Journals / Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi / 2026 / Sayı: 21

The Concept of History in Hadīth Science and the Historiography of Hadīth

Hadis İlminde “Tarih” Anlayışı ve “Hadis Tarihi” Yazıcılığı

Ahmet Yücel(29 Mayıs Üniversitesi Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Fakültesi)
Pages
271–302
Publication Date
2013-05-01
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu sebeple klasik dönemde râvilerle ilgili tarihten bahsedilse de bir ilim tarihi olarak “Hadis Tarihi”nden söz edilemez. 1924 tarihinde medreselerin lağvedilmesiyle dinî tedrisat için açılan İstanbul Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi’nde “Tefsir ve Tefsir Tarihi”, “Hadis ve Hadis Tarihi”, “Kelam Tarihi”, “Tasavvuf Tarihi” gibi temel İslâm bilimlerinin tarihi ile ilgili dersler okutulmasının kararlaştırılmasından sonra İslâm tarihinde ilk defa temel İslâm bilimlerinin tarihini ele alan dersler konulmuştur. “Hadis Tarihi” dersi de bunlardan biriydi. “Hadis Tarihi” yazıcılığı da bu tarihten sonra başlamış ve ihtiyaç ve imkânlara göre süreç içinde gelişmiştir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Hadis ilminde tarih anlayışı, hadisin kaynağına aidiyetini/sıhhatini tespitle ilgili olarak ortaya çıkmış ve gelişmiştir.
📊
Key Findings & Data:Hadislerin kaynağına aidiyetini belirlemede hoca-talebe ilişkisini tespit, hoca ve talebenin vefat ve mümkünse doğum tarihlerini bilmeyi gerektirmektedir.
💡
Conclusion & Impact:Bu sebeple klasik dönemde râvilerle ilgili tarihten bahsedilse de bir ilim tarihi olarak “Hadis Tarihi”nden söz edilemez. 1924 tarihinde medreselerin lağvedilmesiyle dinî tedrisat için açılan İstanbul Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi’nde “Tefsir ve Tefsir Tarihi”, “Hadis ve Hadis Tarihi”, “Kelam Tarihi”, “Tasavvuf Tarihi” gibi temel İslâm bilimlerinin tarihi ile ilgili dersler okutulmasının kararlaştırılmasından sonra İslâm tarihinde ilk defa temel İslâm bilimlerinin tarihini ele alan dersler konulmuştur. “Hadis Tarihi” dersi de bunlardan biriydi. “Hadis Tarihi” yazıcılığı da bu tarihten sonra başlamış ve ihtiyaç ve imkânlara göre süreç içinde gelişmiştir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tarih · Hadis Tarihi · Hadis Tarihi Yazıcılığı

Abstract

Hadis ilminde tarih anlayışı, hadisin kaynağına aidiyetini/sıhhatini tespitle ilgili olarak ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Hadislerin kaynağına aidiyetini belirlemede hoca-talebe ilişkisini tespit, hoca ve talebenin vefat ve mümkünse doğum tarihlerini bilmeyi gerektirmektedir. Râvinin, kendisinden rivâyette bulunduğu hocasının dönemine yetişip yetişmediği, yetişmişse onunla karşılaşıp karşılaşmadığı, karşılaşmışsa ondan hadis alıp almadığı gibi hususların belirlenerek isnâddaki inkıtâ‘, irsâl, tedlis gibi kusurların tespiti önem arz etmektedir. Dolayısıyla hadis ilminde “tarih” denildiğinde genel tarih değil, konusu gereği “râviler tarihi-biyografisi” kastedilmektedir. Bu sebeple klasik dönemde râvilerle ilgili tarihten bahsedilse de bir ilim tarihi olarak “Hadis Tarihi”nden söz edilemez. 1924 tarihinde medreselerin lağvedilmesiyle dinî tedrisat için açılan İstanbul Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi’nde “Tefsir ve Tefsir Tarihi”, “Hadis ve Hadis Tarihi”, “Kelam Tarihi”, “Tasavvuf Tarihi” gibi temel İslâm bilimlerinin tarihi ile ilgili dersler okutulmasının kararlaştırılmasından sonra İslâm tarihinde ilk defa temel İslâm bilimlerinin tarihini ele alan dersler konulmuştur. “Hadis Tarihi” dersi de bunlardan biriydi. “Hadis Tarihi” yazıcılığı da bu tarihten sonra başlamış ve ihtiyaç ve imkânlara göre süreç içinde gelişmiştir.

Özet

Hadis ilminde tarih anlayışı, hadisin kaynağına aidiyetini/sıhhatini tespitle ilgili olarak ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Hadislerin kaynağına aidiyetini belirlemede hoca-talebe ilişkisini tespit, hoca ve talebenin vefat ve mümkünse doğum tarihlerini bilmeyi gerektirmektedir. Râvinin, kendisinden rivâyette bulunduğu hocasının dönemine yetişip yetişmediği, yetişmişse onunla karşılaşıp karşılaşmadığı, karşılaşmışsa ondan hadis alıp almadığı gibi hususların belirlenerek isnâddaki inkıtâ‘, irsâl, tedlis gibi kusurların tespiti önem arz etmektedir. Dolayısıyla hadis ilminde “tarih” denildiğinde genel tarih değil, konusu gereği “râviler tarihi-biyografisi” kastedilmektedir. Bu sebeple klasik dönemde râvilerle ilgili tarihten bahsedilse de bir ilim tarihi olarak “Hadis Tarihi”nden söz edilemez. 1924 tarihinde medreselerin lağvedilmesiyle dinî tedrisat için açılan İstanbul Dârülfünûn İlahiyat Fakültesi’nde “Tefsir ve Tefsir Tarihi”, “Hadis ve Hadis Tarihi”, “Kelam Tarihi”, “Tasavvuf Tarihi” gibi temel İslâm bilimlerinin tarihi ile ilgili dersler okutulmasının kararlaştırılmasından sonra İslâm tarihinde ilk defa temel İslâm bilimlerinin tarihini ele alan dersler konulmuştur. “Hadis Tarihi” dersi de bunlardan biriydi. “Hadis Tarihi” yazıcılığı da bu tarihten sonra başlamış ve ihtiyaç ve imkânlara göre süreç içinde gelişmiştir.

🔖

Cite This Article

Yücel, A. (2013). The Concept of History in Hadīth Science and the Historiography of Hadīth. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Sayı: 21, 271–302. https://ajindex.com/articles/145646

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...