Determining the relationship between university students’ levels of technology addiction, self-efficacy, sleep quality, and academic achievement: A cross-sectional study

Özet

Giriş ve amaç:Teknolojinin hızla ilerlemesiyle birlikte, üniversite öğrencileri tarafından yoğun olarak kullanılan sosyal medya uygulamaları, dikkatli kullanılmadığı takdirde bağımlılığa yol açabilir. Bu bağımlılık, fiziksel ve psikolojik sorunlar, sosyal ilişkilerde bozulma ve yalnızlık hissi gibi bir dizi olumsuz sonuca yol açabilir. Bu araştırma, üniversite öğrencileri arasında teknoloji bağımlılığının, özyeterlilik, uyku kalitesi ve akademik başarı düzeyleri ile ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel desende gerçekleştirilmiş olup, 2024-2025 eğitim- öğretim yılında bir üniversitede öğrenim gören 747 lisans öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler Sosyodemografik Özellikler Formu, Teknoloji Bağımlılığı Ölçeği, Akademik Özyeterlik Ölçeği, Akademik Başarı Envanteri Ölçeği, Uyku Kalitesi Ölçeği ve Uyku Değişkenleri anketi kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Bulgular ve sonuç: Araştırmada akademik öz yeterlik toplam puanına göre öğrencilerin akademik öz yeterlik düzeylerinin yüksek olduğu belirlendi. Teknoloji bağımlılığı ölçeği toplam puanına göre öğrencilerin orta düzeyde teknoloji bağımlılığı olduğu belirlendi (X̄= 53.74). Akademik Başarı Envanteri ölçeği alt boyutu Algılanan öğretmen etkinliğinin orta düzeyde olduğu bulundu (X̄=23.22). Toplam uyku süresine göre erkeklerin kadınlardan daha yüksek uyku süresine sahip oldukları belirlendi (p=0.019). Araştırmada İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde okuyan öğrencilerin teknoloji bağımlılığı diğer fakültelerden daha yüksek bulundu (p=0.001). Araştırmada Spor Bilimleri Fakültesi Bölümlerinde okuyan öğrencilerin akademik öz yeterliklerinin diğer bölümlerden daha yüksek olduğu, Akademik öz yeterliliği en düşük olan bölüm orman fakültesi bölümleri olarak bulundu (p=0,008). Birinci sınıfların dış motivasyon/gelecek ve sosyalleşme alt boyutu düzeyleri diğer sınıflardan daha yüksek bulundu (p=0.003). Öğrencilerin Akademik öz yeterlik düzeyi arttıkça Akademik Başarı Envanteri içsel motivasyon alt boyut düzeyinin arttığı bulundu (p<0.05). Araştırma sonucunda öğrencilerin teknoloji bağımlılığı arttıkça uyku kalitesinin bozulduğu, akademik başarı alt boyut düzeylerinde azalma olduğu, öğrencilerin akademik öz yeterlilik düzeyi arttıkça uyku kalitesinin iyileştiği belirlendi. Ayrıca, üniversite öğrencilerin orta düzeyde teknoloji bağımlılığı olduğu, erkek öğrencilerinde teknoloji bağımlılığının kadın öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu, öğrencilerinin akademik öz yeterlik düzeylerinin yüksek olduğu, öğrencilerin uyku kalitesi puanlarına göre ise genel olarak kötü uyku kalitesine sahip oldukları belirlenmiştir. Kaynakça: • Akyol Güner, T., Demir, İ., & Erdem, S. (2022). The Relationship Between Social Media Addiction, Academic Self-Efficacy and Loneliness in University Students and the Affecting Factors. Journal of Higher Education and Science, 12(3), 508–518. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1139247 • Alemdağ, C., Öncü, E., & Yılmaz, A. K. (2014). Preservice Physical Education Teachers’ Academic Motivation and Academic Self-Efficacy. Spor Bilimleri Dergisi, 25(1), 23-35. https://doi.org/10.17644/sbd.171304 • Aslan, R., Gezgin Yazıcı, H., & Karabulut, E. (2025). Investigation of the Relationship Between Technology Addiction and Life Satisfaction and Psychological Flexibility in Nursing Students: Cross-Sectional Study. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 8(1), 156-164. https://doi.org/10.38108/ouhcd.1359844 • Aydın, F. (2017). Ankara University, Institute of Educational Sciences, Department of Computer Education and Instructional Technology, Educational Technology Program. Student Perspectives on the Problems Caused by Technology Addiction in the Classroom Environment. Master's Thesis. file:///Users/hilaluysal/Downloads/494180.pdf • Aydın, F. (2020). The Relationship Between Sleep Quality, Quality of Life, and Academic Self Efficacy Among University Students. Advisor: Dr. Tuncay Barut. Master's thesis, Graduate School of Education, Istanbul Gelişim University. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://acikerisim.gelisim.edu.tr/server/api/core/bitstreams/e84f0804-f28c-4034-a3d2-3a76903528d8/content • Balcı, Ş., & Gülnar, B. (2009). Internet Addiction Among University Students and The Profile of Internet Addicts. Selçuk İletişim, 6(1), 5-22. https://doi.org/10.18094/si.44854 • Balcıoğlu, İ. (2021). Teknoloji Bağımlılığı: Sosyal ve Adli Sorunlar. Türkiye Klinikleri, 33-40. • Chen, Y. L., Gau, S. S. (2016). Sleep problems and internet addiction among children and adolescents: a longitudinal study. J Sleep Res, 25(4), 458-65. https://doi.org/10.1111/jsr.12388 • Coşkun, S., & Kılıç, H. S. (2022). Relationship of Adolescents’ Internet and Smartphone Addiction with Loneliness, Sleep Quality and Academic Achievement Levels. Bağımlılık Dergisi, 23(4), 511-521. https://doi.org/10.51982/bagimli.1097365 • Dağyar M, Şahin H. (2020). The Predictive Power of University Students’ Self-Regulated Learning Strategies and Academic Achievements on Their Self Efficacy Beliefs. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 396-414. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020.20.52925-596157 • Demirci, A., Doğan, R., Matrak, Y. C., Kuruoglu, E., Mevsim, V. (2015). The effect of problematic internet use on the sleep quality of medical students. Turkish Journal of Family Medicine & Primary Care, 9(4), 143149. • Dinç, M. (2015). Technology Addiction and Youth. Journal of Youth Studies, 3(3), 31-65. • D’orsogna, T., Halson, S. L., Oehmen, R. (2023). Poor sleep quality during cOViD-19 pandemic restrictions associated with reduced psychological wellbeing in healthcare students. Chronobiology International, 40(4), 438–449. https://doi.org/10.1080/ 07420528.2023.2186127. • Ekenler, G., Altınel, B. (2021). Investigation of the Relationship Between Sleep Quality and Academic Achievement in Nursing Students. OTJHS, 6(4), 575-582. https://doi.org/10.26453/otjhs.883544 • Ercan, S., Acar, H. T., Arslan, E., Canbulut, A., Oğuz, A., Çetin, C. (2021). Effect of Internet Addiction on Sleep Quality, Physical Activity and Cognitive Status Among University Students. Journal of Turkish Sleep Medicine, 1, 49-5. http://doi.org/10.4274/jtsm.galenos.2021.96158 • Erdoğan, N., Karabel, M. P., Tok, Ş., Güzel, D., Ekerbiçer, H. Ç. (2018). Determination of Sleep Quality and Affecting Factors in Students of Sakarya University Medical Faculty. Sakarya Tıp Dergisi, 8(2), 395-403. https://doi.org/10.31832/smj.413752 • Eroğlu, O., Yıldırım, Y., & Şahan, H. (2017). The Students at the Faculty of Sport Sciences Academic Self-Efficacy and Academic Examination of the Relationship Between Levels of Motivation: Example Of Akdeniz University. Türkiye Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 38-47. • Eski, T., & Yılmaz, B. H. (2024). Investigation of the Relationship Between the Technology Addictions and the Level of Commitment to Sports Sciences Faculty Students. The Online Journal of Recreation and Sports, 13(3), 269–276. https://doi.org/10.22282/tojras.1433849 • Gökbulut, B. (2019). The relationship between sence of belonging and technology addiction of high school. International Journal of Eurasian Education and Culture, 4(7), 281-297. https://doi.org/10.35826/ijoecc.46. • Guo, C., Chen, M., Ji, X., Li, J., Ma, Y., & Zang, S. (2025). Association between internet addiction and sleep quality in medical students: a longitudinal study. Frontiers in psychology, 16, 1517590. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1517590 • Güçlü, Y., Aydın Güçlü, Ö., Demirci, H. (2024). Relationships between internet addiction, smartphone addiction, sleep quality, and academic performance among high-school students.Rev Assoc Med Bras, 70(3), e20230868. https://doi.org/10.1590/1806-9282.20230868 • Gümüş, A. B., Şıpkın, S., Tuna, A., & Keskin, G. (2015). The relationship between problematic internet use, violence trend and some demographic variables among university students. TAF Preventive Medicine Bulletin, 14(6), 460-467. • Hammed, M. A., Feheed Alyami, M. H., Shaban Awed, H. (2024). The association between internet addiction and sleep quality among medical students in Saudi Arabia. AnnAls of Medicine, 56(1), 2307502. https://doi.org/10.1080/07853890.2024.2307502 • Işık, Ö., Özarslan, A., & Bekler, F. (2015). The Correlation Among Physical Activity, Quality of Sleep and Depression Among The University Students. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(9), 65-73. • Jamir, L., Duggal, M., Nehra, R., Singh, P. and Grover, S. (2019). Epidemiology of technology addiction among school students in rural India. Asian Journal of Psychiatry, 40, 30-38. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2019.01.009. • Jerusalem, M. ve Schwarzer, R. (1981). Fragebogen zur Erfassung von "Selbstwirksamkeit. Skalen zur Befindlichkeit und Persoenlichkeit In R. Schwarzer (Hrsg.). (Forschungsbericht No. 5). Berlin: Freie Universitaet, Institut fuer Psychologie. • Karadağ, E., Kılıç, B. (2019). Technology Addiction among Students According to Teacher Views. Current Approaches in Psychiatry. 11, 101-117. https://doi.org/10.18863/pgy.556689 • Karanfil, B., Uyar, A. (2023). Exploring the relationship between digital addiction and online learning readiness levels of university students. JETOL, 6(3), 647-664. http://doi.org/10.31681/jetol.1268410 • Kaygas, Y., Şam, M., Doğan, Y. B., Yalçın Ağaoğlu, C., Sonkur, A., Eker Durmuş, E. (2023). Social Anxiety and Self Efficacy as Predictors of Social Media Addiction in Adolescents. Bağımlılık Dergisi, 24(4), 461-474. https://doi.org/10.51982/bagimli.1230295 • Kırağ, N., Yıldız, H., Hayar, E., Güdü, G., Kandemir, E., Çınar, H., Öztürk, N. (2016). Internet Addiction and Related Factors Among Nursing Students. Uluslararası Hakemli Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 8, 15-36. • Kırağ, N., & Güver, Y. (2019). Relationship between Internet Addiction and Healthy Lifestyle Behaviors of Nursing Students. Journal of Dependence, 20(4), 232-240. • Körpe, G. & Küçük, L. (2021). Technology Addiction in Nursing Students in the Covid-19 Period. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 15, 581-592. https://doi.org/10.38079/igusabder.981591. • Küçükkaya, B., Özdemir, B. & Kahyaoğlu Süt, H. (2022). The relationship between the use of social media and academic achievement and academic self-efficacy in nursing students. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 9(1), 31-41. • Kürklü, N. S., Özyıldırım, C., Ermumcu, M. Ş. K., Suna, G., & Altun, H. K. (2023). Evaluation of the Effect of Internet Addiction on Eating Behaviors, Obesity and Sleep Quality in Adolescents. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 243-249. • Maheshwari, G., Shaukat, F. (2019). Impact of poor sleep quality on the academic performance of medical students. Cureus, 11(4), e4357. https://doi.org/10.7759/cureus.4357 • Mutlu, M., Çetingök, S. (2023). Internet Addiction, Psychosocial Variables and Perceived Social Support in University Students. Namık Kemal Medical Journal, 11(1), 54-60. https://doi.org/10.4274/nkmj.galenos.2023.18894. • Odacı, H., & Çelik, Ç. B. (2012). Relationship Between University Students’ Problematic Internet Use and Their Academic Self-Efficacy, Academic Procrastination, and Eating Attitudes. Education sciences, 7(1), 389-403. • Orçanlı, K., Bekmezci, M., & Boztoprak, H. (2021). Adaptation of Academic Success Inventory Scale for College Students to Turkish: Validity and Reliability Study. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(37), 3999–4026. https://doi.org/10.26466/opus.879645 • Önal, A., & Filiz, B. (2023). The Effect of Technological Addictıon and Perceived Stress Levels of Faculty of Sport Sciences Students on Academic Achievement. Ankara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 80–92. https://doi.org/10.33689/spormetre.1170069 • Önder, İ., Masal, E., Demirhan, E., Horzum, M. B., & Beşoluk, Ş. (2016). Psychometric properties of sleep quality scale and sleep variables questionnaire in Turkish student sample. International Journal of Psychology and Educational Studies, 3(3), 9–21. https://doi.org/10.17220/ijpes.2016.03.002 • Rathakrishnan, B., Bikar Singh, S. S., Kamaluddin, M. R., Yahaya, A., Mohd Nasir, M. A., Ibrahim, F., & Ab Rahman, Z. (2021). Smartphone Addiction and Sleep Quality on Academic Performance of University Students: An Exploratory Research. International journal of environmental research and public health, 18(16), 8291. https://doi.org/10.3390/ijerph18168291 • Sağar, M. E., Kök Eren, H. (2022). Relationship Between Internet Addiction and Sleep Quality in University Students. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 362-368. https://doi.org/10.51982/bagimli.1041694 • Saygılı, S., Akıncı, A. Ç., Arıkan, H., & Dereli, E. (2011). Sleeping Quality and Fatigue Among Universıty Students. Electronic Journal of Vocational Colleges, 1(1), 88-94. • Şalva, T., Güllüoğlu, M. A., Kaya, M., & Özdemir, K. U. (2020). The Sleep Quality and Affecting Factors Maltepe University Medical Faculty 1st nd 6th Grade Students. Maltepe Tıp Dergisi, 12(2), 27-33. • Sevilmiş, A., & Şirin, E. F. (2016). Academic Achievement of Students of Faculty of Sports Sciences: The Role of University For Quality Of Life, Academic Motivation, and Academic Self-Efficacy. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(1), 31-44. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000282 • Tahir, M. J., Malik, N. I., Ullah, I., Khan, H. R., Perveen, S., Ramalho, R., Siddiqi, A. R., et al. (2021). Internet addiction and sleep quality among medical students during the COVID-19 pandemic: a multinational cross-sectional survey. PLoS ONE, 16(11), e0259594. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0259594 • Talipoğlu, Ü. (2023). Digital Media Addiction: Semiotic Analysis of The Film “Catfish”. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 14(53), 105–125. https://doi.org/10.5824/ajite.2023.02.002.x • Tekin, O. (2020). The Relationship Between High School Students’ Internet Addiction Levels, Overall Academic Achievement, and School Absenteeism (Lise öğrencilerinin internet bağımlılık seviyelerinin genel akademik başarıları ve devamsızlık durumları ile ilişkisi). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 18(1), 36-56. https://doi.org/10.37217/tebd.641182 • Turgut, M. (2013). Academic self-efficacy beliefs of undergraduate mathematics education students. Acta Didactica Napocensia, 6(1), 33-40. • Yılmaz, E., Yiğit, R., & Kaşarcı, İ. (2012). A Study on Self-Efficacy Levels Of Primary Education Students In Terms of Academic Success and Some Variables. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(23), 371-388. • Yılmaz, M., Gürçay, D., & Ekici, G. (2007). Adaptation Of The Academic Self-Efficacyl Scale To Turkish. Journal of Education, 33, 253–259.