AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that during the Atatürk era, the celebrations were limited in number and modest, whereas during the İnönü era they increased significantly in both frequency and content.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines how the celebrations of the Treaty of Lausanne were reflected in archival documents between 1923 and 1950. Drawing on documents from the Presidential Republican Archives and relevant academic studies, it discusses the celebrations under two headings: those held by state officials and those organized in People’s Houses (Halkevleri) and People’s Rooms (Halkodaları). The findings reveal that during the Atatürk era, the celebrations were limited in number and modest, whereas during the İnönü era they increased significantly in both frequency and content. Particularly in the National Chief (Millî Şef) period, Lausanne became part of an ideological discourse that emphasized İsmet İnönü’s diplomatic achievement and political legitimacy. The ceremonies in the People’s Houses and People’s Rooms followed the directives of the Republican People’s Party, and through speeches, poems, theatrical performances, and ceremonial programs, Lausanne was associated with the fundamental values of the regime and the cult of the National Chief. Consequently, the study demonstrates that the celebrations evolved beyond a national commemorative day and were reshaped by the political climate, and that cultural activities in the early Republican era served to reinforce the state’s ideological discourse.
Özet
Yapılan bu çalışma 1923–1950 yılları arasında Lozan Barış Antlaşması kutlamalarının arşiv belgelerine nasıl yansıdığını incelemektedir. Araştırmada Cumhurbaşkanlığı Cumhuriyet Arşivi belgeleri ile döneme ait çeşitli akademik çalışmalar birlikte ele alınarak değerlendirilmiş, kutlamalar devlet ricali arasındaki kutlamalar ile Halkevleri ve Halkodalarındaki kutlamalar olmak üzere iki başlık altında ele alınmıştır. İnceleme sonucunda, Atatürk döneminde Lozan kutlamalarının sınırlı sayıda, sade ve ölçülü bir üslupla gerçekleştirildiği; İnönü döneminde ise kutlamaların hem nicelik hem de içerik bakımından belirgin şekilde arttığı tespit edilmiştir. Özellikle Millî Şef döneminde Lozan, İsmet İnönü’nün diplomatik başarısını ve siyasal meşruiyetini öne çıkaran ideolojik bir söylemin parçası hâline gelmiştir. Halkevleri ve Halkodalarında düzenlenen törenlerin Cumhuriyet Halk Partisi’nin talimatları doğrultusunda gerçekleştirildiği, konuşmalar, şiirler, piyesler ve tören programları aracılığıyla Lozan’ın rejimin temel değerleri ve Millî Şef kültüyle ilişkilendirildiği görülmektedir. Sonuç olarak çalışma, Lozan kutlamalarının zaman içerisinde yalnızca bir millî anma günü olmanın ötesine geçerek dönemin siyasal atmosferine göre yeniden şekillendiğini ve erken Cumhuriyet döneminde kültürel etkinliklerin devletin ideolojik söylemini güçlendiren araçlardan biri olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır.