Journals / İslami İlimler Dergisi / 2026 / Sayı: 42

Muhammad Najmî's Translatıon Of Forty Hadıths In Verse

Muhammed Necmî’nin Manzum Kırk Hadis Tercümesi

İdris Söylemez(NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-9798-4453
Pages
153–178
Publication Date
2026-03-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This study examines Muhammad Najmî's Kırk Hadis Risalesi in terms of form and content, and the translated text of the treatise is presented.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The works written in the field of Turkish-Islamic literature, as seen throughout the entire realm of Islamic civilization, have a significant place and impact in the construction of the social foundation based on the fundamental sources of the religion, the Qur'an and the Hadiths.
📊
Key Findings & Data:This impact is the basic characteristic that emerges in every work of prose and verse literature written in Turkish by scholars and littérateurs among starting from the 10th century.
💡
Conclusion & Impact:This study examines Muhammad Najmî's Kırk Hadis Risalesi in terms of form and content, and the translated text of the treatise is presented.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türk-İslam edebiyatı · Hadis · Necmî

Abstract

The works written in the field of Turkish-Islamic literature, as seen throughout the entire realm of Islamic civilization, have a significant place and impact in the construction of the social foundation based on the fundamental sources of the religion, the Qur'an and the Hadiths. This impact is the basic characteristic that emerges in every work of prose and verse literature written in Turkish by scholars and littérateurs among starting from the 10th century. The main purpose of the works written in this field is to guide the public or to teach manners. For this purpose, many religious instructional works have been written. One such category of work is a literary genre rooted in Hadith, named arba'ūn in Arabic literature, arba'ūn and çıhl hadīth in Persian literature, and arbe'ūn, çıhl hadis, and kırk hadis (Forty Hadiths) in the field of Turkish literature, and written in prose, verse, or a combination of prose and verse. These works, created in the context of the sayings of the Prophet Muhammad, have numerous extant examples in the field of Turkish-Islamic literature from the 15th century to the present day. As a result of studies conducted on biographical and bibliographical works and the catalogs of manuscript libraries, more than ninety works written in this genre have been identified. Some of the Forty Hadith works written in the field of Turkish-Islamic literature were based on works written in Arabic, while others were created by translating the metrical translation done by Molla Abdurrahman Jāmī in the field of Persian literature. One such work is the Manzum Kırk Hadis Risalesi (Treatise of Forty Hadiths in Verse), belonging to the poet Muhammad Najmî, about whom no information is found in the sources. The poet translated forty Hadiths selected from Hadith collections into Turkish verse using the ḳıṭ'a verse form, the arūz meter, and plain language. This study examines Muhammad Najmî's Kırk Hadis Risalesi in terms of form and content, and the translated text of the treatise is presented.

Özet

Türk-İslam edebiyatı alanında yazılan eserleri, İslam medeniyeti sahasının tamamında görüldüğü üzere dinin temel kaynakları olan Kur’an-ı Kerim ve hadislerin toplumsal zeminin inşasında önemli bir yeri ve etkisi bulunmaktadır. Bu etkinin Türkler arasında X. Yüzyıldan itibaren âlimlerin ve ediplerin eliyle Türkçe olarak kaleme alınan manzum ve mensur edebi eserlerin her birinde karşımıza çıkan temel hususiyettir. Bu alanda yazılan eserlerin temel amacı halka yol göstermek veya yordam öğretmektir. Bu maksat ile çok fazla sayıda dini öğreten eser kaleme alınmıştır. Bu kabil eserlerden biri de Arap edebiyatında erbaûn, Fars Edebiyatında erbaûn ve çıhl hadîs ve Türk edebiyatı sahasında erbeûn, çıhl hadis ve kırk hadis olarak tesmiye edilip mensur, manzum veya mensur-manzum olarak yazılan hadis kaynaklı edebî bir türdür. Hz. Peygamberin sözleri olan hadisler bağlamında meydana getirilen bu eserler, Türk-İslam edebiyatı sahasında XV. yy’dan günümüze çok fazla sayıda örnekleri elde bulunmaktadır. Biyografik, bibliyografik eserler ile yazma eserler kütüphaneleri katalogları üzerinde yapılan çalışmalar neticesinde bu türde yazılmış doksandan fazla eser tespit edilmiştir. Türk-İslam edebiyatı sahasında kaleme alınmış olan kırk hadis türündeki eserlerin bir kısmı Arapça yazılmış olan eserlerden bazıları ise Fars edebiyatı sahasında Molla Abdurrahman Camî tarafından manzum olarak yapılan tercümenin çevirisinden hareketle meydana getirilmiştir. Bu kabil eserlerden biri de kaynaklarda hakkında herhangi bir bilgi bulunmayan Muhammed Necmî mahlaslı ya da isimli bir şaire ait olan Manzum Kırk Hadis Risalesi’dir. Şair, Hadis külliyatlarından seçtiği kırk hadisi kıta nazım şekli, aruz vezni ve sade bir dil ile Türkçeye manzum olarak tercüme etmiştir. Çalışmada Muhammed Necmî’nin Kırk Hadis Risalesi şekil ve muhteva itibariyle ele alınmış olup risalenin çeviri metni ortaya konmuştur.

🔖

Cite This Article

Söylemez, İ. (2026). Muhammad Najmî's Translatıon Of Forty Hadıths In Verse. İslami İlimler Dergisi, Sayı: 42, 153–178. https://doi.org/10.34082/islamiilimler.1841264

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (45)

  1. Aclûnî, İsmail b.Muhammed, Keşfu’l-hafâ ve Müzîlu’l-ilbâs, el-Mektebetu’l-asrıyye, Beyrut, 1427/ 2006, (I-II).
  2. Beyhakî, Ahmed b. Hüseyin. Şuʿabü’l-îmân. nşr. Abdullah b. Abdilmuhsin et-Turki, thk. Abdülalîm Abdülazîm el-Zeğlûl. 11 Cilt. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 1. Basım, 1423/2003.
  3. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâil. el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ. nşr. Muhammed Züheyr b. Nasr. 8 Cilt. b.y.: Dâru Tavki’n-Necât, 2. Basım, 1422/2001.
  4. Çelik, Ramazan. “Çağatay Türkçesi Ve Klasik Edebiyat Geleneğiyle Yazılmış İki Na‘t-ı Şerif”. Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi 8/3 (Temmuz 2025): 383-402.
  5. Es-Sahavî, Şemseddîn Muhammed b. Abdurrahman. el-Maḳāṣıdü’l-ḥasene fî beyâni kesîrin mine’l-eḥâdîsi’l-müştehire ʿale’l-elsine. nşr. Muhammed Osman el-Hısnî. Beyrut: Dâru’l-Bâşir, 1993.
  6. Hâkim, Muhammed b. Abdullah en-Neysâbûrî. el-Müstedrek ʿale’s-Sahîhayn. nşr. Mustafa Abdülkādir Atâ. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1411/1990.
  7. Hâkim, Muhammed b. Abdullah en-Neysâbûrî. el-Müstedrek ʿale’ṣ-Ṣaḥîḥayn. nşr. Mustafa Abdülkādir Atâ. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1411/1990.
  8. Hatibi, Tezkire-i Şuarâ-yı Bağdâd. haz. Mehmet Akkuş. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, 2008.
  9. Işıl, Fatih. Edebiyatımızda Hadîs-i Şerifler ve Âsâr-ı Kemâl’deki Bin Ehâdîs Şerhi (İnceleme-Transkripsiyonlu Metin). Adana: Çukurova Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  10. İbn Ebî’d-Dünyâ, Abdullah b. Muhammed b. Ubeyd. et-Tevâżuʿ ve’l-ḫumûl. nşr. Abdürrahman b. Yahyâ el-Muallimî. Mekke: Mektebetü’l-Hilâl, 1. Basım, 1408/1987.
  11. İbn Mâce, Ebû Abdullah Muhammed b. Yezîd el-Kazvînî. Sünnen. nşr. Muhammed Fuâd Abdülbâkî. Kahire: Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, ts.
  12. İpekten, Haluk vd. Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara, Kültür Bakanlığı Yayınları, 1998.
  13. İpekten, Haluk. Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2008.
  14. Kaçar, Mücahit. “Klasik Türk Edebiyatında Kafiye”. Osmanlı Edebi Metinlerini Anlama Kılavuzu. İstanbul: Kesit, 2015.
  15. Kandemir, M. Yaşar “Kırk Hadis”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 02.01.2026. Https://islamansiklopedisi.org.tr/kirk-hadis
  16. Karahan, Abdulkadir. “Kırk Hadis (Türk Edebiyatı)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 02.01.2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/kirk-hadis
  17. Karahan, Abdulkadir. Türk-İslam Edebiyatında Kırk Hadis. İstanbul: İbrahim Horoz Basımevi, 1954.
  18. Keleş, Reyhan. Divan Şiirinde Ayet ve Hadis İktibasları. İstanbul: Kitabevi, 2016.
  19. Kiraz, Seydi. “Rü’yetullah Meselesi ve Divan Şairlerinin Meseleye Len Terânî Bağlamında Yaklaşımları”. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi 33 (Aralık 2024), 280-315,
  20. Korkmaz, Seyfullah. “Atabetü’l-Hakayık Türk-İslam Edebiyatında İlk Türkçe Manzum Hadis Tercümesi midir?”. Türk Kültürü Dergisi, 38/450 (2000), 603-613.
  21. Kudâî, Kādî Muhammed b. Selâme. Musnedü’ş-Şihâb. nşr. Abdülmuta‘âl el-Kaşşâb ve Âmir Ahmed Haydar. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1405/1985.
  22. Kur’an-ı Kerim Meali(Son Çağrı Kur’an), haz. Salih Akdemir, Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2009.
  23. Kuzudişli, Bekir. Hadis Tarihi. İstanbul: Kayıhan Yayınları, 2017.
  24. Küçük, Raşit. “Abdullah b. Mübârek”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 02.01. 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/abdullah-b-mubarek.
  25. Mahmud Bin Ali. Nehcü’l-Ferâdîs. haz. Semih Tezcan-Hamza Zülfikar. Ankara TDK Yayınları, 2014.
  26. Muhammed Necmî. Manzum Kırk Hadis Tercümesi. Mecmu’a. Konya Yusuf Ağa Kütüphanesi, YY00008463/ Vr.1b-7a.
  27. Onat, Hasan. “İslam Bilimleri ve Yöntemi Açısından Tarihin Anlam ve Önemi”. Kur’an ve İslami ilimlerin Anlaşılmasında Tarihin Önemi. haz. M. Mahfuz Söylemez, Ankara: Ankara Okulu yayınları, 2013.
  28. Önal, Pınar Çelik. Ali Şîr Nevâî’nin Osmanlı Edebiyatı Üzerine Etkisi ve Bu Etkiye Bir Örnek Olarak Ferhâd u Şîrîn Mesnevîsi. İstanbul: Bilkent University, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  29. Özcan, Nurgül. Kırk Hadîs. İstanbul: Fatih Üniversitesi Yayınları, 2010.
  30. Özpınar, Ömer. Hadis Edebiyatının Oluşumu. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2013.
  31. Öztoprak, Nihat. Klâsik Türk Edebiyatı’nda Manzum Yüz Hadîsler. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Doktora Tezi, 1993.
  32. Öztürk, Murat - Öntürk, Tolga. Vanlı Divan Şairleri ve Fevzî Divançesi. Van: Van Büyükşehir Belediyesi Kültür ve Sanat yayınları, 2021.
  33. Sevgi, Ahmet. “Molla Câmî’nin Erbaîn’i ve Türkçe Manzum Tercümeleri”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 6,(1997), 1-145.
  34. Söylemez, İdris. “Türk-İslam Edebiyatında Kırk Hadisleri Hazırlayan Etmenler ve Manzum Kırk Hadisler”. Türk Kültürü Sanatı ve Edebiyatında Hadisler, Sempozyum Tebliğler Kitabı, 1-2,(24-26 Kasım 2021), 55.
  35. Söylemez, İdris. Türk İslam Edebiyatında Manzum Kırk Hadisler. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
  36. Söylemez, M. Mahfuz. “Kur’an’a Göre Hz. Peygamber”, Siyer Dersleri (Mekke Dönemi Bildiriler). haz. İdris Söylemez. Malatya: Malatya Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 2018.
  37. Şener, Osman Zahit. Tuhfe-i Nâilî Metin ve Muhtevâ II. Cilt S. 1000-1263). Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2013.
  38. Şevki. Yavuz, Yusuf. “Erbaîn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 02.01.2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/erbain--literatur.
  39. Taberânî, Süleyman b. Ahmed. el-Muʿcemü’l-kebîr. nşr. Hâmid b. Abdillah et-Tuleymî. 25 Cilt. Mekke: Mektebetu İbn Teymiyye, 1. Basım, 1404/1983.
  40. Timurtaş, Faruk Kadri. Tarih İçinde Türk Edebiyatı. İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 1999.
  41. Uğur, Mücteba. Hadis İlimleri Edebiyatı. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2020.
  42. Yılmaz, Mehmet. Kültürümüzde Âyet ve Hadisler (Ansiklopedik Sözlük). İstanbul: Kesit Yayınları, 2013.
  43. Yılmaz, Muhammet. “Tarsus’a Gelen İlk Türk Hadis Âlimi Abdullah b. el-Mübarek”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 11/1 (01 Mart 2011), 1-19.
  44. Yücel, Ahmet. Hadis Tarihi. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Vakfı Yayınları, 2014.
  45. Şevki. Yavuz, Yusuf. “Erbaîn”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 02.01.2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/erbain--literatur.