AI Summary & Key Takeaways
AI InsightSelf-efficacy emerged as a significant mediator, whereas degree of hearing loss showed a significant moderating role.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Objective: This study aimed to examine the relationships among health perception, Health Belief Model-Based Smoking Cessation constructs, nicotine dependence, and intention to quit smoking among deaf and hard-of-hearing young adults, and to determine the predictive contribution of these variables to intention to quit smoking. Method: This cross-sectional correlational study included 680 deaf and hard-of-hearing young adults aged 18-25 years. Data were collected using the Fagerström Test for Nicotine Dependence, the Intention to Quit Smoking Scale, the Health Belief Model-Based Smoking Cessation Scale, and the Health Perception Scale. Pearson’s correlation analysis, hierarchical multiple regression, mediation analysis, moderation analysis, and structural equation modelling were performed. Results: Intention to quit smoking was significantly and positively associated with health perception and self-efficacy, and significantly and negatively associated with the HBM-SCS composite score, nicotine dependence, smoking consumption, degree of hearing loss, and perceived barriers (p<.001). The final hierarchical regression model explained 35.6% of the variance in intention to quit smoking (R²=.356). Self-efficacy was a statistically significant mediator of the association between smoking consumption and intention to quit smoking; the indirect effect was -0.50, with a 95% bootstrap confidence interval of [-0.64,-0.37]. Degree of hearing loss significantly moderated the association between smoking consumption and intention to quit smoking (B=-0.12, SE=0.05, t=-2.40, p=.017). The structural equation model demonstrated good fit (χ²/df=2.51, CFI=.962, TLI=.953, RMSEA=.042, SRMR=.035). Conclusion: Health perception, Health Belief Model-Based Smoking Cessation constructs, and nicotine dependence were significantly associated with intention to quit smoking among deaf and hard-of-hearing young adults. Self-efficacy emerged as a significant mediator, whereas degree of hearing loss showed a significant moderating role.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, sağır ve işitme güçlüğü yaşayan genç yetişkinlerde sağlık algısı, Sağlık İnanç Modeli temelli sigara bırakma bileşenleri, nikotin bağımlılığı ve sigarayı bırakma niyeti arasındaki ilişkileri incelemek ve bu değişkenlerin sigarayı bırakma niyetini yordamadaki katkılarını belirlemekti. Yöntem: Kesitsel ve ilişkisel desende yürütülen bu çalışmaya 18-25 yaş aralığında 680 sağır ve işitme güçlüğü yaşayan genç yetişkin dahil edildi. Veriler, Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi, Sigarayı Bırakma Niyeti Ölçeği, Sağlık İnanç Modeli Temelli Sigara Bırakma Ölçeği ve Sağlık Algısı Ölçeği kullanılarak toplandı. Verilerin analizinde Pearson korelasyon analizi, hiyerarşik çoklu regresyon analizi, aracılık analizi, düzenleyicilik analizi ve yapısal eşitlik modellemesi uygulandı. Bulgular: Sigarayı bırakma niyetinin sağlık algısı ve öz-yeterlik ile pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı; SİM-SBÖ bileşik puanı, nikotin bağımlılığı, günlük sigara tüketimi, işitme kaybı düzeyi ve algılanan engeller ile negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkili olduğu belirlendi (p<.001). Hiyerarşik regresyon analizinin nihai modeli, sigarayı bırakma niyetindeki toplam varyansın %35,6’sını açıkladı (R²=.356). Öz-yeterliğin, sigara tüketimi ile sigarayı bırakma niyeti arasındaki ilişkide istatistiksel olarak anlamlı bir aracı değişken olduğu saptandı; dolaylı etki −0.50 ve %95 bootstrap güven aralığı [-0.64, -0.37] olarak hesaplandı. İşitme kaybı düzeyinin, sigara tüketimi ile sigarayı bırakma niyeti arasındaki ilişki üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir düzenleyici etkiye sahip olduğu belirlendi (B=-0.12, SE=0.05, t=-2.40, p=.017). Yapısal eşitlik modelinin iyi düzeyde uyum gösterdiği saptandı (χ²/df=2.51, CFI=.962, TLI=.953, RMSEA=.042, SRMR=.035). Sonuç: Sağlık algısı, Sağlık İnanç Modeli temelli sigara bırakma bileşenleri ve nikotin bağımlılığının, sağır ve işitme güçlüğü yaşayan genç yetişkinlerde sigarayı bırakma niyeti ile anlamlı düzeyde ilişkili olduğu belirlendi. Öz-yeterlik, sigara tüketimi ile sigarayı bırakma niyeti arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı değişken olarak öne çıkarken, işitme kaybı düzeyinin bu ilişki üzerinde anlamlı bir düzenleyici rol oynadığı saptandı.