Journals / ATEBE / 2026 / Sayı: 1

Riyâzî’nin Miʻrâciyyesi: Tanıtım ve Şerh

Reyhan Keleş(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3040-3081
Journal
ATEBE
Pages
9–53
Publication Date
2019-06-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Diğer şairlere nazaran nispeten uzun sayılabilecek bir mi ʻ râciyye yazan, XVI-XVII. yüzyılda yaşamış Divan şairi ve Tezkire yazarı Riyâzî’nin mi ʻ râciyyesinin tanıtılacağı bu çalışmada mi ʻ râciyyenin tüm beyitleri şerh edilmek suretiyle İslâm tarihi kaynaklarında anlatılan mi ʻ râc ile bir şairin gönül penceresinden satırlara dökülen mi ʻ râc hadisesi karşılaştırılacak ve edebiyatçı gözüyle bir mi ʻ râc mevzuu anlatılacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Genel kabule göre milâdî 621 yılı Recep ayının 27. gecesi mi ʻ râc hadisesi gerçekleşmiş olup bu yolculukta Peygamber Efendimiz Mekke’deki Mescid-i Harâm’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’ya gelmiş ve ardından Sidre-i Müntehâ’ya yükselip huzûr-ı İlâhî’de Cenab-ı Allah ile görüşmüştür.
📊
Key Findings & Data:Peygamber Efendimiz’in hayatında yer alan bu hadise şair ve nâsirlerin kaleminde edebî bir neşveye bürünmüş ve mi ʻ râciyye ve mi ʻ râc-nâme türünün ortaya çıkmasını sağlamıştır.
💡
Conclusion & Impact:Diğer şairlere nazaran nispeten uzun sayılabilecek bir mi ʻ râciyye yazan, XVI-XVII. yüzyılda yaşamış Divan şairi ve Tezkire yazarı Riyâzî’nin mi ʻ râciyyesinin tanıtılacağı bu çalışmada mi ʻ râciyyenin tüm beyitleri şerh edilmek suretiyle İslâm tarihi kaynaklarında anlatılan mi ʻ râc ile bir şairin gönül penceresinden satırlara dökülen mi ʻ râc hadisesi karşılaştırılacak ve edebiyatçı gözüyle bir mi ʻ râc mevzuu anlatılacaktır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türk İslâm edebiyatı · miʻrâc · miʻrâciyye

Özet

Genel kabule göre milâdî 621 yılı Recep ayının 27. gecesi mi ʻ râc hadisesi gerçekleşmiş olup bu yolculukta Peygamber Efendimiz Mekke’deki Mescid-i Harâm’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’ya gelmiş ve ardından Sidre-i Müntehâ’ya yükselip huzûr-ı İlâhî’de Cenab-ı Allah ile görüşmüştür. Peygamber Efendimiz’in hayatında yer alan bu hadise şair ve nâsirlerin kaleminde edebî bir neşveye bürünmüş ve mi ʻ râciyye ve mi ʻ râc-nâme türünün ortaya çıkmasını sağlamıştır. Hz. Peygamber’le ilgili dinî edebî bir tür olan mi ʻ râciyyelerde konu Hz. Peygamber’in mi ʻ râc hadisesidir. O’nun mi ʻ râcda karşılaştığı, gördüğü, başına gelen her şey mi ʻ râciyyelerde işlenmiştir. Özellikle uzun beyitlerle yazılı olan mi ʻ râciyyelerde konu ayrıntılı işlenirken kısa mi ʻ râciyyelerde ayrıntıya girmeden mi ʻ râc hadisesine genel hatlarıyla temas edilmiştir. Diğer şairlere nazaran nispeten uzun sayılabilecek bir mi ʻ râciyye yazan, XVI-XVII. yüzyılda yaşamış Divan şairi ve Tezkire yazarı Riyâzî’nin mi ʻ râciyyesinin tanıtılacağı bu çalışmada mi ʻ râciyyenin tüm beyitleri şerh edilmek suretiyle İslâm tarihi kaynaklarında anlatılan mi ʻ râc ile bir şairin gönül penceresinden satırlara dökülen mi ʻ râc hadisesi karşılaştırılacak ve edebiyatçı gözüyle bir mi ʻ râc mevzuu anlatılacaktır.

🔖

Cite This Article

Keleş, R. (2019). Riyâzî’nin Miʻrâciyyesi: Tanıtım ve Şerh. ATEBE, Sayı: 1, 9–53. https://ajindex.com/articles/1456331

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. Açıkgöz, Namık. “Riyâzî”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 35: 144-145. İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
  2. Açıkgöz, Namık. Riyâzî Divanı’ndan Seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1990.
  3. Açıkgöz, Namık. Riyâzî, Hayatı, Eserleri ve Edebî Kişiliği (Dîvân, Sâkî-nâme ve Düstûrü’l-Amel’in Tenkidli Metni). Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi, 1986.
  4. Açıkgöz, Namık. Riyâzü’ş-Şuʻarâ, Riyâzî Muhammed Efendi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, 1982.
  5. Ahmed Esʻad Efendi. Mir’ât-ı Muhammedî Yâhûd Safâ-yı Rûh. İstanbul: Maarif Matbaası, 1302.
  6. Akar, Metin. Türk Edebiyatında Manzum Miʻrâc-nâmeler. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1987.
  7. Alıcı, Feyzi. “Çevgân”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 8: 294-295. İstanbul: TDV Yayınları, 1993.
  8. Alpay, Gönül. “Riyâzî”. İslâm Ansiklopedisi. 9: 751-753. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, ts.
  9. Bursalı Mehmed Tâhir. Osmanlı Müellifleri. Ankara: Bizim Büro Basımevi, 2009.
  10. Çetin, Abdurrahman. “Ezan”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12: 36-38. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  11. Ege, Hasan. İslâm Tarihi Sîret-i İbn-i Hişam Tercemesi. 4 cilt. İstanbul: Kahraman Yayınları, 2006.
  12. el-Aclûnî, İsmâil b. Muhammed. Keşfü’l-Ḫafâ ve Müzîlü’l-İlbâs. 2 cilt. Beyrut, 1351.
  13. el-Buhârî, Muhammed b. İsmâîl. el-Câmi’u’ṣ-Ṣaḥîḥ. Riyad: Mektebetü Dâri’s-Selâm, 1999.
  14. el-Cezûlî, Muhammed b. Süleymân. Şerh-i Delâ’ilü’l-Hayrât ve Şevâriku’l-Envâr. Şrh. Muhammed Kara Davud Efendi (İzmitî). Sad. M. Faruk Gürtunca. İstanbul: Huzur Yayınları, 2015.
  15. el-Hirevî, Muînuddîn Muhammed Emîn. Meʻâricü’n-nübüvve, Peygamberler Tarihi. Çev. Muhammed b. Muhammed Efendi (Altıparmak). Sad. A. Faruk Meyan. İstanbul: Berekât Yayınları, 1977.
  16. el-Meâfirî, Ebû Muhammed Abdülmelik b. Hişâm. es-Sîretü’n-nebeviyye. Thk. Cemâl Sabit - Muhammed Mahmud - Seyyid İbrahim. 2 cilt. Kahire: Dârü’l-Hadis, 2006.
  17. Erbaş, Ali. “Tûbâ”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 41: 316-317. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
  18. er-Râzî, Fahreddîn. Tefsîr-i Kebîr Mefâtîḥu’l-ġayb. Trc. Suat Yıldırım - Lütfullah Cebeci - Sadık Kılıç - C. Sadık Doğru. 23 cilt. Ankara: Akçağ Yayınları, 1992.
  19. Erzurumlu İbrahim Hakkı. Mârifetnâme. Sad. Cafer Durmuş - Kerim Kara. 3 cilt. İstanbul: Erkam Yayınları, 2011.
  20. İbn Saʻd. eṭ-Ṭabaḳātü’l-kübrâ. Thk. Muhammed Abdulkadir Atâ. 9 cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiye, 1971.
  21. İpşiroğlu, Mazhar Şevket. İslâm’da Resim Yasağı ve Sonuçları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1973.
  22. Kâdî İyâz. Şifâ-i Şerîf Şerhi. Trc. Mehmet Yaşar Kandemir. 3 cilt. İstanbul: Tahlil Yayınları, 2012.
  23. Karabulut, Ali Rıza. Hâtemü’l-Enbiyâ Hz. Muhammed Aleyhi’s-selâmın Mucizeleri. Ankara: Elif Matbaacılık, 1975.
  24. Keleş, Reyhan. Divan Şiirinde Miʻrâciyye Kasideleri -Tespit ve Tahlil-. İstanbul: Kitabevi Yayınları, 2018.
  25. Konukçu, Enver. “Behrâm-ı Gûr”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 5: 356. İstanbul: TDV Yayınları, 1992.
  26. Kurnaz, Cemâl. “Felek (Edebiyat)”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12: 306-307. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  27. Mehmed Süreyyâ. Sicill-i Osmanî Yahud Tezkire-i Meşâhir-i Osmâniyye. Haz. Ali Aktan - Abdülkadir Yuvalı - Mustafa Keskin. İstanbul: Sebil Yayınları, 1997.
  28. Miʻrâciyye ve Naʻt-ı Şerîfler Mecmûası. Lala İsmail Efendi, 733: 3b-6a. Süleymaniye Kütüphanesi.
  29. Muhammed b. İshak b. Yesâr. Kitâbü’s-Siyer ve’l-meġāzî. Thk. Süheyl Zekkâr. Dımaşk: Dârü’l-Fikr, 1976.
  30. Mustafa Safâyî Efendi. Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâidi’l-Eşʻâr) İnceleme-Metin-İndeks. Haz. Pervin Çapan. Ankara: AKM Başkanlığı Yayınları, 2005.
  31. Mutçalı, Serdar. Arapça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Dağarcık Yayınları, 1995.
  32. Müslim b. Haccâc. el-Câmi’u’ṣ-Ṣaḥîḥ. Beyrut: Dâru Kurtuba, 2009.
  33. Mütercim Âsım Efendi. Burhân-ı Kâtı. Haz. Mürsel Öztürk - Derya Örs. İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları, 2009.
  34. Öztuna, Yılmaz. Türk Musikisi Ansiklopedisi. İstanbul: Millî Eğitim Basımevi, 1974.
  35. Pala, İskender. Ansiklopedik Divân Şiiri Sözlüğü. İstanbul: Kapı Yayınları, 2008.
  36. Seyyid Ali Paşa. Mir’ât-ı Âlem. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1239.
  37. Şener. H. İbrahim - Yıldız, Alim. Türk İslâm Edebiyatı. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2003.
  38. Şeyhî Mehmed Efendi. Şakaik-i Nuʻmaniye ve Zeyilleri: Vekayiü’l-Fudalâ. Haz. Abdülkadir Özcan. 5 cilt. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1989.
  39. Uludağ, Süleyman. “Sidretü’l-müntehâ”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37: 151-152. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  40. Uludağ, Süleyman. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. 34-36. İstanbul: Marifet Yayınları, 1991.
  41. Uzun, Mustafa. “Miʻrâciyye”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 30: 135-140. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.
  42. Uzun, Mustafa. “Sidretü’l-müntehâ (Edebiyat)”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 37: 152-153. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  43. Yavuz, Salih Sabri. “Miʻrac”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 30: 132-135. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.
  44. Yıldız, Alim. “Hz. Peygamber ile İlgili Edebî Türler”. Türk-İslâm Edebiyatı El Kitabı. Ed. Ali Yılmaz. Ankara: Grafiker Yayınları, 2012.