AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that the coursebook activities predominantly emphasize the cognitive strategies of “organizing ınformation,” “analyzing text structures,” and “making ınferences.” In contrast, the strategies that support “questioning,” “summarizing,” and “creative thinking” are incorporated to a limited extent.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Cognitive strategies are fundamental tools that aim to enhance students’ thinking skills and deepen the meaning they construct through their interactions with texts. This study examines how and to what extent the cognitive strategies defined in the 2024 Turkish Century Education Model Middle School Turkish Language Curriculum are reflected in the activities of the 5th grade Turkish coursebook published by the Ministry of National Education. The research was designed using a qualitative approach, and the data were collected through document analysis. The study material consists of 284 activities included in the coursebook. These activities were systematically analyzed in terms of cognitive strategies; the prominent strategy or strategies in each activity were identified and the data were interpreted using descriptive analysis techniques. The reliability of the analyses was ensured through coder agreement procedures. The findings indicate that the coursebook activities predominantly emphasize the cognitive strategies of “organizing ınformation,” “analyzing text structures,” and “making ınferences.” In contrast, the strategies that support “questioning,” “summarizing,” and “creative thinking” are incorporated to a limited extent. These results suggest that the design of coursebook activities should adopt a more balanced, holistic, and developmental approach in terms of cognitive strategies. During the implementation process of the curriculum, emphasis should be placed on activity designs that diversify cognitive strategies, support higher-order thinking, and aim to increase the active participation of students.
Özet
Bilişsel stratejiler, öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirmeyi ve metinlerle kurdukları anlam ilişkilerini derinleştirmeyi amaçlayan temel yapılardır. Bu çalışma, 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda tanımlanan bilişsel stratejilerin Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabı etkinliklerine hangi düzeyde ve nasıl yansıtıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımına göre yapılandırılmış ve veriler doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Çalışmanın materyalini ders kitabındaki toplam 284 etkinlik oluşturmaktadır. Etkinlikler, bilişsel stratejiler açısından sistematik biçimde analiz edilmiştir. Her bir etkinlikte öne çıkan stratejiler belirlenmiş ve veriler betimsel içerik analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Kodlayıcı güvenirliği çalışmalarıyla analizlerin tutarlılığı sağlanmıştır. Elde edilen bulgular, 5. sınıf Türkçe ders kitabı etkinliklerinde özellikle “bilgileri organize etme”, “metin yapılarını analiz etme” ve “çıkarım yapma” bilişsel stratejilerine ağırlık verildiğini; buna karşılık “soru sorma”, “özetleme” ve “yaratıcı düşünme”yi destekleyen bilişsel stratejilere sınırlı düzeyde yer verildiğini göstermektedir. Bu sonuçlar, ders kitabı etkinliklerinin bilişsel stratejiler bakımından daha dengeli, bütüncül ve gelişimsel bir anlayışla yeniden yapılandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Öğretim programının uygulama sürecinde bilişsel stratejileri çeşitlendiren, üst düzey düşünmeyi destekleyen ve öğrencilerin aktif katılımını artırmayı hedefleyen etkinlik tasarımlarına ağırlık verilmesi gerekmektedir.