AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe article concludes that the esteem accorded to al-Bukhārī can be read not only as an expression of scholarly recognition but also as a belated social rehabilitation of a scholar who was treated unjustly and died in exile.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Imam al-Bukhārī's central position in the science of hadith is usually explained by his scholarly genius, the methodological superiority of his works, above all al-Jāmiʿ al-Ṣaḥīḥ, his rigor in transmission, his knowledge of narrators (rijāl), and his exacting criteria of authenticity. Without substituting other factors for these scholarly ones, this article aims to examine a neglected aspect of al-Bukhārī's renown: the manner of his death and the social response it provoked. The study adopts a literature review method within a qualitative research design. Reports on al-Bukhārī's final years and death found in biographical dictionaries (ṭabaqāt), historical chronicles (tārīkh), and works on narrator criticism (rijāl) are examined through document analysis. Expelled first from Nishapur and then from Bukhara because of the controversy over the pronunciation of the Qurʾān (lafẓ), al-Bukhārī died in exile. Drawing on the distinction between natural and unnatural death in the sociology of death, the article examines several reports: people carried away soil from his grave in hope of blessing; a wooden barrier was set up around the grave to prevent this; his former opponents expressed remorse at his graveside; and dreams were seen after his death. The article concludes that the esteem accorded to al-Bukhārī can be read not only as an expression of scholarly recognition but also as a belated social rehabilitation of a scholar who was treated unjustly and died in exile.
Özet
İmam Buhârî’nin hadis ilmindeki merkezî konumu çoğunlukla onun ilmî dehası, el-Câmiu’s-Sahîh başta olmak üzere eserlerinin metodolojik üstünlüğü, rivayet titizliği, ricâl bilgisi ve sıhhat şartlarındaki hassasiyeti ile açıklanır. Bu makalenin amacı söz konusu ilmî etkenlerin yerine başka etkenleri ikame etmeksizin Buhârî’nin şöhretinde ihmal edilen bir yöne, onun ölme biçimine ve bu ölümün uyandırdığı toplumsal tepkiye eğilmektir. Çalışmada literatür taraması yöntemi benimsenmiş; Buhârî'nin son yıllarına ve vefatına dair tabakât, târih ve ricâl eserlerindeki rivayetler doküman analiziyle incelenmiştir. Hayatının son yıllarında lafz tartışması sebebiyle önce Nîşâbûr’dan, ardından Buhârâ’dan çıkarılan Buhârî sürgünde vefat etmiştir. Makale, ölüm sosyolojisinin doğal-doğal olmayan ölüm ayrımını dikkate alarak kabir toprağının bereket umuduyla götürülmesi, bunun önüne geçmek için mezara tahta perde çekilmesi, muhaliflerin kabir başındaki nedameti ve vefat sonrası görülen rüyalar gibi nakilleri incelemektedir. Sonuçta, Buhârî’ye yönelik itibarın yalnızca ilmî bir kabulün tezahürü değil, aynı zamanda haksızlığa uğrayarak sürgünde ölen bir âlime yönelik gecikmiş bir toplumsal iade-i itibar olarak da okunabileceği ileri sürülmektedir.