SavedAdd your journal

Journals / Kurdiyat / 2025 / Sayı: 12

Identification and Analysis of the Sources of Sheikh Tahir of Shoshi's Gulzar

Şeyh Tahir-i Şûşî'nin Gulzar'ında Kullanılan Kaynaklarının Tespiti ve Analizi

Yasin Duran(Faki Teyran Anadolu Lisesi)0000-0002-7449-1194
Bedrettin Basuğuy(Bingöl Üniversitesi)0000-0001-7655-7559
Journal
Kurdiyat
Pages
6–28
Publication Date
2025-12-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

As a result of this research, it was determined that Shoshi benefited from many types of sources for Gulzar, most of which hold a place among the fundamental sources of sirah literature.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Gulzar is a Kurdish poetic sirah (the biography of the Prophet Muhammad) that was written in the 19th century by Sheikh Tahir of Shoshi.
📊
Key Findings & Data:In the article, Sheikh Tahir of Shoshi's Gulzar is taken as the central focus, and the 39 sources that Shoshi utilized while writing this work have been identified, classified, analyzed, and evaluated in detail.
💡
Conclusion & Impact:As a result of this research, it was determined that Shoshi benefited from many types of sources for Gulzar, most of which hold a place among the fundamental sources of sirah literature.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:klasik Kürt edebiyatı · siyer · siyer kaynakları

Abstract

Gulzar is a Kurdish poetic sirah (the biography of the Prophet Muhammad) that was written in the 19th century by Sheikh Tahir of Shoshi. According to research conducted to date, Gulzar is the largest masnavi in the Kurdish language in terms of the number of couplets. In this study, the sources used in Gulzar have been examined. In the article, Sheikh Tahir of Shoshi's Gulzar is taken as the central focus, and the 39 sources that Shoshi utilized while writing this work have been identified, classified, analyzed, and evaluated in detail. To avoid confusion, the sources for Gulzar have been categorized and interpreted under the headings of “Berhem” (Works) and “Kesayet" (Personalities). The aim of this research is to identify and analyze the sources that Shoshi benefited from in writing Gulzar, and thereby to determine Gulzar's place in the field of sirah writing. As a result of this research, it was determined that Shoshi benefited from many types of sources for Gulzar, most of which hold a place among the fundamental sources of sirah literature.

Özet

Gulzar, Şeyh Tahir-i Şûşî tarafından 19. yüzyılda yazılmış manzum Kürtçe bir siyerdir. Şimdiye kadar yapılan araştırmalara göre Gulzar, beyit sayısı bakımından Kürt dilindeki en büyük mesnevidir. Bu çalışmada Gulzar’da kullanılan kaynaklar incelenmiştir. Makalede, Şeyh Tahir-i Şûşî'nin Gulzar'ı merkez alınmış ve Şûşî'nin bu eseri yazarken kullandığı 39 kaynak ayrıntılı bir şekilde tespit edilmiş, sınıflandırılmış, analiz edilmiş ve değerlendirilmiştir. Herhangi bir karışıklık olmasın diye Gulzar’ın kaynakları “Eserler” ve “Şahsiyetler” başlıkları altında sınıflandırılıp yorumlanmıştır. Bu araştırmanın amacı, Şûşî'nin Gulzar'ı yazarken yararlandığı kaynakları tespit etmek, analiz etmek ve böylece onun siyer yazımındaki yerini belirlemektir. Bu araştırmanın sonucunda, Şûşî'nin Gulzar için, çoğunluğu siyerin temel kaynakları arasında yer alan birçok türde kaynaktan yararlandığı tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Duran, Y., Basuğuy, B. (2025). Identification and Analysis of the Sources of Sheikh Tahir of Shoshi's Gulzar. Kurdiyat, Sayı: 12, 6–28. https://doi.org/10.55118/kurdiyat.1739584

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (60)

  1. Adak, A. (2020). Gulzara Şêx Tahirê Şoşî mesnewîyeke xweser a edebîyata kurdî ya klasîk û taybetîyên wê yên Avahîya Derekî. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 12(4), 1506-1533. https://doi.org/10.26791/sarkiat.838121
  2. Altıkulaç, T. (1999). İbn Galbûn, Ebü’l-Hasan. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 19, ss. 499-500). Türkiye Diyanet Vakfı.
  3. Apak, A. (2010). Siyere kaynaklığı açısından Kur’anın değeri. İstem, 8(16), 9-18.
  4. Aydınlı, A. (1993). Dârimî, Abdullah b. Abdurrahman. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 8, ss. 494-495). Türkiye Diyanet Vakfı.
  5. Aykaç, Y. (2020). Mela ‘Eladînê Kopî û berhema wî ya “Dîwan-Rezê Jiyanê”. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 111-122. https://doi.org/10.18506/anemon.832155
  6. Açıkgenç, A. (2018). Said Nursi. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 35, ss. 565-572). Türkiye Diyanet Vakfı.
  7. Duran, Y. (2025). “Gulzar” Sîyera menzûm a Şêx Tahirê Şûşî (Metn û tehlîl). (Teza Doktorayê). Zanîngeha Bîngolê.
  8. Efendioğlu, M. (2008). Saîd b. Mansûr. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 35, s. 562). Türkiye Diyanet Vakfı.
  9. el-A‘zamî, M. M. (1992). Buhârî, Muhammed b. İsmâil. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 6, ss. 368-372). Türkiye Diyanet Vakfı.
  10. el-Bûtî, M. S. R. (2016). Fıkhu’s Sîyre. Dönem Yayıncılık.
  11. Ertaş, H. (2023). “Jiyana Pîroz” a Mela ‘Eladînê Kopî: Siyereke Menzûm di Edebîyata Kurdî de. Kurdiyat, 7, 9-26.
  12. Ertekin, Z. (2015). Qelem di Rewdinne‘îma Şêx Ebdurrehmanê Aqtepî de. Kovara Enstîtuya Zimanên Zindî, 1(2), 8-27.
  13. Ertekin, Z. (2022). Kürtçe Siyer Yazıcılığı. Siyer Yayınları.
  14. Fayda, M. (1999). İbn Hişâm. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 20, ss. 71-73). Türkiye Diyanet Vakfı.
  15. Fayda, M. (1999). İbn İshak. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 20, ss. 93-96). Türkiye Diyanet Vakfı.
  16. Fayda, M. (2014). Siyer sahasındaki ilk telif çalışmalar. İçinde A. Demircan (Ed.), Bir Bilim Olarak Sîyer ve Kaynakları. Siyer Yayınları.
  17. Görgün, H. (1998). Heykel, Muhammed Hüseyin. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 17, ss. 286-290). Türkiye Diyanet Vakfı.
  18. Görmez, M. (2010). Taberânî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 39, ss. 310-312). Türkiye Diyanet Vakfı.
  19. Gündüz, H., & Seyhan, M. (2015). Qur’ana Pîroz û meala wê ya kurdî. Serokatiya Karûbarên Diyanetê.
  20. Güngör, M. (1992). Begavî, Ferrâ. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 5, ss. 340-341). Türkiye Diyanet Vakfı.
  21. Hesen, Z. C. (2022). Şêx Tahirê Şûşî (Jîyan û Şi’r û Berhem) (Teza Lîsansa Bilind). Zankoy Koye.
  22. Kallek, C. (1999). İbn Hacer el-Heytemî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 19, ss. 531-534). Türkiye Diyanet Vakfı.
  23. Kandemir, M. Y. (1989). Ahmed b. Hanbel. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 2, ss. 75-80). Türkiye Diyanet Vakfı.
  24. Kandemir, M. Y. (1992). Beyhakî, Ahmed b. Hüseyin. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 6, ss. 58-61).
  25. Kandemir, M. Y. (1994). Ebû Dâvûd Es-Sicistânî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 10, ss. 119-121).
  26. Kandemir, M. Y. (1997). Hâkim en-Nîsâbûrî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 15, ss. 190-193).
  27. Kandemir, M. Y. (1999). İbn Mâce. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 20, ss. 161-162).
  28. Kandemir, M. Y. (2001). Kādî İyâz. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 24, ss. 116-118).
  29. Kandemir, M. Y. (2006). Müslim b. Haccâc. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 32, ss. 93-94).
  30. Kandemir, M. Y. (2006). Nesâî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 32, ss. 563-565).
  31. Kandemir, M. Y. (2007). Nevevî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 33, ss. 45-49).
  32. Kandemir, M. Y. (2012). Tirmizî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 41, ss. 202-204).
  33. Koçkuzu, A. O. (1999). İbn Şâhin. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 20, ss. 367-369).
  34. Köse, S. (1999). İbn Vehb. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 20, ss. 441-442).
  35. Mertoğlu, M. S. (2013). Zürkānî, Muhammed Abdülazîm. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 44, ss. 579-580).
  36. Önkal, A. (2016). Bir siyer kaynağı olarak Buharî: Kitabü’l Meğazî Örneği. Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Dergisi, 11(1-2), 73-80.
  37. Öz, Ş. (2006). İlk siyer kaynakları ve müellifleri. (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi.
  38. Özaydın, A. (2000). İbnü’l-Esîr, İzzeddin. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 21, ss. 26-27).
  39. Özdemir, M. (2007). Siyer yazıcılığı üzerine. Milel ve Nihal, 4(3), 129-162.
  40. Özel, A. (2019). Kürdî, Muhammed Tâhir. TDV İslâm Ansiklopedisi (Ek-2, ss. 110-112).
  41. Özervarlı, M. S. (2006). Nebhânî, Yûsuf b. İsmâil. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 32, ss. 471-472).
  42. Özervarlı, M. S. (2008). Reşîd Rızâ. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 35, ss. 14-18).
  43. Özfırat, B. (2016). 15. yüzyıl şairlerinden Muhammed’in Sîretü’n Nebî’si (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
  44. Özkan, H. (2010). Süyûtî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 38, ss. 202-204).
  45. Özkat, M. (2011). Münîrî’nin manzum Siyer-i Nebî’si (Cilt IV-V) (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi.
  46. Polat, S. (2014). Siyer'in niteliği bağlamında siyer yazıcılığının sorunları. In A. Demircan (Ed.), Bir Bilim Olarak Sîyer ve Kaynakları. Siyer Yayınları.
  47. Polat, Z. (2018). Cizreli bir alim: İbnü’l Esîr. Tarih Okulu Dergisi, 34, 87-107. https://doi.org/10.14225/Joh1252
  48. Soycan, M. (2019). Tefsir-siyer ilişkisi ve Taberî örneği. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 28(2), 471-496.
  49. Şenel, A. (1999). İbn Merdûye. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 20, ss. 184-185).
  50. Şimşek, Ş. (2016). Muhammed Tahir el-Kürdî el-Mekkî el-Hattat: Hayatı ve Eserleri. e-Şarkiyat Dergisi, 8(2).
  51. Şulul, K. (2021). Sîyer usûlü. Siyer Yayınları.
  52. Şûşî, H. (2023). Zana û nivîser … Şêx Tahirê Şuşî. Kovara Badînan, 2, 68-78.
  53. Şûşî, Ş. T. (2012). Gulzar. Êkîtîya Nivîserên Kurd.
  54. Şûşî, Ş. T. (Bê Tarîx). Gulzar (Rîyadê Nûr). El yazması.
  55. Şûşî, T. (1957-1961). Riyadu’n Nûr (Gulzar). El yazması.
  56. Titiz, F. (2020). El-Cewahîru’r Reşadîye fî Sîretî’n-Nebewîyye. (Yüksek lisans tezi). Bingöl Üniversitesi.
  57. Yaman, A. (2009). Siyer. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 37, ss. 316-319).
  58. Yavuz, Y. Ş. (1992). Beyzâvî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 6, ss. 100-103).
  59. Yavuz, Y. Ş. (1995). Fahreddin er-Râzî. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 12, ss. 89-95).
  60. Yılmaz, Y. (2013). Bir siyer müellifi olan İbn İshak’taki bazı hadiseler örneğinde siyer-tefsir ilişkisi. KSÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22, 100-127.