Journals / Tarihyazımı / 2026 / Sayı: 1

The impact of the 2nd education council on Kâzım Nami Duru’s historiography and historical narrative: The case of the history III for secondary school textbook

II. Maarif Şûrasının Kâzım Nami Duru’nun tarih yazımına ve anlatısına etkisi: Ortaokul için tarih III ders kitabı örneği

Emrah Kaya(Sosyal Bilimler Enstitüsü)0009-0004-0916-3508
Neslihan Altuncuoğlu(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-3244-5077
Pages
43–77
Publication Date
2026-07-23
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that, following the Council, Duru made not only technical and pedagogical revisions but also significant changes to the content and discourse of the historical narrative.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the impact of the decisions of the 2nd Education Council on Kâzım Nami Duru’s historiography and historical narrative.
📊
Key Findings & Data:The study comparatively analyzes the 1941 and 1944 editions of the history textbook History III for Secondary Schools, co-authored by Duru.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that, following the Council, Duru made not only technical and pedagogical revisions but also significant changes to the content and discourse of the historical narrative.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kâzım Nami Duru · Maarif Şûrası · Tarih Yazımı

Abstract

This study examines the impact of the decisions of the 2nd Education Council on Kâzım Nami Duru’s historiography and historical narrative. The study comparatively analyzes the 1941 and 1944 editions of the history textbook History III for Secondary Schools, co-authored by Duru. Based on the document analysis method, the primary sources of the study are the relevant Council decisions and the two editions of the textbook. The data were evaluated using descriptive analysis within the framework of contextual and discursive changes. The findings indicate that, following the Council, Duru made not only technical and pedagogical revisions but also significant changes to the content and discourse of the historical narrative. In this context, the language was simplified; historical information and chronological errors were corrected, and contemporary developments were incorporated into the text. Furthermore, the national historical perspective was reshaped, narratives concerning Atatürk and İsmet İnönü were revised, and the discourse on the Ottoman dynasty and Kemalism was reorganized. Overall, the findings demonstrate that the decisions of the 2nd Education Council had a decisive influence on the content and discourse of history textbooks.

Özet

Bu çalışma, II. Maarif Şûrası kararlarının Kâzım Nami Duru’nun tarih yazımı ve tarih anlatısı üzerindeki etkilerini incelemektedir. Araştırmada, Duru’nun yazarları arasında yer aldığı Ortaokul İçin Tarih III ders kitabının 1941 ve 1944 baskıları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Doküman analizi yöntemine dayanan çalışmanın kaynaklarını ilgili şûra kararları ile ders kitabının iki baskısı oluşturmaktadır. Veriler betimsel analiz yaklaşımıyla içeriksel ve söylemsel değişimler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bulgular, Duru’nun şûra sonrasında yalnızca teknik ve pedagojik düzenlemeler yapmadığını, tarih anlatısının içerik ve söyleminde de değişikliklere gittiğini göstermektedir. Bu kapsamda, dil sadeleştirilmiş; tarihsel bilgi ve tarihlendirme hataları düzeltilmiş, dönemin güncel gelişmeleri metne dâhil edilmiştir. Ayrıca millî tarih anlayışı yeniden şekillendirilmiş, Atatürk ve İsmet İnönü’ye yönelik anlatılar değiştirilmiş, Osmanlı hanedanı ve Kemalizm’e ilişkin söylemler yeniden düzenlenmiştir. Sonuç olarak elde edilen bulgular, şûra kararlarının tarih ders kitaplarının içerik ve söylemi üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Kaya, E., Altuncuoğlu, N. (2026). The impact of the 2nd education council on Kâzım Nami Duru’s historiography and historical narrative: The case of the history III for secondary school textbook. Tarihyazımı, Sayı: 1, 43–77. https://doi.org/10.17497/tarihyazimi.1942726

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (48)

  1. Akyüz, Y. (2021). Türk eğitim tarihi M.Ö. 1000-M.S. 2021. Ankara: Pegem Akademi.
  2. Alaca, E. (2017). Cumhuriyet dönemi ortaokul tarih ders kitapları üzerine bir değerlendirme. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. 6(4). ss. 49-65.
  3. Alaslan, F., Şimşek, A. ve Çamdeviren, Ş. (2012). Türk maarif (eğitim) şûralarında tarih eğitimi. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 2(2), ss. 189-225.
  4. Aslan, H. ve İbrahimoğlu, F. (2020). Kâzım Nami’nin terbiye-i vataniyede ilk adım adlı eserinin tarih öğretimi açısından değerlendirilmesi ve öneriler. İslâmi Araştırmalar Dergisi, 31(1), ss. 112-127.
  5. Ata, B. (2017). Türkiye’de bir psikolog tarih ders kitabı yazarı oldu: psikolog Ali Haydar Taner ve ortaokul için tarih-II üzerine. Turkish History Education Journal, 6(2), ss. 215-242. https://doi.org/10.17497/tuhed.343074
  6. Avcı, C. (2005). Türk tarih tezi amacı, uygulanışı ve sonuçları. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(11), ss. 11-32.
  7. Başar, E. (2004). Milli eğitim bakanlarının eğitim faaliyetleri (1920-1960). İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı.
  8. Başgöz, İ. (1995). Türkiye’nin eğitim çıkmazı ve Atatürk. Ankara: Başbakanlık.
  9. Bay Kâzım Nami. (1938, 25 Eylül). Kurun, s. 4.
  10. Baymur, F. (1987). Kâzım Nami Duru. H. Ciritli ve B. Sorguç (Ed.), Cumhuriyet Dönemi Eğitimcileri (ss. 165-185). Ankara: UNESCO Türkiye Millî Komisyonu.
  11. Bilgin, N. (2016). Kimlik arayışı olarak resmi tarih. S. Özbaran (Ed.), Tarih Öğretimi ve Ders Kitapları 1994 Buca Sempozyumu (ss. 107-122). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt.
  12. Birinci, A. (2008). Kâzım Nami Duru (1876-1967). M. Ç. Özdemir (Der.), Türkiye’de Sosyoloji İsimler-Eserler (Cilt 1, ss. 233-259). Ankara: Phoenix.
  13. Boykoy, S. (2011). Türkiye’de 1939-1945 yıllarında tarih öğretim programları ve tarih ders kitaplarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(21), ss. 157-181.
  14. Ceylan, K. (2025). Kâzım Nami Duru; “Türk inkılabının kendine göreliği" ve Kemalizm. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, 21(43), ss. 1045-1075.
  15. Copeaux, E. (2016). Tarih ders kitaplarında (1931-1993) Türk tarih tezinden Türk-İslam sentezine (A. Berktay, Çev.). İstanbul: İletişim.
  16. Duru, K. N. (1940, 23 Mart). Maarif meselelerinden çıkan bir münakaşa Peyami’ye son cevap. Son Posta, s. 6.
  17. Duru, K. N. (1943, İlkteşrin). Gençlik kurumu ve izcilik. Yeni Kültür, (78-2). ss. 205-215.
  18. Duru, K. N. (1945, 29 Ağustos). Cumhuriyet Halk Partisi ve altı ok. Son Posta, ss. 5, 8.
  19. Duru, K. N. (1947, 5 Aralık). Bir düzenlik yolu bulunamaz mı? Son Posta, ss. 5-6.
  20. Duru, K. N. (1949, 1 Nisan). Vatan sevgisi. Son Posta, ss. 5-6.
  21. Duru, K. N. (1950, 12 Ekim). İdare çarkı içinden çıkılmaz bir hale geldi. Son Posta, ss. 5-6.
  22. Duru, K. N. (1957). İttihat ve terakki hatıralarım. İstanbul: Sucuoğlu.
  23. Duru, K. N. (1958). Cumhuriyet devri hatıralarım. İstanbul: Sucuoğlu.
  24. Erkek, M. S. (2005). Kâzım Nami Duru’nun eğitime bakışı ve tarih eğitimi üzerine görüşleri. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi (Cilt 2, ss. 255-261). Denizli: Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
  25. Ersanlı, B. (2021). İktidar ve tarih Türkiye’de “resmi tarih” tezinin oluşumu (1929-1937). İstanbul: İletişim. Ertem, S. ve Duru, K. N. (1941). Ortaokul için tarih III. Ankara: Maarif.
  26. Geçmişten Günümüze Millî Eğitim Şûraları. (2026). Erişim (28.02.2026): https://ttkb.meb.gov.tr/www/gecmisten-gunumuze-milli-egitim-sralari/icerik/810
  27. Güler, A. (2004). Türk eğitim politikalarının tarihsel süreci. Ankara: Yeryüzü.
  28. Güneş, İ. (2001). Türk parlamento tarihi: TBMM V. dönem (1935-1939) (Cilt 2). Ankara: TBMM Basımevi Müdürlüğü.
  29. Gürkan, H. (2017). Türkiye’de tarih öğretimi ilköğretim ders kitapları (1869-1950). Adana: Karahan.
  30. Güzel, D. ve Şimşek, A. (2012). Milli eğitim şûralarında ders kitapları. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(23), ss. 172-214. https://izlik.org/JA72ZC65ED
  31. İğdemir, U. (1973). Cumhuriyetin 50. yılında Türk tarih kurumu. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  32. Kabapınar, Y. (1992). Başlangıçtan günümüze Türk Tarih Tezi ve lise kitaplarına etkisi. Çağdaş Türkiyat Tarihi Araştırmaları Dergisi, 1(2), ss. 143-177.
  33. Kaya, E., & Altuncuoğlu, N. (2024). Emin Âli Çavlı’nın millî eğitim (maarif) şûralarında “tarih” üzerine görüşleri. Tarihyazımı, 6(2), ss. 122-144. https://izlik.org/JA99FW33EZ
  34. Keskin, Y. (2012). Milli eğitim bakanı Hasan Ali Yücel döneminde ortaokul-lise tarih programları ve ders kitaplarındaki dönüşüm. Akademik Bakış Dergisi, 30, ss. 1-22.
  35. Köken, N. (2014). Cumhuriyet dönemi tarih anlayışları ve tarih eğitimi (1923-1960). Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi.
  36. Kuş, E. (2009). Nicel-nitel araştırma teknikleri. Ankara: Anı.
  37. Kümbetoğlu, B. (2012). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. İstanbul: Bağlam. Maarif Şûrası Mesaisini Bitirdi. (1939, 30 Temmuz). Akşam, ss. 1, 4.
  38. Millî Eğitim Bakanlığı. (1991a). İkinci maarif şûrası. İstanbul: Millî Eğitim.
  39. Millî Eğitim Bakanlığı. (1991b). Dördüncü millî eğitim şûrası. İstanbul: Millî Eğitim.
  40. Polat, Ü. (2021). Millî Mücadele dönemi basına yansıyan maarif kongresi. Ü. Polat ve S. Karagöz (Ed.), II. Maarif Kongresi Bildiriler (ss. 77-94). Ankara: Türk Eğitim-Sen Genel Merkezi.
  41. Sakal, F. (2019). Tarih yazımında temel kavramlar. A. Şimşek (Ed.), Tarih Nasıl Çalışılır? (ss. 29-48), Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  42. Sakaoğlu, N. (2018). Türkiye eğitim tarihi 11-20. yüzyıllar. İstanbul: Alfa.
  43. Su, K. ve Duru, K. N. (1944). Ortaokul için tarih III. İstanbul: Millî Eğitim.
  44. Tebliğler Dergisi. (1940, 16 Eylül). 3(88).
  45. Tebliğler Dergisi. (1950, 28 Ağustos-4 Eylül). 13(605-606).
  46. Temizyürek, F. ve Dinçer, F. (2014). Cumhuriyet dönemi eğitim tarihinde önemli bir isim: Kâzım Nami Duru. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi (CTAD), 10(19). ss. 173-193.
  47. Türk Maarif Cemiyetinde. (1935, 24 Nisan). Kurun, s. 6.
  48. Zürcher, E. J. (2013). Modernleşen Türkiye'nin tarihi (Y. Saner, Çev.). İstanbul: İletişim.