AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIt is considered that this study, examined in this manner, will make a modest contribution to the field by offering insight into the Shiʿa’s approach to the subject after determining Ṭabāṭabāʾī’s understanding of qirāʾāt specifically through his work al-Mīzān.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
The Qur’an has been recited with different qirāʾāt (variant readings) from the period of revelation to the present day. Prophet Muhammad (s.a.s.) ensured that activities aimed at teaching the correctly revealed verses-both in terms of accurate writing and recitation by the leading companions-were personally supervised by himself. As a result of the devoted efforts of the tābiʿīn, who received the qirāʾāt-the various reading forms of the Qur’an-directly from the companions through oral transmission (mushāfaha), these recitations were preserved and transmitted to subsequent generations in the same manner. Thus, the qirāʾāt that were compiled through a certain methodology during the historical process and gained general acceptance were recorded. With the tadwīn activity, an ijmāʿ was reached regarding the authenticity of certain qirāʾāt, and both the aspects that affect the meaning and those that do not cause semantic change were preserved. The Shiʿa, who consider the differences in qirāʾāt as the ijtihād of the companions, have adopted the transmission of Ḥafṣ (d. 180/795) from ʿĀṣim (d. 127/745) as the mutawātir qirāʾa. For this reason, the approach to qirāʾāt differences in tafsīrs examined through the Shi‘i methodology becomes a subject of interest. In his work entitled al-Mīzān fī tafsīr al-Qur’ān, one of the contemporary exegetes, Muḥammad Ḥusayn al-Ṭabāṭabāʾī (d. 1982), benefits from qirāʾāt in various ways. It is considered that the author’s approach in this work will shed light on the Shiʿa’s understanding of qirāʾāt. The aspects of the qirāʾāt that affect the meaning and to which Ṭabāṭabāʾī refers in his tafsīr al-Mīzān constitute the subject of this study. These qirāʾāt differences are a field from which exegetes benefit in many respects, particularly for creating semantic richness regarding Qur’anic words. In this respect, exegetes make different evaluations of the phenomenon of qirāʾāt depending on the period in which they lived and their sociocultural environment. It is possible to observe the traces of the environment in which Muḥammad Ḥusayn al-Ṭabāṭabāʾī lived and the sect to which he belonged in his work. This article aims to determine the author’s approach to qirāʾāt based on his work, which is famously known as al-Mīzān. There is no existing study concerning issues such as the approach of Ṭabāṭabāʾī, a Shi‘i exegete, to qirāʾāt, his method of incorporating qirāʾāt differences in his tafsīr, and which qirāʾāt he preferred. This situation indicates a gap in the field. Therefore, examining the approach of a Shi‘i exegete to qirāʾāt is important in terms of revealing the perspective of a particular exegete and, more generally, the Shiʿa’s approach to the corpus of qirāʾāt. In this study, the written document analysis method, one of the qualitative research techniques, is employed, and the data formed through the literature review related to the topic of the article are evaluated with a holistic perspective. As a result of the study, it is determined that the qirāʾāt preferences in al-Mīzān, which lies at the center of this article, are extensively evaluated within the framework of the Shi‘i perspective to which Ṭabāṭabāʾī belonged. The exegete frequently resorts to the aspects of qirāʾāt that contribute semantic richness and influence jurisprudential viewpoints substantiate his arguments. Moreover, the author does not refrain from occasionally departing from the Ḥafṣ transmission adopted by the Shiʿa and choosing among the shādhdh qirāʾāt those that align with the views of his sect. It is understood that he reflects this approach in his tafsīr-compiled with the claim of adhering to objective criteria-by including Sunni sources as well. Despite minor differences among them, it is observed that classical Shi‘i exegetes such as Abū Jaʿfar al-Ṭūsī (d. 460/1067) and Abū ʿAlī al-Ṭabarsī (d. 548/1153), as well as contemporary scholars such as Abū al-Qāsim al-Khūʾī (d. 1992) and Muḥammad Hādī Maʿrifat (d. 2006), address qirāʾāt in a similar manner. This situation is significant because it demonstrates that the approach of Ṭabāṭabāʾī—one of the leading exegetes of the Shiʿa—reflects the Shiʿa’s perception of qirāʾāt and shows its influence on the perspectives of those who followed him. In this context, the study examined is addressed under three headings. The first two headings discuss the author’s life and scholarly personality, as well as the approaches of Ahl al-Sunnah and the Shiʿa to mutawātir qirāʾāt. The third heading evaluates the ikhtiyārāt found in al-Mīzān with two examples drawn from verses. It is considered that this study, examined in this manner, will make a modest contribution to the field by offering insight into the Shiʿa’s approach to the subject after determining Ṭabāṭabāʾī’s understanding of qirāʾāt specifically through his work al-Mīzān.
Özet
Kur’ân-ı Kerîm, vahiy döneminden zamanımıza gelene kadar farklı kıraatlerle okunmuştur. Hz. Peygamber (s.a.s.) vahyolunan âyetlerin doğru bir şekilde yazılması ve sahabenin ileri gelenleri tarafından tilâvet edilmesi için öğretimini bizzat kendisinin üstlendiği faaliyetlerin yapılmasını sağlamıştır. Kur’an’ın muhtelif okuma biçimleri olan kıraatleri sahabeden müşâfehe yoluyla doğrudan alan tâbiînin özverili çalışmaları sonucunda kıraatler korunmuş ve aynı şekilde sonraki nesillere aktarılmıştır. Böylece tarihsel süreçte belli bir metodolojiyle derlenen ve genel kabul gören kıraatler kayıt altına alınmıştır. Tedvin faaliyetiyle beraber belli kıraatlerin sıhhati hususunda icma gerçekleşmiş ve kıraatlerin hem manaya etki eden hem de anlam üzerinde değişim göstermeyen vecihleri muhafaza edilmiştir. Kıraat farklılıklarını sahabenin içtihadı olarak gören Şîa, Hafs’ın (ö. 180/795) Âsım’dan (ö. 127/745) aldığı rivayeti mütevâtir kıraat olarak benimsemiştir. Bu sebebe bağlı olarak Şiî yöntemle ele alınan tefsirlerde kıraat farklılıklarına yönelik yaklaşım merak konusu olmaktadır. Son dönem müfessirlerden Muhammed Hüseyin et-Tabâtabâî’nin (ö. 1982) el-Mîzân fi tefsîri’l-Kur’ân adını verdiği eserinde çeşitli şekillerde kıraatlerden istifade edilmektedir. Müellifin söz konusu eserdeki yaklaşımının Şîa’nın kıraat anlayışına ışık tutacağı düşünülmektedir. Tabâtabâî’nin el-Mizân adlı tefsirinde başvurduğu kıraatlerin manaya etki eden vecihleri, çalışmanın konusunu teşkil etmektedir. Bahsi geçen kıraat farklılıkları, Kur’an kelimeleri üzerinde anlam zenginliği oluşturması başta olmak üzere pek çok açıdan müfessirlerin istifade ettiği bir alan olmaktadır. Bu bakımdan müfessirler, yaşadıkları dönem ve sosyokültürel ortama bağlı olarak kıraat olgusu üzerinde birbirinden farklı değerlendirmeler yapmaktadır. Muhammed Hüseyin et-Tabâtabâî’nin telif ettiği eserinde de yaşadığı ortamın ve mensup olduğu mezhebin izlerini görmek mümkündür. Bu makalede Tabâtabâî’nin kısaca el-Mîzân olarak şöhret bulan eseri esas alınarak müellifin kıraatlere yaklaşımının tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Şiî bir müfessir olan Tabâtabâî’nin kıraate yaklaşımı, tefsirinde kıraat farklılıklarına yer verme yöntemi, hangi kıraat(ler)i tercih ettiği gibi hususlar hakkında herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu durum alandaki boşluğa işaret etmektedir. Bu nedenle Şiî bir müfessirin kıraatlere yaklaşımının ele alınması özelde bir müfessirin genelde ise Şîa’nın kıraat birikimine yaklaşımını gözler önüne sermesi bakımından önem arz etmektedir. Çalışmada nitel araştırma tekniklerinden yazılı doküman incelemesi yöntemi kullanılmakta ve makale konusuyla ilgili literatür taraması yapılarak oluşturulan veriler bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Çalışmanın sonucunda, bu makalenin merkezinde yer alan el-Mîzân’da kıraat tercihlerinin yoğun biçimde Tabâtabâî’nin mensup olduğu Şîa’nın bakış açısı ekseninde değerlendirildiği tespit edilmektedir. Müfessir, görüşlerini delillendirmek için daha çok anlama kattığı zenginlik ve fıkhî görüşlere etkisi açılarından kıraat vecihlerine müracaat etmektedir. Ayrıca müellif, zaman zaman Şîa’nın benimsediği Hafs rivayetinin dışına çıkarak şâz kıraat vecihleri arasından mensup olduğu mezhebin görüşlerine uygun olanları tercih etmekten kaçınmamaktadır. el-Mîzân’da Sünnî kaynaklara da yer vermek suretiyle objektif ölçüler içinde kaleme alacağını iddia ettiği tefsirine söz konusu yaklaşımını yansıttığı anlaşılmaktadır. Aralarında ufak çaplı görüş ayrılıkları olmasına rağmen klasik dönem Şiî müfessirlerden Ebû Ca‘fer et-Tûsî (ö. 460/1067) ve Ebû Alî Hasan et-Tabersî (ö. 548/1153) ile çağımız müelliflerinden Ebü’l-Kâsım el-Hûî (ö. 1992) ve Muhammed Hâdî Ma‘rifet’in (ö. 2006) de kıraatleri benzer bir şekilde ele aldığı görülmektedir. Bu durum Şîa’nın önde gelen müfessirlerinden Tabâtabâî’nin kıraatlere yaklaşımının Şîa’nın kıraat algısını yansıtması ve kendisinden sonra gelenlerin bakış açısına etkisini göstermesi açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda incelenen çalışma üç başlık altında ele alınmaktadır. İlk iki başlıkta müellifin hayatı, ilmî kişiliği ile Ehl-i sünnet ve Şîa’nın mütevâtir kıraatlere yaklaşımı işlenmektedir. Üçüncü başlıkta ise el-Mîzân’da yer alan ihtiyarlar, âyetlerden getirilen ikişer örnek eşliğinde değerlendirmeye tabi tutulmaktadır. Bu şekilde incelenen çalışmanın, el-Mizân adlı eseri özelinde Tabâtabâî’nin kıraat anlayışı tespit edildikten sonra Şîa'nın konuya olan yaklaşımı hakkında fikir vermesi açısından alana mütevazı bir katkı sunması düşünülmektedir.