AI Summary & Key Takeaways
AI InsightOur study demonstrates the applicability of composite indices for health assessments, paving the way for evidence-based policies and more comprehensive future studies.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Due to the multidimensional nature of health, composite indices have become popular in health research as a method to transform health indicators into meaningful information. This study aims to rank the provinces in Türkiye based on their health status and to uncover the health inequalities between provinces, using a composite health index that considers both health determinants and health outcomes. Within the scope of the study, publications from various organizations, publicly accessible databases and several research reports were reviewed as sources of data. A hierarchical arrangement was used to categorize the 29 variables into sub-dimensions, dimensions, sub-indexes, and composite health index. After establishing the theoretical framework and structuring the variables, the composite index was constructed by applying normalization, weighting, and aggregation processes. Following the classification of provinces by their health index scores, quantitative measurements were used to assess health inequalities. Bolu, Karabük, Ankara, Trabzon, and İstanbul ranked highest in the composite health index, while Hakkâri, Şanlıurfa, Muş, Ağrı, and Şırnak ranked lowest. When the provinces were classified based on the composite health index score, a difference of 44 points in absolute terms and a 2.17-fold difference in relative terms was found between the most advantaged and disadvantaged classes. Our composite health index showed that the provinces in Western Anatolia, Aegean, Mediterranean, Marmara, and Eastern Black Sea regions were in the top classes, whereas provinces in the Eastern and Southeastern regions were in the lower classes. Our study demonstrates the applicability of composite indices for health assessments, paving the way for evidence-based policies and more comprehensive future studies.
Özet
Sağlığın çok boyutlu yapısı nedeniyle, bileşik endeksler sağlık göstergelerini anlamlı bilgilere dönüştürme yöntemi olarak sağlık araştırmalarında popüler hale gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, hem sağlığın belirleyicilerini hem de sağlık çıktılarını dikkate alan bir bileşik sağlık endeksi kullanarak Türkiye’deki illeri sağlık durumlarına göre sıralamak ve sağlık eşitsizliklerini ortaya koymaktır. Çalışma kapsamında farklı kurumlar tarafından yayımlanan raporlar, kamuya açık veri tabanları ve çeşitli araştırma raporları veri kaynağı olarak incelenmiştir. Hiyerarşik bir düzenleme kullanılarak 29 değişken, alt boyutlar, boyutlar, alt endeksler ve bileşik sağlık endeksi olarak sınıflandırılmıştır. Kuramsal çerçeve oluşturulduktan ve değişkenler yapılandırıldıktan sonra normalizasyon, ağırlıklandırma ve birleştirme işlemleri uygulanarak bileşik endeks oluşturulmuştur. İllerin sağlık endeksi puanlarına göre sınıflandırılmasının ardından sağlık eşitsizliklerinin değerlendirimesinde nicel ölçümler kullanılmıştır. Bileşik sağlık endeksinde Bolu, Karabük, Ankara, Trabzon ve İstanbul en yüksek sıraları alırken, Hakkari, Şanlıurfa, Muş, Ağrı ve Şırnak en düşük sıraları almıştır. Bileşik sağlık endeksi puanına göre iller sınıflandırıldığında en avantajlı ve en dezavantajlı sınıflar arasında mutlak olarak 44 puanlık, göreli olarak ise 2,17 kat fark saptanmıştır. Bileşik sağlık endeksimiz, Batı Anadolu, Ege, Akdeniz, Marmara ve Doğu Karadeniz bölgelerindeki illerin üst sınıflarda, Doğu ve Güneydoğu bölgelerindeki illerin ise alt sınıflarda bulunduğunu göstermiştir. Çalışmamız sağlık değerlendirmelerinde bileşik endekslerin kullanılabilirliğini ortaya koyarak kanıta dayalı politikalara ve gelecekteki daha kapsamlı araştırmalara zemin hazırlamaktadır.