Journals / Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 9 Sayı: 1

Avrupa Ortaçağ Kırsal-Kentsel Yaşamında Cadılık Olgusunun Yaşlı Kadınlar Bağlamında Değerlendirilmesi

Gökçe Karabacak(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ)0009-0007-3379-4408
Pages
27–36
Publication Date
2025-08-13
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Etiketleme Kuramı açısından konu değerlendirildiğinde, “cadılık” ile eşleştirilen yaşlı kadınların üzerinde oluşan Pygmalion Etkisi aynı şekilde bu travmatize döngüyü sürdürerek kriz yaratan bir faktör ve ekonomik, dinsel, toplumsal köklere sahip kitlesel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışmada Ortaçağ Avrupa dünyasında derin izler bırakmış, cadılık olgusunu biçimlendirmiş ayrımcı fikirler, ilerleyen süreçlerde gerçekleşen cadılık yargılamaları, kadının Ortaçağ’a özgü kent yaşamında yaşlanması ve ona yönelik bakış açısı bağlamında incelenmiştir.
📊
Key Findings & Data:Sapkınlıklardan, krizlerden sorumlu addedilerek “cadılık” ile etiketlenen, yaşlılıkları ve kötülükleriyle yer edip temsil edildikleri masallardaki yaşlı kadınlar için kentler, onları gözetim altında tutan stereotiplerle yaşamlarına süreğen bir korku salarak hapishaneler gibi hissettirdikleri ölçüde -hayatta kalabilmek adına- büyücülük pelerini taktıkları savunma hatlarına dönüşebilmektedir. “Yaşlı bir kadın için büyücü olarak bilinmek son savunma hattı olabilir” (Eco, 2023).
💡
Conclusion & Impact:Etiketleme Kuramı açısından konu değerlendirildiğinde, “cadılık” ile eşleştirilen yaşlı kadınların üzerinde oluşan Pygmalion Etkisi aynı şekilde bu travmatize döngüyü sürdürerek kriz yaratan bir faktör ve ekonomik, dinsel, toplumsal köklere sahip kitlesel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:2023 Verileri
⚙️Variables:Ortaçağ · Cadılık · Yaşlı Kadınlar

Özet

Bu çalışmada Ortaçağ Avrupa dünyasında derin izler bırakmış, cadılık olgusunu biçimlendirmiş ayrımcı fikirler, ilerleyen süreçlerde gerçekleşen cadılık yargılamaları, kadının Ortaçağ’a özgü kent yaşamında yaşlanması ve ona yönelik bakış açısı bağlamında incelenmiştir. Sapkınlıklardan, krizlerden sorumlu addedilerek “cadılık” ile etiketlenen, yaşlılıkları ve kötülükleriyle yer edip temsil edildikleri masallardaki yaşlı kadınlar için kentler, onları gözetim altında tutan stereotiplerle yaşamlarına süreğen bir korku salarak hapishaneler gibi hissettirdikleri ölçüde -hayatta kalabilmek adına- büyücülük pelerini taktıkları savunma hatlarına dönüşebilmektedir. “Yaşlı bir kadın için büyücü olarak bilinmek son savunma hattı olabilir” (Eco, 2023). Ortaçağ dönemi cadılık olgusuna ilişkin literatür taraması yapılarak verilere ulaşılan konu, insandışılaştırılarak ötekileştirilen yaşlı kadınların günah keçisi olarak etiketlendikleri çok yönlü bir mesele olarak karşımıza çıkmaktadır. Dolayısıyla sosyo-politik-ekonomik-kültürel yanları mevcuttur. Cadılık fenomeniyle eşleştirilen kadınların şeytanla girdikleri varsayılan ilişki, efendi-köle ilişkisi bağlamında incelendiğinde Hıristiyanlık inancındaki günahkarlık olgusu ve kadınların kötülüğe eğilimli oldukları ön kabulü, dönemin kadınlarının toplumsal konumlarını anlaşılır kılmaktadır. Prometheus’un insanlık için çaldığı, uğruna Zeus tarafından ağır bir şekilde cezalandırıldığı ateş, dönemin egemen güçlerince hem yapımın hem yıkımın sembolü olmuştur. Cadılık olgusu ve yargılamaları bu perspektiften ele alındığında, insanlıktan şeytanla iş birliği yapması sonucu çıkmış cadı kadınların etiketlenmeleri, ötekileştirilmeleri, dışlanmaları, yargılanmaları ve yakılmaları meşrulaştırılmıştır. Etiketleme Kuramı açısından konu değerlendirildiğinde, “cadılık” ile eşleştirilen yaşlı kadınların üzerinde oluşan Pygmalion Etkisi aynı şekilde bu travmatize döngüyü sürdürerek kriz yaratan bir faktör ve ekonomik, dinsel, toplumsal köklere sahip kitlesel bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

🔖

Cite This Article

Karabacak, G. (2025). Avrupa Ortaçağ Kırsal-Kentsel Yaşamında Cadılık Olgusunun Yaşlı Kadınlar Bağlamında Değerlendirilmesi. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 27–36. https://ajindex.com/articles/1543068

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (28)

  1. Aries, P. (1962). Centuries of childhood: A social history of family life. New York: Alfred A. Knopf, Printed in Great Britain
  2. Aries, P. (2020). Batı’da ölümün tarihi. Everest Yayınları: İstanbul
  3. Akın, H. (2024). Cadılar ve cadı avı. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  4. Bauman, Z. (2017). Yaşam sanatı. Ayrıntı Yayınları: İstanbul
  5. Baysal, D. & Devrimci Özgüven, H. (2023). Yaşlı istismarı. Ogün Vural & İ. Hamit Hancı (Ed.), Adli bilimler ve kriminalistik ansiklopedisi, Adli sosyal bilimler -1- (Cilt: 5, s.2431-2446). Türk Polis Teşkilatını Güçlendirme Vakfı: Ankara
  6. Boetie, E. D. (2022). Gönüllü kulluk üzerine söylev. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  7. Bourdieu, P. (2015). Televizyon üzerine. Sel Yayıncılık: İstanbul
  8. Cicero (2024). Yaşlı Cato veya yaşlılık üzerine. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları: İstanbul
  9. Cole, P. (2024). Kötülük miti. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları: İstanbul
  10. Connolly, W. E. (2016). Hayatın kırılganlığı. Ayrıntı Yayınları: İstanbul
  11. Dante, A. (2011). İlahi komedya: Cehennem. Oğlak Yayıncılık ve Reklamcılık: İstanbul
  12. Eco, U. (2011). Antik Roma. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  13. Eco, U. (2023). 16. yüzyıl: Rönesans çağı. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  14. Forrester Kibuga, K. & Dianga, A. (2000). Victimisation and killing of older women: Witchcraft in Magu District, Tanzania. Southern African Journal of Gerontology, 9 (2): 29-32
  15. Gaskill, M. (2020). Cadılık. Dost Kitabevi: Ankara
  16. Genç, Ö. (2022). Orta çağ Avrupası: Sosyal kültürel ve ekonomik hayat. Kronik Kitap: İstanbul
  17. Girard, R. (2018). Günah keçisi. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  18. Hobbes, T. (2020). Leviathan. Yapı Kredi Yayınları: İstanbul
  19. Kieckhefer, R. (2022). Ortaçağda büyü, Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  20. Komnena, A. (2024). Alexiad: Malazgirt’in sonrası. İnkılap Kitabevi: İstanbul
  21. Kohlmeier, M. (2015). Tanrıların masalları: Antik Çağ söylenceleri. Yurt Kitap-Yayın: Ankara
  22. Kramer, H. & Sprenger, J. (2018). Cadı çekici: Malleus maleficarum. Artes Yayınları
  23. Le Goff, J. (2024). Ortaçağda entelektüeller. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları: İstanbul
  24. Mead, M. (2018). Samoa’da ergen olmak. Alfa Basım Yayım Dağıtım: İstanbul
  25. Rowlands, A. (2001). Witchcraft and old women in early modern Germany. Oxford Journel (November), No. 173, pp. 50-89, Oxford University: The Past and Present Society
  26. Russell, J. B. (2024). Lucifer: Ortaçağ’da şeytan. Panama Yayıncılık: Ankara
  27. Shahar, S. (2002). Growing old in the Middle Ages: ‘Winter cloths us in shadow and pain’. Routledge: London and New York
  28. İnternet Kaynağı BBC News Türkçe (2024). https://www.youtube.com/watch?v=5RzKXPl-h_4 Erişim Tarihi, 14.08.2024