Journals / Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi / 2021 / Cilt: 5 Sayı: 2

ATTEMPTS BY THE ENTENTE POWERS TO OCCUPY THE MARDIN SANJAK AFTER THE WORLD WAR I

CİHAN HARBİ’NDEN SONRA İTİLAF DEVLETLERİNİN MARDİN SANCAĞI’NI İŞGAL GİRİŞİMLERİ

Pages
252–267
Publication Date
2021-12-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

İngiliz Hükümeti gizli arşivlerinden de yararlanılarak, yapılan ayrıntılı araştırmanın sonunda Mütareke Dönemi’nde sancaktaki Resulayn ile Derbesiye’nin işgale uğradığı, Mardin ve Cizre’nin işgal tehdidi yaşadığı, Nusaybin (ve Amude)nin ise işgal edilmediği görülmüştür. 1921’deki Ankara Anlaşması’yla Resulayn, Amude ve Derbesiye’den vazgeçilmesi karşılığında, Cizre, Nusaybin ve Mardin gibi ticari açıdan üç köprübaşı şehir Türkiye sınırları dahilinde kalmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Büyük Savaş başlamadan önce Mardin, Nusaybin ve Cizre kentlerinin hem Mardin sancağının hem de Kuzey Mezopotamya’nın ticaretinde önemli yerleri vardı.
📊
Key Findings & Data:Bu çalışmada Mütareke Dönemi’nde sancak merkezi Mardin’in yanı sıra, sancağın Cizre, Resulayn ve Derbesiye gibi diğer yerleşim yerlerinin de İtilaf Devletlerince işgal teşebbüsleri incelenmiştir.
💡
Conclusion & Impact:İngiliz Hükümeti gizli arşivlerinden de yararlanılarak, yapılan ayrıntılı araştırmanın sonunda Mütareke Dönemi’nde sancaktaki Resulayn ile Derbesiye’nin işgale uğradığı, Mardin ve Cizre’nin işgal tehdidi yaşadığı, Nusaybin (ve Amude)nin ise işgal edilmediği görülmüştür. 1921’deki Ankara Anlaşması’yla Resulayn, Amude ve Derbesiye’den vazgeçilmesi karşılığında, Cizre, Nusaybin ve Mardin gibi ticari açıdan üç köprübaşı şehir Türkiye sınırları dahilinde kalmıştır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Mardin · Nusaybin · Cizre

Özet

Büyük Savaş başlamadan önce Mardin, Nusaybin ve Cizre kentlerinin hem Mardin sancağının hem de Kuzey Mezopotamya’nın ticaretinde önemli yerleri vardı. Bu çalışmada Mütareke Dönemi’nde sancak merkezi Mardin’in yanı sıra, sancağın Cizre, Resulayn ve Derbesiye gibi diğer yerleşim yerlerinin de İtilaf Devletlerince işgal teşebbüsleri incelenmiştir. İngiliz Hükümeti gizli arşivlerinden de yararlanılarak, yapılan ayrıntılı araştırmanın sonunda Mütareke Dönemi’nde sancaktaki Resulayn ile Derbesiye’nin işgale uğradığı, Mardin ve Cizre’nin işgal tehdidi yaşadığı, Nusaybin (ve Amude)nin ise işgal edilmediği görülmüştür. 1921’deki Ankara Anlaşması’yla Resulayn, Amude ve Derbesiye’den vazgeçilmesi karşılığında, Cizre, Nusaybin ve Mardin gibi ticari açıdan üç köprübaşı şehir Türkiye sınırları dahilinde kalmıştır.

🔖

Cite This Article

Eldem, F. T. (2021). ATTEMPTS BY THE ENTENTE POWERS TO OCCUPY THE MARDIN SANJAK AFTER THE WORLD WAR I. Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 2, 252–267. https://doi.org/10.47088/utad.974273

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (43)

  1. Inter-departmental Conference on Middle Eastern Affairs, Secretary's Note (1919), London
  2. İrade-i Milliye Tıpkı Basım ve Yeni Harflerle (2014), Sivas Belediyesi, 4. Baskı, Sivas
  3. Karte von Mesopotamien und Syrien (vorläufige Ausgabe): 3b. Mardin (1918), 1/400.000, Landesaufnahme, Kartogr. Ableitung der Kgl. Preuss, May Military Report on Iraq (Area 9). Central Kurdistan (1929), Air Ministry, London
  4. Military Report on Mesopotamia (Iraq).Area 1 (Northern Kurdistan).Provisional (1922), The General Staff British Forces in Iraq
  5. Military Report on Mesopotamia (Iraq).Area 8 (Western Kurdistan).Provisional (1923), The General Staff British Forces in Iraq
  6. Personalities (1923), Government Press, Baghdad
  7. TBMM Gizli Celse Zabıtları, (16/10/1921), Cilt. 2
  8. TBMM Gizli Celse Zabıtları (22/7/1922), Cilt. 3
  9. Akalın, M (2016), Millî Mücadelede Urfa, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi, 5. Basım, Şanlıurfa
  10. Altan, B (2017), Kürdistan Teali Cemiyeti: Kuruluş, Amaç ve Faaliyetler, Mardin Artuklu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Mardin
  11. Altuğ, S (2011), Sectarianism in the Syrian Jazira: Community, Land and Violence in the Memories of World War I and the French Mandate (1915- 1939), University of Utrecht, Yayımlanmamış Doktora Tezi
  12. Ayabakan, L (2020), Kürt-İngiliz İlişkilerinde Özerklik Sorunu 1918-1925, Googlebooks
  13. Aydın, S., Emiroğlu, K., Özel, O., Ünsal, S (2019), Mardin Aşiret-Cemaat-Devlet, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 3. Baskı, İstanbul
  14. Beyoğlu, S (1996), "Millî Mücadele Başlarken Güneydoğu Anadolu (1919)", Tarih İncelemeleri Dergisi, 11: 125-135
  15. Bozan, O (2021), Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele Döneminde Mardin, Çizgi Kitabevi, Konya
  16. Demir, E (2017), Vazgeçilmeyen Topraklar Misak-ı Milli, Post Yayın, İstanbul
  17. Dolapönü, H (1972), Tarihte Mardin, Hilal Matbaacılık, İstanbul
  18. Henning, B (2018), Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts, University of Bamberg Press, Bamberg
  19. İğdemir, U (2020), Heyet-i Temsiliye Tutanakları, TTK, 2. Baskı, Ankara
  20. Jwaideh, W (2006), The Kurdish National Movement, Syracuse University Press, New York
  21. Kara, A., S (2011), Osmanlı Devleti’nin Son Yüzyılında Müftülük: Müftülerin Eğitim, Tayin, Azil ve Sosyal Hayattaki Konumları, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul
  22. Kayalan, F (2013), Mürsel Paşa (Bakü)’nın Askerî ve Siyasî Faaliyetleri, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Antalya
  23. Kaymaz, İ. Ş (2014), Musul Sorunu, Kaynak Yayınları, İstanbul
  24. Kerr, S. E (1973), The Lions of Marash, State University of Newyork Press, Newyork
  25. Kılınçkaya, D. M (2008), Osmanlı Yönetimindeki Topraklarda Arap Milliyetçiliğinin Doğuşu ve Suriye, ATAM, 2. Baskı, Ankara
  26. Mumcu, U (2018), Kürt-İslam Ayaklanması, Um:ag Vakfı, 32. Baskı, Ankara
  27. Oral, M (2007), “Mardin’in Son Süryani Kadim Patriği Mor İgnatios İlyas Şakir Efendi (1867–1932)”, Makalelerle Mardin IV Önemli Simalar Dini Topluluklar, İstanbul
  28. Öğün, T (2004), Vilayât-ı Şarkiye Mültecileri (1915-1923), Babil Yayıncılık, Ankara
  29. Öğüt, T. ve Akkaş, E (2016), “Suriye Toprak Reformunun Türkiye’ye Yansımaları: Pasavan Rejimi Krizi”, Sosyal Siyaset Konferansları/Journal of Social Policy Conferences, Sayı/Issue. 71-2: 127-163
  30. Ölçen, Y (2006), “Millî Mücadelede Mardin”, 1. Uluslararası Mardin Tarihi Sempozyumu Bildirileri, Ed. İbrahim Özcoṣar, Hüseyin H. Güneṣ, Mardin Tarihi İhtisas Kütüphanesi Yayını, İstanbul
  31. Rafik, A (1994), “Türkiye-Suriye İlişkileri 1918-1926", Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, Sayı. 88
  32. Rıza, A (1995), Ahfada Yadigâr Urfa Mücahedesi, Yayına Hazırlayan: Müslüm Akalın, ŞURKAV, Şanlıurfa
  33. Sezen, T (2017), Osmanlı Yer Adları, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, 2. Baskı, Ankara
  34. Sütçü, M. S (2017), “Osmanlı Devleti’nde Müftülük Kurumu: Anadolu Müftüleri”, Tarih Okulu Dergisi (TOD), Aralık, Yıl 10, Sayı XXXII: 459-536
  35. Tauber, E (1995), The Formation of Modern Syria and Iraq, Routledge
  36. Tezcür, G. M (Editor) (2019), A Century of Kurdish Politics, Routledge, Oxford
  37. Toksoy, A. E (1939), Millî Mücadelede Mardin, Mardin Halkevi Neşriyatından No. 6, Resimli Ay Matbaası, İstanbul
  38. Tutar Serter, Y (2016), Cumhuriyet Döneminde Süryaniler (1923-1990), Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Balıkesir
  39. Türk İstiklal Harbi IV’üncü Cilt Güney Cephesi (2009), Genelkurmay Basımevi, Ankara
  40. Umar, Ö. O (2004), Suriye (1908-1938), ATAM, Ankara
  41. Yamaç, M (2018), “Fransız Diplomatik Belgelerinde Türkiye-Suriye Sınır Sorunu (1918-1940)”, Belleten, Cilt LXXXII - Sayı 295: 1153-1174
  42. Yavuz, B (1994), Kurtuluş Savaşı Döneminde Türk-Fransız İlişkileri, TTK Basımevi, Ankara
  43. http://www.trainsofturkey.com/pmwiki.php/History/CIOB (Erişim tarihi: 23/02/2021)