AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBy examining these narratives through an interdisciplinary lens, the article aims to reveal the shared spiritual and symbolic codes of Islamic philosophy and Turkish mythology, thereby illuminating the relationship between individual knowledge and collective wisdom.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study offers a comparative analysis of Hayy ibn Yaqzan, the philosophical allegory written by Ibn Tufayl, and one of the foundational narratives of Turkish mythology, the Oghuz Khan Epic. While Hayy ibn Yaqzan presents a metaphysical journey in which an individual attains truth through observation of nature, contemplation, and inner intuition, the Uighur-script Oghuz Khan Epic and the Rashid al-Din Oghuznameh articulate a mythological framework that reflects the origins of society, its relationship with the cosmic order, and the concept of kut as divine legitimacy. In both traditions, the protagonist’s engagement with nature, the presence of divine or symbolic guidance, and the quest to understand the structure of the cosmos play a central role. Hayy’s solitary quest for metaphysical knowledge and Oghuz Khan’s epic journey of establishing social order intersect through themes such as cosmic symbolism, forms of guidance, human positioning in the universe, and modes of attaining truth, while also diverging in their epistemological and socio-cultural orientations. By examining these narratives through an interdisciplinary lens, the article aims to reveal the shared spiritual and symbolic codes of Islamic philosophy and Turkish mythology, thereby illuminating the relationship between individual knowledge and collective wisdom.
Özet
Bu çalışma, İbn Tufeyl’in Hayy bin Yakzan adlı felsefî anlatısıyla Türk mitolojisinin temel metinlerinden olan Oğuz Kağan Destanı arasındaki ortak kozmolojik, sembolik ve epistemolojik unsurları karşılaştırmalı bir bakışla incelemektedir. Hayy bin Yakzan, bireyin tabiat, tefekkür ve içsel sezgi yoluyla hakikate ulaşmasını konu edinen bir metafizik yolculuk sunarken; Uygur harfli Oğuz Kağan Destanı ve Reşideddin Oğuznâmesi, toplumun kökenini, kozmik düzenle bağlantısını ve kut anlayışını kurucu bir mitolojik çerçeve içinde ele alır. Her iki gelenekte de kahramanın doğa ile kurduğu ilişki, ilahî rehberlik, kozmik düzeni keşfetme ve hakikati anlamlandırma süreçleri merkezi bir yer tutmaktadır. Hayy’ın bireysel hakikat arayışı ile Oğuz Kağan’ın toplumsal düzeni kuran destansı yolculuğu; rehberlik, evren tasavvuru, insanın konumu ve hakikate erişim biçimleri bakımından hem kesişen hem de ayrışan temalar sunar. Bu makale, söz konusu anlatıları disiplinlerarası bir perspektifle ele alarak, İslam felsefesi ile Türk mitolojisinin ortak manevî ve sembolik kodlarını ortaya koymayı ve bireysel bilgi ile kolektif bilgelik arasındaki ilişkiyi görünür kılmayı amaçlamaktadır.