Journals / Kurdiyat / 2025 / Sayı: 12

Semantic Variations of the Preposition ''ji'' in the Kurdish Bahdinani Dialect: A Linguistic Analysis Based on Taylor and Evans’ Approach to Meaning Variation

Kürtçe Behdini Ağzında ''ji'' Edatının Anlamsal İşlevi: Taylor ve Evans'ın İlkeli Çokanlamlılık Yöntemi Işığında

Journal
Kurdiyat
Pages
67–82
Publication Date
2025-12-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It was concluded that the particle "ji" has an organized semantic network through which up to thirty-five distinct meanings can be identified across a range of different contexts.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In cognitive grammar, the distinction between types of syntactic constructions is based on their meaning in both the prototypical and non-imagistic models.
📊
Key Findings & Data:The prototypical meaning refers to the construction used to test human knowledge, while the non-imagistic meaning reflects cognitive activity within the human mind.
💡
Conclusion & Impact:It was concluded that the particle "ji" has an organized semantic network through which up to thirty-five distinct meanings can be identified across a range of different contexts.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Kürtçe dilbilgisi · Behdinan ağzı · edatlar

Abstract

In cognitive grammar, the distinction between types of syntactic constructions is based on their meaning in both the prototypical and non-imagistic models. The prototypical meaning refers to the construction used to test human knowledge, while the non-imagistic meaning reflects cognitive activity within the human mind. One of the analytical tools that can be employed in this context is the category, which is one of the fundamental concepts in cognitive linguistics, particularly the inflectional categories. This subject is considered part of cognitive theory, where it is indicated that different categories are composed of units that possess specific morphological and syntactic properties, and there is no clear boundary between groups; rather, the members are connected in an interconnected chain. The aim here is to analyze words often single words or word groups that perform specific grammatical functions such as subject, object, or certain types of nouns. These words are used for particular purposes or as needed, and through this, the relationship between the word and the verb is identified. In this context, the study aims to present the semantic network of the particle "ji" in light of the embodied meaning model of Taylor and Evans within the Kurdish language (Bahdini dialect). The semantic network is represented in a graphical form that displays meanings, consisting of a set of nodes and the links between them. Each node represents a specific concept, and each link indicates the relationship between those concepts. The goal of this research is to determine how the semantic network of the preposition "ji" appears in the Bahdini dialect according to the cognitive model, and whether this model is suitable and can be used to identify the semantic networks of particles in the Kurdish (Bahdini) language. It was concluded that the particle "ji" has an organized semantic network through which up to thirty-five distinct meanings can be identified across a range of different contexts.

Özet

Bilişsel dilbilgisinde, sözdizimsel yapılardaki anlamlara göre örnek model ve görüntüsel olmayan model arasında ayrım yapılabilir. Örnek (prototipik) anlam, insan bilgisini test etmek için kullanılan yapıyı ifade ederken, görüntüsel olmayan anlam, insan zihnindeki bilişsel etkinliği yansıtır. Bu konuyu analiz etmek için kullanılabilecek araçlardan biri, bilişsel dilbilimin temel kavramlarından olan kategoridir; özellikle çekimsel kategoriler bu bağlamda önem taşır. Bu konu, bilişsel kuramın bir parçası olarak kabul edilir ve farklı kategorilerin belirli biçimbilimsel ve sözdizimsel özelliklere sahip birimlerden oluştuğu, gruplar arasında net sınırların bulunmadığı, üyelerin birbiriyle bağlantılı zincirler oluşturduğu belirtilir. Bu bağlamda, belirli sözdizimsel işlevleri yerine getiren -özne, nesne veya bazı isim türleri gibi- tekil kelimeleri ya da kelime gruplarını analiz etmek amaçlanmaktadır. Bu kelimeler belirli amaçlarla veya gereksinimlere göre kullanılır ve bu şekilde kelime ile fiil arasındaki ilişki belirlenir. Bu çalışma, Kürtçede (Behdinan ağzı özelinde) geçen "ji" edatının anlamsal ağını, somutlaştırılmış anlam modeli Taylor ve Evans’ın teoremi çerçevesinde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Anlamsal ağ, anlamları temsil eden düğümlerden ve bunlar arasındaki bağlantılardan oluşan grafiksel bir yapı olarak sunulmaktadır. Her düğüm belirli bir kavramı, her bağlantı ise bu kavramlar arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Bu araştırmanın temel amacı, Behdinan lehçesinde "ji" edatının anlamsal ağ yapısının bilişsel modele göre nasıl göründüğünü belirlemek ve bu modelin uygun olup olmadığını, ayrıca Kürtçedeki diğer edatların anlamsal ağlarını belirlemede kullanılıp kullanılamayacağını incelemektir. Sonuç olarak, "ji" edatının düzenli bir anlamsal ağa sahip olduğu ve farklı bağlamlarda otuz beş kadar farklı anlamın tanımlanabileceği sonucuna varılmıştır.

🔖

Cite This Article

Abdullah, A., Ali, D., Ahmed, S. (2025). Semantic Variations of the Preposition ''ji'' in the Kurdish Bahdinani Dialect: A Linguistic Analysis Based on Taylor and Evans’ Approach to Meaning Variation. Kurdiyat, Sayı: 12, 67–82. https://doi.org/10.55118/kurdiyat.1789539

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. بادامدرى، زهرا و ديگران،(1401)، كاربرد طرح واره‌هاى تصويرى در آموزش حروف اضافه؛ مطالعه موردى حرف اضافه "به‌" در زبان فارسى، نشريه‌ جستارهاى زبانى، 135، ش1 (پياپى 67)، فروردين و ارديبهشت، صص 597-628.
  2. بامشادى، پارسا و ديگران، (1396)، معناكاوى دو حرف اضافه در كردى گورانى: رويكردى شناختى، پژوهش هاى زبانى، سال 8، شمارة 1، بهار و تابستان ، صص21-40.
  3. دهقان، مسعود و ديگران، (1397)، بررسى كاربردى-معنايى /Ɂæra/ در كردى از ديدگاه‌ شناختى، زبان و زبان شناسى، دوره‌ چهاردهم، بهار و تابستان، شمارة 27.
  4. رضويان، حسين و خانزاده‌، معصومه‌،(1393)، چندمعنايى حرف اضافه "به‌" در زبان فارسى با رويكرد معنى شناسى شناختى، فصلنامه‌ مطالعات و گويش هاى غرب ايران، دانشكده‌ ادبيات و علوم انسانى، دانشگاه‌ رازى كرمانشاه، سال دوم، شمارة 7، زمستان، صص 57-79.
  5. زاد، كتايون كوچكى و واعظى، هنگامه‌، (1398)، بررسى حدنمايى حروف اضافه در زبان فارسى از منظر زبان شاسى شناختى، زبان فارسى و گويش هاى ايرانى، سال چهارم، دوره‌ دوم، پاييز و زمستان، شماره‌ پياپى 8، صص 145-164.
  6. زاهدى، كيوان و زيارتى، عاطفه محمدى، (1390)، شبكة معنايى حرف اضافه فارسى "از" در چهارچوب معنى شناسى شناختى، تازه‌هاى علوم شناختى، سال 13، شمارة 1. صص 67-80.
  7. عبدالكريمى، سپيده‌ و فلاح، سارا بابايى، (1400)، معانى طرحواره‌اى حروف اضافه "براى" و "تا" در توضيح دستورى شدگى ثانويه آنها، نشريه‌ پژوهش هاى زبان شناسى، سال سيزدهم، شماره‌ اول، شماره‌ ترتيبى 24، بهار و تابستان، ، صص 65-88.
  8. فردوسى، طاهره وحيدى، (1396)، درس نامه‌ آموزش حروف اضافه با رويكرد معنى شناختى براى آموزش به‌ غير فارسى زبانان (مطالعه موردى: حرف اضافه "از")، مجله‌ زبانشاسى و گويش هاى خراسان، دانشگاه فردوسى مشهد، پاييز و زمستان، شماره‌ پياپى 17، صص 175-202.
  9. كرمى، سعيد و راد، فاطمه يوسفى، (1397) ، بررسى شبكه‌ معنائى دو حرف اضافه: bæ, læ در زبان كردى سورانى و پيرااضافه هاى: bæ… æwæ/dɑ, læ… æwæ/da د چهار چوب معنى شناسى شناختى، نشريه‌ پژوهش هاى زبان شناسى تطبيقى، سال هشتم، شمارة 16، پاييز و زمستان، صص 83-104. گلفام، ارسلان و ديگران، بررسى حرف اضافه "از" د چارچوب معناشناسى شناختى و مقايسه‌ آن با رويكرد سنتى، زبان و زبان شناسى، شماره‌ 2، پياپى 10، صص 69-80.
  10. مختارى، شهره‌ و رضايى، حدائق، (1392)، بررسى شناختى شبكە معنايى حرف اضافه "با" د زبان فارسى، مجله‌ زبانشناسى و گويش هاى خراسان، دانشگاه‌ فردوسى مشهد، علمى-پژوهشى، شمارة پياپى 9، ثاييز و زمستان، صص 73-94.
  11. مهند، محمد راسخ و ضرابى، نفيسه‌ رنجبر،(1392) ، بررسى شبكە معنايى حروف اضافه "در" و "سر"، نشريه‌ پژوهش هاى زبان شناسى تطبيقى، سال سوم، شماره‌ 5، بهار و تابستان، صص 95-111.
  12. النجار ، لطيفة ابراهيم،(2004)، أليات التصنيف اللغوي بين علم اللغة المعرفي والنحو العربي، مجلة جامعة الملك سعود، م17، الاداب(1)، صص1-25.
  13. نژاد، مريم على و پور، مهلا آرين،(1398)، رويكرد معناشناسى شناختى به‌ حرف اضافه "به‌" با تاكيد بر شاهنامه‌ فردوسى، زبان شناخت، پژوهشگاه‌ علوم انسانى و مطالعات فرهنگى، سال دهم، شماره‌ اول، بهار و تابستان، صص 63-79.
  14. Al-Najjār, L. I. (2004). Āliyyāt al-taṣnīf al-lughawī bayna ʿilm al-lugha al-maʿrifī wa al-naḥw al-ʿarabī. Majallat Jāmiʿat al-Malik Saʿūd, 17(1), 1–25.
  15. ʿAbdolkarīmī, S., & Fallāḥ, S. B. (1400). Maʿānī-ye ṭarḥ-vāreh-ī-ye ḥorūf-e eżāfe-ye “barāye” va “tā” dar tawżīḥ-e dastūrī-šodagī-ye sānavī-ye ānhā. Našriye-ye Pajūheš-hā-ye Zabān-šenāsī, 13(1), 65–88.
  16. Badamdari, Z., et al. (1401). Kārbord-e ṭarḥ-vāreh-hā-ye taṣvīrī dar āmūzeš-e ḥorūf-e eżāfe; moṭāleʿe-ye moredī-ye ḥarf-e eżāfe-ye “be” dar zabān-e fārsī. Našriye-ye Jostār-hā-ye Zabānī, 135(1), 597–628.
  17. Bāmšādī, P., et al. (1396). Maʿnā-kāvī-ye do ḥarf-e eżāfe dar kordī-ye Gūrānī: Rūykardī šenāḵtī. Pajūheš-hā-ye Zabānī, 8(1), 21–40.
  18. Dehqān, M., et al. (1397). Barrasī-ye kārbordī–maʿnāyī /Ɂæra/ dar kordī az dīdgāh-e šenāḵtī. Zabān va Zabān-šenāsī, 14(27).
  19. Ferdowsī, T. V. (1396). Dars-nāme-ye āmūzeš-e ḥorūf-e eżāfe bā rūykard-e maʿnā-šenāsī barāye āmūzeš be qeyr-e fārsī-zabānhā (Moṭāleʿe-ye moredī: ḥarf-e eżāfe-ye “az”). Majalle-ye Zabān-šenāsī va Guyesh-hā-ye Khorāsān, 17, 175–202.
  20. Golfām, A., et al. (n.d.). Barrasī-ye ḥarf-e eżāfe-ye “az” dar čārčūb-e maʿnā-šenāsī-ye šenāḵtī va moqāyese-ye ān bā rūykard-e sonnātī. Zabān va Zabān-šenāsī, 2(10), 69–80.
  21. Karamī, S., & Rād, F. Y. (1397). Barrasī-ye šabake-ye maʿnāyī-ye do ḥarf-e eżāfe: bæ, læ dar zabān-e kordī-ye Sūrānī va pīrā-eżāfe-hā-ye bæ… æwæ/da va læ… æwæ/da dar čārčūb-e maʿnā-šenāsī-ye šenāḵtī. Našriye-ye Pajūheš-hā-ye Zabān-šenāsī-ye Taṭbīqī, 8(16), 83–104.
  22. Mohand, M. R., & Żarrābī, N. R. (1392). Barrasī-ye šabake-ye maʿnāyī-ye ḥorūf-e eżāfe-ye “dar” va “sar”. Našriye-ye Pajūheš-hā-ye Zabān-šenāsī-ye Taṭbīqī, 3(5), 95–111.
  23. Mokhtārī, Š., & Reżāyī, H. (1392). Barrasī-ye šenāḵtī-ye šabake-ye maʿnāyī-ye ḥarf-e eżāfe-ye “bā” dar zabān-e fārsī. Majalle-ye Zabān-šenāsī va Guyesh-hā-ye Khorāsān, 9, 73–94.
  24. Nežād, M. A., & Pū r, M. Ā. (1398). Rūykard-e maʿnā-šenāsī-ye šenāḵtī be ḥarf-e eżāfe-ye “be” bā taʾkīd bar Šāhnāme-ye Ferdowsī. Zabān-šenākht, 10(1), 63–79.
  25. Rażaviyān, H., & Khānzādeh, M. (1393). Čand-maʿnāyī-ye ḥarf-e eżāfe-ye “be” dar zabān-e fārsī bā rūykard-e maʿnā-šenāsī-ye šenāḵtī. Faṣlnāme-ye Moṭāleʿāt va Guyesh-hā-ye Gharb-e Īrān, 2(7), 57–79.
  26. Zād, K. K., & Vāʿeẓī, H. (1398). Barrasī-ye ḥad-nemāyī-ye ḥorūf-e eżāfe dar zabān-e fārsī az manẓar-e zabān-šenāsī-ye šenāḵtī. Zabān-e Fārsī va Guyesh-hā-ye Īrānī, 4(2), 145–164.
  27. Zāhedī, K., & Ziyāratī, A. M. (1390). Šabake-ye maʿnāyī-ye ḥarf-e eżāfe-ye fārsī-ye “az” dar čārčūb-e maʿnā-šenāsī-ye šenāḵtī. Tāzeh-hā-ye ʿOlūm-e Šenāḵtī, 13(1), 67–80.