bazı hükümlerinin değiştirilmesi hakkında Geçici Kanun, Resmî Gazete, 10525, 14 Haziran 1960, 1533-1534.
  4. Milli Birlik Komitesi Kararları, Resmî Gazete, 10623, 7 Ekim 1960, 2289.
  5. T.C. Milli Birlik Komitesi Kararları, Resmî Gazete, 10935, 18 Ekim 1961, 5409.
  6. Yüksek Adalet Divanın Muhakeme Usulüne Ait Geçici Kanun, Resmî Gazete, 10529, 18 Haziran 1960, 1565-1566.
  7. Süreli Yayınlar
  8. Akis, XIX/321, (10 Ekim 1960), s. 7.
  9. Akis, XX/355, (17 Nisan1961),.22-26.
  10. Cumhuriyet 23 Ocak 1962.
  11. Cumhuriyet, 28 Mayıs 1960.
  12. Cumhuriyet, 29 Mayıs 1960.
  13. Cumhuriyet, 3 Ekim 1960.
  14. Cumhuriyet, 4 Ekim 1960.
  15. Cumhuriyet, 7 Ağustos 1961.
  16. Cumhuriyet, 7 Ekim 1961.
  17. Cumhuriyet: 1 Mart 1990.
  18. Hürriyet, 15 Eylül 1986.
  19. Milliyet, 1 Haziran 1986
  20. İnceleme ve Araştırma Eserler
  21. Arıkan, Mustafa, “27 Mayıs Anayasayı İhlal Davası İddianamesi Üzerine Bazı Tespit ve Düşünceler”, Türkler Ansiklopedisi, C. XVI, Ankara 2002, 73-80.
  22. Bayram, İlker, TBMM’deki Partilerin Din Siyaseti (1951-1954), Nobel Yayınları, Ankara 2024.
  23. Burçak, Rıfkı Salim, Yassıada ve Öncesi, Çam Matbaası, Ankara 1976.
  24. Çölaşan, Emin, Tarihe Düşülen Notlar, Ümit Yayıncılık, Ankara 2000.
  25. Demir, Şerif, “Hatıratların Işığında Yassıada (27 Mayıs 1960-15 Eylül 1961)”, Hatıratın Işığında Dönemin Ruhu ve Meseleler, c.IV, Edt. M. Gümüş, TTK, Ankara 2022, s. 149-165.
  26. Durmuş, Enver, Yassıada’dan İmralı’ya, Boğaziçi Yayınları, İstanbul 1990.
  27. Eraslan, Zeki, Osmanlı’dan Günümüze Türk Anayasa Metinleri, ATAM Yayınları, Ankara 2024.
  28. Erer, Tekin, Yassıada ve Sonrası, Rek-Tur Kitap, İstanbul 1965.
  29. Erkanlı, Orhan, Anılar… Sorunlar… Sorumlular, Baha Matbaası, İstanbul 1972.
  30. Esin, Numan, Devrim ve Demokrasi Bir 27 Mayısçının Anıları, Doğan Kitap, İstanbul 2005.
  31. Gürsoy Naskali, Emine, Avukat Maurice Garçon’un 27 Mayıs Darbesi Mütalaası, Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi,2014, C. I, S. 2, 2014, s. 320-330.
  32. Ilıcak, Nazlı, 16 Yıl Sonra Salim Başol’u Yargılıyoruz, [Y.Y], İstanbul 1977.
  33. İpekçi, Abdi - COŞAR Ömer Sami, İhtilalin Abdi- İş Bankası Yayınları, İstanbul 2012.
  34. Kemal, Yaşar, Cumhuriyet, 2 Şubat 1961.
  35. Mumcu, Uğur, “Salim Başol”, Cumhuriyet, 2 Mart 1990.
  36. Mumcu, Uğur, Dost Yüzlerde Zaman, Um:ag Vakfı Yayınları, Ankara 2021.
  37. Önder, Necmettin, Yassıada’da Milli İrade Nasıl Mahkûm Edildi?, Dem Yayınları, İstanbul 1990.
  38. Öymen, Altan, Umutlar ve İdamlar 1960-1961, Doğan Kitap, İstanbul 2018.
  39. Öymen, Örsan, Bir İhtilal Daha Var … 1908-1980, Milliyet Yayınları, İstanbul 1987.
  40. Özdurgun Yunus, Türk Siyasetinde Mali Yolsuzluk İddiaları 1950-1960, Çizgi Kitapevi, İstanbul 2024.
  41. Özgürel, Avni, “Yassıada Demokrasi müzesi Olsun”, Radikal: 17 Eylül 2006.
  42. Perin, Mithat, Yassıada Faciası, Dem Yayınları, İstanbul 1991.
  43. Perin, Mithat, Zindana Tıkılan İktidar 27 Mayıs ve Yassıada Günleri, İstanbul 2011.
  44. Toker, Metin, Demokrasimizin İsmet Paşa’lı Yılları 1944-1973 Yarı Silahlı, Yarı Külahlı Bir Ara Rejim 1960-1961, Bilgi Yayınevi, Ankara 1991.
  45. Tunçkanat, Haydar, 27 Mayıs 1960 Devrimi (Diktadan Demokrasiye), Çağdaş Yayınları, İstanbul 1996.
  46. Turgut, Hulusi, Yaptırılmayan Savunmalar, ABC Ajans Yayınları, İstanbul 1988.
  47. Akis, XX/355, (17 Nisan1961),.22-26.