AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe study concludes that context-sensitive hybrid approaches are more realistic for higher education and offers recommendations for strengthening institutional strategic capacity.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Higher education institutions are increasingly adopting institutional governance and strategic planning instruments under the influence of massification, internationalization, digitalization, and intensifying competition. This study aims to compare how well the classical-rational, stakeholder-oriented, and learning-organization models of strategic management fit the structural characteristics of higher education institutions. It is a conceptual study with a qualitative, descriptive-analytical design: 13 academic sources (books and peer-reviewed articles) selected through purposive sampling were examined by document analysis against five criteria—fit with a multidimensional goal structure, fit with collegial decision-making, capacity to adapt to uncertainty, traceability and accountability, and institutional legitimacy. No systematic literature search or field data collection was carried out. The findings show that no single model is superior on all criteria: the classical-rational model is strong in traceability and accountability but limited in collegial decision-making and uncertainty; the stakeholder-oriented model is strong in participation and legitimacy but shows only partial fit in prioritization; and the learning-organization model is strong in adaptive capacity but limited in traceability. The study concludes that context-sensitive hybrid approaches are more realistic for higher education and offers recommendations for strengthening institutional strategic capacity.
Özet
Yükseköğretim kurumları, kitleselleşme, uluslararasılaşma, dijitalleşme ve rekabetin yoğunlaşması gibi eğilimlerin etkisiyle kurumsal yönetişim ve stratejik planlama araçlarını giderek daha fazla benimsemektedir. Bu çalışmanın amacı, klasik-rasyonel, paydaş odaklı ve öğrenen örgüt modellerinin yükseköğretim kurumlarının yapısal özellikleriyle ne ölçüde uyumlu olduğunu karşılaştırmalı biçimde değerlendirmektir. Çalışma, nitel ve betimsel-analitik bir desende kurgulanmış kavramsal bir araştırmadır; veri kaynağı olarak amaçlı örnekleme ile belirlenen 13 akademik kaynak (kitap ve hakemli makale) doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. İnceleme; çok boyutlu amaç yapısına uyum, kolejyal karar almaya uyum, belirsizliğe uyum kapasitesi, izlenebilirlik ve hesap verebilirlik ile kurumsal meşruiyet olmak üzere beş ölçüt üzerinden yürütülmüştür. Sistematik literatür taraması veya saha verisi toplama işlemi yapılmamıştır. Bulgular, hiçbir modelin tüm ölçütlerde üstün olmadığını göstermektedir: klasik-rasyonel model izlenebilirlik ve hesap verebilirlikte güçlü, kolejyal karar alma ve belirsizlikte sınırlıdır; paydaş odaklı model katılım ve meşruiyette güçlü, önceliklendirmede kısmi uyumludur; öğrenen örgüt modeli uyum kapasitesinde güçlü, izlenebilirlikte sınırlıdır. Çalışma, yükseköğretimde stratejik yönetimin bağlama duyarlı hibrit yaklaşımlarla ele alınmasının daha gerçekçi olduğu sonucuna varmakta ve kurumsal stratejik kapasitenin güçlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.