AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings indicate that the teaching of religions other than Islam in Türkiye has shown significant progress throughout the history of the Republic, particularly in terms of the use of authentic sources, pedagogical approaches, the promotion of social peace and respect, and fostering understanding of the religious “other.” However, the findings also reveal persistent structural and pedagogical challenges related to the curriculum, teacher competencies, instructional practices, and textbooks.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Religion has historically played a significant role in the maintenance of social peace and solidarity. Although this role has been partially weakened by processes of secularization in the modern era, contemporary efforts continue to draw upon religion, particularly in the reduction of global conflicts and the promotion of peace. In this context, religions remain important reference points and resources. One of the key areas in which the influence of religion is utilized for fostering social peace and mitigating conflict is religious education. Religious education curricula address the historical development, ontological and epistemological foundations, core belief systems, and contemporary expressions of the world’s religions. These religions are presented to learners through approaches that emphasize respect for belief and tolerance. In Türkiye, the Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) curriculum includes units on religions other than Islam. An examination of the current secondary education curriculum reveals that Judaism and Christianity are taught in Unit 5 of the 11th grade, while Indian and Chinese religions are covered in Unit 5 of the 12th grade. The curriculum emphasizes an objective and descriptive approach, presenting these religions through their own concepts, sources, and fundamental principles. The inclusion of religions other than Islam in compulsory religious education in Türkiye has been the subject of scholarly inquiry from various perspectives, resulting in a substantial body of literature. The primary aim of this study is to examine research conducted on the teaching of religions other than Islam within compulsory religious education in Türkiye and to develop a general framework by synthesizing the findings and conclusions of these studies. This study was conducted using the meta-synthesis method, a qualitative research approach that involves identifying relevant qualitative studies on a given topic and constructing a comprehensive and integrative framework based on their findings. Accordingly, qualitative research focusing on the teaching of other religions in religious education in Türkiye was identified, forming a research corpus consisting of 11 studies: one master’s thesis, one doctoral dissertation, and nine journal articles. The findings and conclusions of these studies were systematically analyzed and coded by the researcher, leading to the identification of common themes. Data analysis yielded six main themes: necessity, teacher, student, curriculum, instructional setting, and textbooks. These themes were analyzed, interpreted, and discussed in relation to their respective sub-themes and codes. The findings indicate that the teaching of religions other than Islam in Türkiye has shown significant progress throughout the history of the Republic, particularly in terms of the use of authentic sources, pedagogical approaches, the promotion of social peace and respect, and fostering understanding of the religious “other.” However, the findings also reveal persistent structural and pedagogical challenges related to the curriculum, teacher competencies, instructional practices, and textbooks. Based on these results, the study offers recommendations for future curriculum development processes within the Ministry of National Education, as well as for researchers interested in this field. The findings, conclusions, and recommendations of this study are expected to serve as a valuable resource for understanding the existing literature on the teaching of religions other than Islam in Türkiye and for identifying new areas for future research.
Özet
Din, toplumsal barış ve dayanışmanın işlevsel bir şekilde yürütülmesinde tarih boyunca önemli bir rol üstlenmiştir. Modern dönemde sekülerleşmenin etkisiyle bu rol kısmen itibar kaybı yaşamış olsa bile bugün halen özellikle küresel çatışmanın azaltılması ve barışın tesis edilmesinde dinin rolünden faydalanılmaya çalışılmakta, dinler birer referans ve kaynak olarak kullanılmaya devam etmektedir. Toplumsal anlamda barışın tesis edilmesinde ve çatışmaların ortadan kaldırılmasında dinin etkisinden ve gücünden yararlanılan alanlardan biri de din eğitimidir. Din eğitimi ile ilgili geliştirilen öğretim programlarında yaşayan dünya dinleri tarihsel süreç, ontolojik ve epistemolojik birikim, temel inanç öğretileri ve güncel durumlarıyla ele alınmakta; bu dinler inanca saygı, hoşgörü temelli ilkelerle belli süreçler göz önünde bulundurularak bireylere aktarılmaya çalışılmaktadır. Türkiye’deki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin öğretim programında da İslâm’ın dışındaki diğer dinlerle ilgili üniteler yer almaktadır. Bu kapsamda güncel Ortaöğretim programına bakıldığında 11. sınıfın 5. ünitesinde Yahudilik ve Hristiyanlık, 12. sınıfın 5. ünitesinde de Hint ve Çin Dinlerine yer verildiği görülmektedir. Programda bu dinlerin nesnel, betimleyici, kendi kavramları, kaynakları ve kabulleriyle ele alınmasına özen gösterildiği ifade edilmiştir. Türkiye’deki din derslerinde İslâm dışındaki dinlerin yer alması, farklı açılardan bilimsel araştırmalara konu olmuş, bu alanda hatırı sayılır bir literatür ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye’deki zorunlu din derslerinde İslâm dışındaki dinler ile ilgili yapılan çalışmaların ele alınması ve bu çalışmaların bulguları ile sonuçlarının bir bütün halinde değerlendirilerek genel bir çerçevenin ortaya çıkarılmasıdır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan meta-sentez yöntemine uygun olarak hazırlanmıştır. Meta-sentez, araştırılmayı bekleyen bir problem veya konuyla ilgili nitel araştırmaların tespit edilmesine, bu araştırmaların bulgu ve sonuçlarından hareketle o konuyla ilgili genel bir çerçeve ve panoramik bir fotoğrafın ortaya konulmasına dayalı bir yöntemdir. Bu yönteme uygun olarak Türkiye’deki din derslerinde diğer dinleri konu alan nitel araştırmalar tespit edilmiş ve araştırma grubu oluşturulmuştur. Araştırma grubunda 1’i yüksek lisans tezi, 1’i doktora tezi ve 9’u makale olmak üzere toplam 11 çalışma yer almıştır. Bu çalışmaların bulguları ve sonuçları araştırmacı tarafından incelenerek kodlanmış, daha sonra ortak temalara ulaşılmıştır. Veri analizi sonucunda gereklilik, öğretmen, öğrenci, program, öğretme durumu ve ders kitapları olmak üzere altı tema elde edilmiştir. Bu temalar, bağlı bulunduğu alt tema ve kodlar etrafında ele alınıp yorumlanmış, tartışılmış ve sonuçlandırılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre Türkiye’deki din derslerinde İslâm dışındaki dinlerin öğretimi dinlerin kendi kaynakları, yaklaşımları, toplumsal barış ve saygı, ötekini bilme ve tanıma açısından Cumhuriyet tarihi boyunca olumlu yönde bir gelişim göstermiş ve bu konuda ilerleme kaydedilmiştir. Bununla beraber öğretim programı, öğretmen, öğretim durumu ve ders kitapları açısından aşılmayı bekleyen bazı yapısal ve pedagojik problemler bulunmaktadır. Elde edilen sonuçlar çerçevesinde Millî Eğitim Bakanlığı’nın din öğretimi program geliştirme süreçlerinin gelecek planlamaları ve konuya ilgi duyan araştırmacılar için öneriler sıralanmıştır. Çalışmanın bulgu, sonuç ve önerilerinin Türkiye’de İslâm dışındaki dinlerin öğretimine ilişkin bilimsel literatürün tanınmasında ve araştırılmayı bekleyen yeni konuların keşfedilmesinde kaynak değeri taşıyacağı düşünülmektedir.