SavedAdd your journal

Journals / Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi / 2026 / Cilt: 25 Sayı: 1-2

Kırsal Alanda Yaşayan Bireylerin Akılcı İlaç Kullanım Özellikleri

Fatma Yener Özcan(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ, HEMŞİRELİK FAKÜLTESİ)0000-0003-4929-4102
Deniz Koçoğlu-tanyer(Selçuk Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi)0000-0001-9496-8749
Pages
1–20
Publication Date
2023-11-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu sonuçlar doğrultusunda halkın farkındalığının arttırılması önerilmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Amaç: Çalışmanın amacı kırsal alanda yaşayan bireylerin akılcı ilaç kullanım davranışlarının incelenmesidir.
📊
Key Findings & Data:Yöntem: Tanımlayıcı türdeki çalışmanın örneğini gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilmiş 171 birey oluşturmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Bu sonuçlar doğrultusunda halkın farkındalığının arttırılması önerilmektedir.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:171 birey
⚙️Variables:Akılcı İlaç Kullanımı · İlaç · Kırsal Alan

Özet

Amaç: Çalışmanın amacı kırsal alanda yaşayan bireylerin akılcı ilaç kullanım davranışlarının incelenmesidir. Yöntem: Tanımlayıcı türdeki çalışmanın örneğini gelişigüzel örnekleme yöntemi ile seçilmiş 171 birey oluşturmuştur. Veriler, Akılcı İlaç Kullanım Anketi ile yüz yüze görüşülerek toplanmıştır. Verilerin analizinde Ki-kare testi kullanıldı. Bulgular: Çalışmada kırsal alanda yaşayan bireylerin %19,3’ünün ilaç kullanımı hakkında yeterli bilgiye sahip olmadığı, %24.5’inin verilen eğitimin yeterli olmadığını belirttiği ve %26,3’ünün reçetesiz ilaç kullandığı belirlenmiştir. %30,4’ü evinde ilaç kullanmadığı ilacı bulundurmakta, %31,6’sı tıbbi problemi sonuçlanınca ilaç kullanmayı bırakmaktadır. Eğitim durumu ile reçetesiz ilaç kullanma durumu arasında anlamlı ilişkili bulunmuştur (p 0.05). Sadece kadınlar arasında hekimin tavsiyesine uymayanların oranının (%84,0) erkek bireylere (%16,0) göre anlamlı bir şekilde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Bu çalışma da elde edilen diğer bir önemli bulgu ise ilaçların son kullanma tarihine dikkat etme oranının yüksekliğidir. Sonuç: Araştırmada eğitim durumunun akılcı ilaç kullanımı üzerinde önemli bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim durumunun artması akıl ilaç kullanım ilkelerini olumsuz etkilemektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda halkın farkındalığının arttırılması önerilmektedir.

🔖

Cite This Article

Özcan, F. Y., Koçoğlu-tanyer, D. (2023). Kırsal Alanda Yaşayan Bireylerin Akılcı İlaç Kullanım Özellikleri. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, Cilt: 25 Sayı: 1-2, 1–20. https://doi.org/10.69487/hemarge.1233878

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Afriyie, D. K., & Tetteh, R. (2014). A description of the pattern of rational drug use in Ghana Police Hospital. Int J Pharm Pharmacol, 3(1), 143-148. https://www.internationalscholarsjournals.com/articles/a-description-of-the-pattern-of-rational-drug-use-in-ghana-police-hospital.pdf
  2. Aşiret, G.D., Bayrak Kahraman, B., Yeğenoğlu, S., Akdemir, N. ve Baydar, T. (2013). Geriatrik hastalara hizmet veren hemşirelerin akılcı ilaç kullanımı konusundaki bilgi ve deneyimlerinin değerlendirilmesi. Türk Geriatri Dergisi,16(4), 446-53. https://search.trdizin.gov.tr/yayin/detay/201154/
  3. Baş, F.Y., Cankara, F.N. ve Yeşilot, Ş. (2013). Tıp fakültesi öğrencilerinde reçetesiz ilaç kullanımının değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(2), 46-53.
  4. Bayram, N., Günay, İ., Apa, H., Gülfidan, G., Yamacı, S., Kutlu, A., Öztürk, E.A., Ural, H., Devrim, F., Devrim, İ. & Ünal, N. (2013). Evaluation of the factors affecting the attitudes of the parents towards to use of antibiotics. The Pediatric In Fectious Disease Journal, 7, 57-60. https://www.researchgate.net/publication/273982881
  5. Chauhan, I., Yasir, M., Kumari, M. & Verma M. (2018). The pursuit of rational drug use: Understanding factors and interventions. Pharmaspire, 10(2): 48-54. https://www.isfcppharmaspire.com/uploads/228/13860_pdf.pdf
  6. Çınar, A.S., ve Mercan Y. (2020). Rational use of medicines by mothers having children under five years old and factors affecting their medication use. TJFMPC, 14(4), 530-539. http://dx.doi.org/10. 21763/tjfmpc.738244
  7. Çelebi. A. (2018). Akılcı ilaç kullanımına yönelik ebeveyn tutum ölçeğinin geliştirilmesi. (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Erzurum. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
  8. Ekenler, Ş. ve Koçoğlu, D. (2016). Bireylerin akılcı ilaç kullanımıyla ilgili bilgi ve uygulamaları. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 3(3), 44-55. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/330450
  9. Gohar, U.F., Khubaib, S. & Mehmood, A. (2017). Self-medication trends in children by their parents. Journal of Developing Drugs, 6(2),1-7. http://dx.doi.org/10.4172/2329-6631.1000173
  10. Güneş, D. ve Kıyak, E. (2017). Yaşlıların ilaç kullanımı konusundaki bilgileri ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi. STED, 26(2), 66-74. https://dergipark.org.tr/tr/download/issue-file/7109
  11. Hatipoğlu, S. & Özyurt, B.C. (2016). Manisa ilindeki bazı aile sağlığı merkezlerinde akılcı ilaç kullanımı. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 15(4), 1-8. http://dx.doi.org/10.5455/pmb.1-1441352977
  12. İlhan, M.N., Aydemir, Ö., Çakır, M. ve Aycan, S. (2014). Akılcı olmayan ilaç kullanım davranışları: Ankara’da üç ilçe örneği. Türkiye Halk Sağlığı Dergisi, 12(3), 188-200. https://doi.org/10.20518/thsd.91650
  13. Kahraman, A., Ayoğlu, T., Aydoğan, M.N. & Kuğu, E. (2019). Hemşirelik öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma durumları. Florence Nightingale Journal of Nursing, 27(2), 143-156. https://doi.org/10.26650/FNJN18021
  14. Kaya, H., Turan, N., Keskin, Ö., Tencere, Z., Uzun, E., Demir, G., & Yılmaz, T. (2015). Üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 18(1), 35-42. https://doi.org/10.17049/ahsbd.67643
  15. Kenesari, C.K. ve Özçakar, N. (2016). Annelerin çocuklarında antibiyotik kullanımına ilişkin yaklaşımları: kısa bilgilendirme ne kadar etkili? Türk Aile Hekimliği Dergisi, 20(1), 16-22. http://dx.doi.org/10.15511/tahd.15.21614
  16. Kırılmaz, H., Amarat, M., ve Ünal, Ö. (2017). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri sağlık sistemlerinin karşılaştırmalı analizi. Strategic Public Management Journal, 3(6), 78-104. http://dx.doi.org/10.25069/spmj.342134
  17. Lwanga, S.K. & Lemeshow, S. (1991). Samplesize determination in healthstudies: a practical manual Geneva; World Health Organization. https://apps.who.int/iris/handle/10665/40062
  18. Mollahaliloğlu, S., Özgülcü, Ş., Alkan, A. ve Öncül, H.G. (2011). Toplumun akılcı ilaç kullanımına bakışı. Ankara: Yorum Basın Yayınevi.
  19. Natıonal Health Systems Resource Centre (NHSHC). (2019). Promoting Rational Drug Use: the need for a national rational drug use sub-mission. Erişim adresi: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://nhsrcindia.org/sites/default/files/Promoting_Rational_Drug_Use.pdf Ocak 26, 2019.
  20. Nazlıcan, E. (2020). Investigation of attitudes and behaviors related to rational drug use in Adana province havutlu district. Sakarya Med J, 10(4), 572-579. https://doi.org/10.31832/smj.775311
  21. Osema, K. P. & Lamikara, A. (2012). A study of prevalence of self medication practice among university students in Southwestern Nigeria. Tropical Journal of Pharmaceutical Research, 11(4), 683-689. https://doi.org/10.4314/tjpr.v11i4.21
  22. Özatik, F. Y., Babaoğlu, Ü. T., Özkaraman, A., Yiğitaslan, S., ve Erol, K. (2019). Sağlık yüksek okulu hemşirelik öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımına yönelik bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi, Osmangazi Tıp Dergisi, 41(4),315-325. https://doi.org/10.20515/otd.411960
  23. Özyiğit, F. ve Arıkan, İ. (2015). Kütahya ilinde üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı hakkında bilgi, tutum ve davranışları. Bozok Tıp Dergisi, 5(1), 47-52. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/713607
  24. Pınar, N., Karataş, Y., Bozdemir, N. ve Ünal, İ. (2013). Adana ilindeki insanların ilaç kullanım alışkanlıkları. Taf Preventive Medicine Bulletin, 12(6), 639-50. http://dx.doi.org/10.5455/pmb.1-1344333007
  25. Pirhan, R. ve Özçelikay, G. (2005). Pediatrik ilaçların kullanımında eczacının rolü. Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 34(2), 95-105. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/424511
  26. Pirinçci, E. ve Bozan, T. (2016). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin akılcı ilaç kullanım durumları. Fırat Tıp Derg, 21(3). 129-136. http://www.firattipdergisi.com/pdf/pdf_FTD_1000.pdf
  27. Suryaprakash, D. (2014). Rational drug therapy. J Rational Pharmacother Res, 2, 67-72.
  28. Sürmelioğlu, N.İ., Kıroğlu, O., Erdoğdu, T. ve Karataş, Y. (2015). Akılcı olmayan ilaç kullanımını önlemeye yönelik tedbirler. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi, 24(4),452-462. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/25503
  29. Şahingöz, M. ve Balcı, E. (2013). Hemşirelerin akılcı ilaç kullanımı. Taf Preventive Medicine Bulletin, 12(1), 57-64. https://doi.org/10.5455/pmb.1334045455
  30. Şantaş, F., ve Demirgil, B. (2017). Akılcı ilaç kullanımına ilişkin bir araştırma. İşletme Bilimi Dergisi (JOBS), 5(1): 35-48. http://dx.doi.org/10.22139/jobs.286671
  31. Şantaş, F., ve Uğurluoğlu, Ö. (2018). Hemşirelerin akılcı ilaç kullanımına ilişkin davranışlarının değerlendirilmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 21(4), 264-270.
  32. Şendir, M., Çelik, Z., Güzel, E. ve Büyükyılmaz, F. (2015). Aile sağlığı merkezlerine başvuran bireylerde akılcı ilaç kullanım alışkanlıklarının belirlenmesi. TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 14(1), 15-22. https://www.acarindex.com/pdfs/159209
  33. Tekin, A. (2007). Sağlık-hastalık olgusu ve toplumsal kökenleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta. https://core.ac.uk/download/pdf/35314489.pdf Türkiye İstatistik Kurumu-TÜİK. (2021). (2022, 08 Mart). Sağlık Harcamaları İstatistikleri. Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Saglik-Harcamalari-Istatistikleri-2021-45728
  34. World Health Organization-WHO. (2023). Promoting rational use of medicines. https://www.who.int/activities/promoting-rational-use-of-medicines#:~:text=Rational%20use%20of%20medicines%20requires,to%20them%20and%20their%20community.9
  35. World Health Organization-WHO. (1993). How to investigate drug use in healthfacilities, world health organization action programme on essential drugs and international network for therational use of drugs. https://apps.who.int/iris/handle/10665/60519
  36. World Health Organization-WHO-2010. (2016, 16 Şubat). The world health report, health systems financing, the path to universal coverage, achieving beter health out come sand efficiency ganisi through rational use of medicine technical brief series. Erişim Adresi: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44371/9789241564021_eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y
  37. Yapıcı, G., Balıkçı, S. ve Uğur, Ö. (2011). Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuranların ilaç kullanımı konusundaki tutum ve davranışları. Dicle Tıp Dergisi, 38(4), 458-65. doi: https://doi.org/10.5798/diclemedj.0921.2011.04.0066