Journals / Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

AN EXAMINATION OF NURSING THESES ON FATIGUE AMONG CARDIAC PATIENTS IN TURKEY: A SYSTEMATIC REVIEW

TÜRKİYE’DEKİ KALP HASTALARININ YORGUNLUĞUNA YÖNELİK YAPILAN HEMŞİRELİK TEZLERİNİN İNCELENMESİ: SİSTEMATİK BİR İNCELEME

Hande Arıcı Türk(Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi)0000-0003-0165-8317
Serap Özer(EGE ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2268-244X
Pages
309–330
Publication Date
2026-08-24
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Although these theses provide important findings, further comprehensive studies are needed to evaluate the long-term effects of these interventions.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This systematic review evaluated postgraduate nursing theses addressing fatigue among patients with heart disease in Türkiye.
📊
Key Findings & Data:A search of the Turkish National Thesis Center identified 16 eligible theses, of which 62.5% were master’s theses and 37.5% were doctoral dissertations.
💡
Conclusion & Impact:Although these theses provide important findings, further comprehensive studies are needed to evaluate the long-term effects of these interventions.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hemşirelik · Yorgunluk · Kalp hastalıkları

Abstract

This systematic review evaluated postgraduate nursing theses addressing fatigue among patients with heart disease in Türkiye. A search of the Turkish National Thesis Center identified 16 eligible theses, of which 62.5% were master’s theses and 37.5% were doctoral dissertations. Research designs varied, and the Piper Fatigue Scale was the most frequently used instrument. Non-pharmacological nursing interventions, including education, physical activity, breathing exercises, reflexology, and aromatherapy, reduced fatigue and improved quality of life and functional capacity. Age, education level, chronic disease, dyspnea, polypharmacy, and low physical capacity were associated with fatigue. Although these theses provide important findings, further comprehensive studies are needed to evaluate the long-term effects of these interventions.

Özet

Bu sistematik incelemede, Türkiye’de kalp hastalarında yorgunluğa yönelik hemşirelik lisansüstü tezleri değerlendirilmiştir. YÖK Ulusal Tez Merkezi’nde yıl sınırlaması olmaksızın yapılan tarama sonucunda 16 tez incelemeye alınmıştır. Tezlerin %62.5’i yüksek lisans, %37.5’i doktora tezi olup araştırma tasarımları çeşitlilik göstermektedir. Yorgunluk değerlendirmesinde en sık Piper Yorgunluk Ölçeği kullanılmıştır. Eğitim, fiziksel aktivite, nefes egzersizi, refleksoloji ve aromaterapi gibi non-farmakolojik hemşirelik girişimlerinin yorgunluğu azalttığı; yaşam kalitesi ve fonksiyonel kapasiteyi artırdığı belirlenmiştir. Yaş, eğitim düzeyi, kronik hastalık, dispne, polifarmasi ve düşük fiziksel kapasite yorgunlukla ilişkili bulunmuştur. Sonuç olarak tezler önemli bulgular sunmakla birlikte, müdahalelerin uzun dönem etkilerini değerlendiren kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

🔖

Cite This Article

Türk, H. A., Özer, S. (2026). AN EXAMINATION OF NURSING THESES ON FATIGUE AMONG CARDIAC PATIENTS IN TURKEY: A SYSTEMATIC REVIEW. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 309–330. https://ajindex.com/articles/1520385

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (36)

  1. Adamowicz, J. L., Vélez-Bermúdez, M., & Thomas, E. B. K. (2022). Fatigue severity and avoidance among individuals with chronic disease: A meta-analysis. Journal of Psychosomatic Research, 159, 110951. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2022.110951
  2. Aktan, A. (2021). Kalp yetersizliği olan hastalarda yorgunluk ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi (Yayın no. 660664). [Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  3. Aktaş Us, S. (2025). İmplante edilebilir kardiyoverter defibrilatörü (ICD) olan bireylerde inhalasyon yoluyla uygulanan aromaterapinin kaygı ve yorgunluk düzeyine etkisi (Yayın no. 935695). [Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  4. Arıcı Türk, H., Karaman, E., & Yıldırım, Y. (2025). Yaşlı bireylerde teknoloji ve hemşirelik: Türkiye’de yapılan tez çalışmalarının incelenmesi. Artuklu Health, 12, 33-44. https://doi.org/10.58252/artukluhealth.1682137
  5. Aşkar, S. E. (2022). Kalp yetmezliği hastalarında nefes egzersizlerinin yorgunluk ve solunum fonksiyonlarına etkisi (Yayın no. 776870). [Doktora Tezi, Gaziantep Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  6. Bozkurt-Duman, C., Arici-Türk, H., Erbay-Dalli, Ö., & Yildirim, Y. (2025). The effectiveness of guided imagery on psychological outcomes and quality of life in cancer patients: A systematic review and meta-analysis. Supportive Care in Cancer: Official Journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer, 33(11), 952. https://doi.org/10.1007/s00520-025-10016-8
  7. Ceyhan, Ö. (2012). Atrial fibrilasyonu olan hastalarda uygulanan Akupres'in kalp ritmi ve hızına etkisi ile yorgunluk arasındaki ilişkinin belirlenmesi (Yayın no. 305975). [Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  8. Cho, J. H., Olmstead, R., Choi, H., Carrillo, C., Seeman, T. E., & Irwin, M. R. (2019). Associations of objective versus subjective social isolation with sleep disturbance, depression, and fatigue in community-dwelling older adults. Aging & Mental Health, 23(9), 1130–1138. https://doi.org/10.1080/13607863.2018.1481928
  9. Crane, P. B., Abel, W. M., & McCoy, T. P. (2015). Fatigue and physical activity after myocardial infarction. Biological Research for Nursing, 17(3), 276–284. https://doi.org/10.1177/1099800414541961
  10. Çakın Menge, B. (2018). Kalp yetmezliği hastalarına uygulanan rehabilitasyon programının yorgunluk, yaşam kalitesi ve uyku kalitesi üzerine etkisi (Yayın no. 514645). [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  11. Çıtlık Sarıtaş, S. (2010). Kalp yetersizliği olan hastalarda egzersizin dispne ve yorgunluk üzerine etkisi (Yayın no. 260584). [Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  12. Efe, D. (2010). Kalp yetersizliği olan hastalarda dispne, yorgunluk ve yaşam kalitesi üzerine hemşirelik eğitiminin etkisi (Yayın no. 267208). [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  13. Erkan, Ş. T., & Demirgüç, A. (2021). Akut koroner sendrom tanılı bireylerin uyku kalitesi, yorgunluk, fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri ve Klinik Araştırmaları Dergisi, 2(2), 95–108. https://doi.org/10.5281/zenodo.8296402
  14. Finsterer, J., & Mahjoub, S. Z. (2014). Fatigue in healthy and diseased individuals. The American Journal of Hospice & Palliative Care, 31(5), 562–575. https://doi.org/10.1177/1049909113494748
  15. Güneş, K. (2021). Koroner arter baypas greft cerrahisi geçiren hastalara uygulanan refleksolojinin ağrı, anksiyete, yorgunluk ve uyku üzerine etkisi: randomize kontrollü çalışma (Yayın no. 681295). [Yüksek Lisans Tezi, Sağlık Bilimleri Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  16. Herdman, T. H., Kamitsuru, S., & Lopes, C. (2024). NANDA-I international nursing diagnoses: Definitions & classification, 2024-2026. Georg Thieme Verlag.
  17. Hoch, C. R., Klinedinst, N. J., Larimer, K., Renn, C., Fiskum, G., & Gottlieb, S. S. (2023). Fatigue in heart failure: A scoping review using the theory of unpleasant symptoms. Journal of Cardiovascular Nursing, 38(4), E141-E164. https://doi.org/10.1097/JCN.00000000000000940
  18. Jiao, J., Song, J., Cui, Y., Wang, Y., Li, Y., Li, J., Su, Y., Du, X., Wang, Y., Sun, G., & Wei, M. (2023). Correlation analysis of fatigue with sleep disturbance, depression and anxiety in elderly patients with myocardial infarction. Pakistan Journal of Zoology, 56, 1-6.
  19. Joynt Maddox, K. E., Elkind, M. S. V., Aparicio, H. J., Commodore-Mensah, Y., de Ferranti, S. D., Dowd, W. N., Hernandez, A. F., Khavjou, O., Michos, E. D., Palaniappan, L., Penko, J., Poudel, R., Roger, V. L., & Kazi, D. S. (2024). Forecasting the burden of cardiovascular disease and stroke in the United States through 2050: Prevalence of risk factors and disease: A presidential advisory from the American Heart Association. Circulation, 150(4), e65–e88. https://doi.org/10.1161/CIR.0000000000001256
  20. Karadaș, C. (2020). Akut miyokard infarktüsü sonrası uygulanan bilinçli farkındalık temelli gevşeme uygulamasının yaşam kalitesi, yorgunluk ve hareket korkusuna etkisi: Randomize kontrollü çalışma (Yayın no. 633968). [Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  21. Karaismailoğlu, D. (2019). Açık kalp ameliyatı olan hastalarda kinezyofobi ve yorgunluk düzeylerinin değerlendirilmesi (Yayın no. 618050). [Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  22. Kaya, S. (2014). Koroner arter bypass grefti ameliyatı geçiren hastalarda yorgunluk ve sağlık algısı (Yayın no. 369940). [Yüksek Lisans Tezi, Haliç Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  23. Kazukauskiene, N., Bunevicius, A., Gecaite-Stonciene, J., & Burkauskas, J. (2021). Fatigue, social support, and depression in individuals with coronary artery disease. Frontiers in Psychology, 12, 732795. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.732795
  24. Kıskaç, N., Katran, H. B., Manav, G., Erdem Türkoğlu, B., & Yokarıbaş, E. (2023). Hastalarda yorgunluk semptomunun yönetiminde non-farmakolojik yöntemlerin etkisi: Sistematik derleme. JAREN, 9(1), 70–88. https://doi.org/10.55646/jaren.2023.34735
  25. Kuvancı Demir, A. (2013). Kalp transplantasyonu adayı hastalarda yorgunluk ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi (Yayın no. 353883). [Yüksek Lisans Tezi, Acıbadem Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  26. Kyriakou, M., Middleton, N., Ktisti, S., Philippou, K., & Lambrinou, E. (2020). Supportive care interventions to promote health-related quality of life in patients living with heart failure: A systematic review and meta-analysis. Heart, Lung & Circulation, 29(11), 1633–1647. https://doi.org/10.1016/j.hlc.2020.04.019
  27. Öneği, T. (2019). Koroner anjiyografi yapılan hastaların uyku kalitesi ve yorgunluk düzeyi (Yayın no. 577071). [Yüksek Lisans Tezi, Yozgat Bozok Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  28. Özdel, D. (2019). Atriyal fibrilasyon tanısı olan bireylerde yorgunluk ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi (Yayın no. 564789). [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  29. Pavlovic, N. V., Gilotra, N. A., Lee, C. S., Ndumele, C., Mammos, D., Dennisonhimmelfarb, C., & AbshireSaylor, M. (2022). Fatigue in persons with heart failure: A systematic literature review and meta-synthesis using the biopsychosocial model of health. Journal of Cardiac Failure, 28(2), 283–315. https://doi.org/10.1016/j.cardfail.2021.07.005
  30. Şentürk, A. (2021). Kalp yetersizliği olan bireylere uygulanan fiziksel aktivite programının yorgunluk, yaşam kalitesi ve fonksiyonel kapasite düzeyine etkisi (Yayın no. 715029). [Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  31. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri 2024. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2024-54195
  32. Walthall, H., Floegel, T., Boulton, M., & Jenkinson, C. (2019). Patients experience of fatigue in advanced heart failure. Contemporary Nurse, 55(1), 71–82. https://doi.org/10.1080/10376178.2019.1604147
  33. World Health Organization. (2025). Cardiovascular Diseases (CVDs). https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cardiovascular-diseases-(cvds)
  34. Yeşil Bayülgen, M. (2023). Diyaliz hastalarında yorgunluk semptomuna yönelik yapılan lisansüstü hemşirelik tezlerinin incelenmesi. Black Sea Journal of Health Science, 6(4), 564-570. https://doi.org/10.19127/bshealthscience.1311009
  35. Yıldırım, H. (2025). Kalp yetersizliği olan hastalarda yorgunluk, düşme korkusu ve bakım bağımlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayın no. 948104). [Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  36. Yu, L., Hu, Y. Y., Zhang, J., Li, X., & Wang, Q. (2023). Influencing factors of fatigue in young and middle-aged patients with coronary heart disease: A cross-sectional study. Life Research, 6(2), 9. https://doi.org/10.53388/LR20230009