Journals / History Studies / 2026 / Sayı: 18(1)

Traces of Foreign Investment on the Island of Thasos: Zinc Production and Export (1903–1911)

Taşoz Adası’nda Yabancı Yatırımının İzleri: Çinko İmal ve İhracı (1903-1911)

Özge Togral(KARABÜK ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TARİH BÖLÜMÜ, TARİH PR.)0000-0003-1778-3817
Pages
93–116
Publication Date
2026-02-11
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This case highlights the economic and political significance of mining activities in the context of provincial governance and foreign investment in the late Ottoman period.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study offers a multidimensional analysis of foreign capital presence and mining activities in the Ottoman Empire through the case of zinc production and export on the island of Thasos between 1903 and 1911.
📊
Key Findings & Data:The island’s rich mineral deposits and strategic location attracted the attention of foreign investors.
💡
Conclusion & Impact:This case highlights the economic and political significance of mining activities in the context of provincial governance and foreign investment in the late Ottoman period.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı İmparatorluğu · Taşoz · Maden

Abstract

This study offers a multidimensional analysis of foreign capital presence and mining activities in the Ottoman Empire through the case of zinc production and export on the island of Thasos between 1903 and 1911. The island’s rich mineral deposits and strategic location attracted the attention of foreign investors. The primary source of this research consists of documents concerning zinc mining and trade in Thasos, preserved in the Ottoman Archives under the Presidential State Archives of the Republic of Turkey, with a notable concentration from 1903 to 1911. Notably, a concession for the operation of zinc mines was granted to Monsieur Speidel by a contract dated 31 August 1903. Accordingly, the study focuses on the years between 1903 and 1911. The zinc production and trade activities are examined within the framework of the concession awarded to Frederick John Speidel, a German national. The study analyzes administrative disputes, the procurement of explosives and mining equipment, environmental regulations, transportation infrastructure, and security policies in detail. Labor needs were met by bringing workers from Greece and Germany, and the extracted zinc ore was shipped to European ports such as Hamburg and Antwerp. This case highlights the economic and political significance of mining activities in the context of provincial governance and foreign investment in the late Ottoman period.

Özet

Bu çalışma, 1903-1911 yılları arasında Taşoz Adası’nda gerçekleşen çinko üretimi ve ihracatı üzerinden Osmanlı İmparatorluğu’ndaki yabancı sermaye varlığını ve madencilik faaliyetlerini çok boyutlu bir biçimde incelemektedir. Adanın zengin maden yatakları ve stratejik konumu yabancı yatırımcıların ilgisini çekmiştir. Bu çalışmanın temel kaynağını, T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı’na bağlı Osmanlı Arşivi’nden elde edilen belgeler oluşturmaktadır. Taşoz’daki çinko maden imali ve ticaretine ilişkin belgelerin 1903-1911 yılları arasında yoğunlaştığı tespit edilmiştir. Ayrıca Mösyö Speidel çinko madenlerinin işletme imtiyazını 31 Ağustos 1903 tarihi mukavelename ile elde etmiştir. Bu nedenle yapılan çalışma 1903-1911 tarihleri arasında sınırlandırılmıştır. Taşoz Adasındaki çinko maden imal ve ticareti Alman uyruklu Frederick John Speidel’e verilen maden işletme imtiyazı çerçevesinde konu ele alınmıştır. Taşoz Adası’nda yaşanan idari ihtilaflar, maden imalinde kullanılacak patlayıcı madde ve ekipman temini, çevresel düzenlemeler, ulaşım altyapısı ve güvenlik politikaları detaylı şekilde analiz edilmiştir. İşgücü ihtiyacının karşılanmasında Yunanistan ve Almanya’dan işçi temin edilmiş, çıkarılan çinko cevheri ise Hamburg ve Anvers gibi Avrupa limanlarına sevk edilmiştir. Bu örnek olay, geç Osmanlı döneminde taşra idaresi, merkez-yabancı yatırımcı ilişkileri ve uluslararası ticaret bağlamında madencilik faaliyetlerinin taşıdığı iktisadi ve siyasi önemi gözler önüne sermektedir.

🔖

Cite This Article

Togral, Ö. (2026). Traces of Foreign Investment on the Island of Thasos: Zinc Production and Export (1903–1911). History Studies, Sayı: 18(1), 93–116. https://doi.org/10.9737/historystudies.1699711

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (32)

  1. Adıyeke, Ayşe Nükhet, ve Nuri Adıyeke. Osmanlı Dönemi Kısa Girit Tarihi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2021.
  2. Adıyeke, Nükhet. “Osmanlı Kaynaklarına Göre Türk-Yunan İlişkilerinde Girit Sorunu (1896)”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi 1 no.3, (1993):335-346.
  3. Arslan, Ali. Balkanların Anahtarı Önemi Bilinmeyen Ada Taşöz. İstanbul: Emre Yayınları, 2005.
  4. Arslan, İsmail “19. Yüzyılda Balkanlar’da Bir Liman Şehri: Kavala.” History Studies 2, no. 3 (2010): 25-38. http://dx.doi.org/10.9737/hist_123.
  5. Arslan, İsmail. “19. Yüzyılda Balkanlar’da Sosyo-Ekonomik İlişkiler: Drama Sancağı Örneği (1864-1913).” Doktora tezi, Ege Üniversitesi 2009.
  6. Bayartan, Mehmet. “XIX. Yüzyılda Osmanlı Madenlerinin Coğrafi Dağılışı,” Osmanlı Bilimi Araştırmaları 10, no.1 (2008): 137-155.
  7. Birbudak, Togay Seçkin. “Alman Mühendis Wilhelm Fischbach’ın Osmanlı Devleti’ndeki Madencilik Faaliyetleri,” Journal of Universal History Studies 7 no.1 (2024): 1-29. https://doi.org/10.38000/juhis.1383980.
  8. Çevik, Umut. “Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın Valiliği Döneminde (1805-1848) Mısır’da Uyguladığı Tekel Ekonomisi”, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi 3 no.2, (2022), 245-265. https://doi.org/10.51533/insanbilimleri.1111018.
  9. Çınar, Seren. “II. Abdülhamid Dönemi Selanik Madenleri.” Yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi, 2024.
  10. Çıtır, Burak. “Finans ve Emperyalizm: Osmanlı Coğrafyasında Alman Bankaları (1897-1914)”, Selçuk Türkiyat 56, (2022), 179-205. https://doi.org/10.21563/sutad.1222246.
  11. Dinç, Güven. “Mehmet Ali Paşa İsyanının Antalya’ya Etkileri (1831-1833)”, Belleten 80 no.289, (2016): 857-884. https://doi.org/10.37879/belleten.2016.857.
  12. Dünyada ve Türkiye’de Çinko, Hazırlayan İbrahim Dinlen, Ankara: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, 2023.
  13. Erden, Elif. “Yakın Dönem Tarihimizde Taşoz Adası.” Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, 2004.
  14. Gökmen, Ertan “II. Abdülhamit Dönemi Maden İmtiyazları (1878-1899),” Belleten 71, no.262 (2007): 969-996. https://doi.org/10.37879/belleten.2007.969.
  15. Göktepe, Kaya. “Osmanlı Madencilik Sektöründe İşgücü Yetersizliğine Bir Çözüm: Mahkûm Emeği (1839-1918),” History Studies 10, no. 5 (2018): 55-82. 10.9737/hist.2018.621.
  16. Hirszowicz, L. “The Sultan and the Khedive, 1892-1908,” Middle Eastern Studies 8, no. 3 (1972): 287-311.
  17. İnalcik, Halil. “Capital Formation in the Ottoman Empire.” The Journal of Economic History 29, no. 1 (1969): 97–140. https://doi.org/10.1017/S0022050700097849.
  18. Kazancıoğlu, Habibe. “Musa Kâzım Bey’in (Taşoz Mutasarrıfı) Kaleminden Bir Osmanlı Adası: Taşoz.” Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, no. 52 (2020):131-161.
  19. Kızıltoprak, Süleyman. “Osmanlı Devleti Taşra Teşkilatındaki Reformların Taşöz Adası’na Yansımaları”, 1. Uluslararası Balkan Kongresi- Balkan Milletleri Arasında Etkileşim, Editör Caner Sancaktar, 307-334. Tekirdağ: Tasam Yayınları, 2009.
  20. Kızıltoprak, Süleyman. “Taşoz”, İslâm Ansiklopedisi Cilt 40. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 2011, 159-161.
  21. Kızıltoprak, Süleyman. II. Abdülhamid Han’ın Dış Politikası ve Taşöz Operasyonu. İzmir: Yitik Hazine Yayınları, 2011.
  22. Kocaoğlu, Mehmet. “Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı (1831-1841)”, OTAM 6, (1995),195-210. https://doi.org/10.1501/OTAM_0000000243.
  23. Mutaf, Abdülmecit. “Tanzimat Döneminde Osmanlı Maden İşletmeciliği Prodesürü,” History Studies 2, no.2 (2010): 293-303. http://dx.doi.org/10.9737/hist_111.
  24. Öcal, Yaşar. “19. Yüzyılda Osmanlı Madencilik Sektörünün Sorunları,” OTAM, no. 44 (2018): 189-200.
  25. Quataert, Donald. Osmanlı İmparatorluğu 1700-1922. Çeviren Ayşe Berktay, İstanbul: İletişim Yayınları, 2016.
  26. Reyhan, Cenk. “Türk-Alman İlişkilerinin Tarihsel Arka Planı (1878-1914)”, Belleten 69 no.254, (2005): 217-266. https://doi.org/10.37879/belleten.2005.217.
  27. Tansuğ, Feryal. Osmanlının Son Döneminde Adalı Rumlar (İmroz, Limni, Semadirek, Taşoz). İstanbul: Pan Yayıncılık, 2018.
  28. Tızlak, Fahrettin. Osmanlı Döneminde Keban-Ergani Yöresinde Madencilik (1775-1850). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1997.
  29. Togral, Özge. 19. Yüzyılda Doğu Akdeniz’de Kaçakçılık. İstanbul: Selenge Yayınları, 2021.
  30. Tukin, Cemal. “Girit”, İslâm Ansiklopedisi Cilt 14. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1996, 85-93.
  31. Ünver, Metin. “Ege ve Doğu Akdeniz’de Statükonun Korunması: Osmanlı Devleti, Yunanistan ve Büyük Güçler (1864-1909)”, Coğrafya, Tarih ve Uluslararası Hukuk Boyutlarıyla Küresel ve Bölgesel Denklemde Ege ve Doğu Akdeniz, Editör Mahmut Ak-Haluk Alkan-Metin Ünver, 194-249. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 2021.
  32. Yıldız, Özlem. “20. Yüzyıl Başlarında Beyrut Limanında Deniz Ticareti”, Tarih ve Günce Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Dergisi 4, (2019): 59-82.