Journals / Dil Araştırmaları / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 38

A Comparative Lexicographical Analysis of the Theatre Vocabulary in the Güncel Türkçe Sözlük and Kubbealtı Lugati

Güncel Türkçe Sözlük ve Kubbealtı Lugati’ndeki Tiyatro Söz Varlığının Karşılaştırmalı Sözlükbilimsel İncelenmesi

İbrahim Karahancı(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8527-3283
Pages
149–167
Publication Date
2026-05-05
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The results obtained will enable more comprehensive research in the future, with the outcomes of similar studies conducted on other art fields and special areas.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article attempts a lexicographical comparison of the theater-related vocabulary found in the Turkish Language Association’s Güncel Türkçe Sözlük (Current Turkish Dictionary) and Kubbealtı Lugati (Kubbealtı Dictionary), two widespread general dictionaries of Türkiye Turkish.
📊
Key Findings & Data:It examines how these concepts are represented in these dictionaries, which lexical items are included, and how these items are presented in terms of definitions, etymology, field information, and sample usages.
💡
Conclusion & Impact:The results obtained will enable more comprehensive research in the future, with the outcomes of similar studies conducted on other art fields and special areas.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Genel sözlükler · sözlük bilimi · sözlük karşılaştırma

Abstract

This article attempts a lexicographical comparison of the theater-related vocabulary found in the Turkish Language Association’s Güncel Türkçe Sözlük (Current Turkish Dictionary) and Kubbealtı Lugati (Kubbealtı Dictionary), two widespread general dictionaries of Türkiye Turkish. It examines how these concepts are represented in these dictionaries, which lexical items are included, and how these items are presented in terms of definitions, etymology, field information, and sample usages. It also reveals the differences in how theater terms appear in general dictionaries and how these dictionaries reflect the theater field. A descriptive survey model of qualitative research was adopted as the method, and the online versions of the Güncel Türkçe Sözlük and Kubbealtı Lugati were used as the database. Theater-related lexical items were identified through theater terminology dictionaries, in-text searches, and lists of previous studies. They were then analyzed according to headings encompassing semantic information within the dictionary’s core structure. This study aims to provide a theater-focused comparative perspective to the Turkish lexicography literature while also offering an in-depth assessment platform for theater studies through its interdisciplinary approach. The results obtained will enable more comprehensive research in the future, with the outcomes of similar studies conducted on other art fields and special areas.

Özet

Bu makalede, Türkiye Türkçesinin iki yaygın genel sözlüğü olan Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük ve Kubbealtı Lugati’nde yer alan tiyatroyla ilgili söz varlığı sözlükbilimsel açıdan karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bu kavramların ilgili sözlüklerde nasıl temsil edildiği, hangi sözlük birimlerine yer verildiği ve bu birimlerin tanım, köken bilgisi, alan bilgisi ve örnek kullanımlar bakımından nasıl sunulduğu incelenmiş; tiyatro terimlerinin genel sözlüklerdeki görünümleri ve sözlüklerin tiyatro alanını yansıtma biçimlerindeki farklılıkları ortaya konmuştur. Yöntem olarak nitel araştırmanın betimsel tarama modeli benimsenmiş; veri tabanı olarak Güncel Türkçe Sözlük ve Kubbealtı Lugati’nin çevrim içi sürümleri kullanılmıştır. Tiyatroyla ilgili sözlük birimleri; tiyatro terimleri sözlükleri, metin içi aramalar ve önceki çalışmaların listeleri aracılığıyla belirlenmiş; ardından sözlük içi çekirdek yapı içeriklerine dahil anlamla ilgili bilgilerin kapsamına giren başlıklara göre analiz edilmiştir. Bir yandan Türk sözlük bilimi alan yazınına tiyatro odaklı karşılaştırmalı bir bakış açısı kazandırmayı amaçlayan çalışma, bir yandan da disiplinler arası yaklaşımla tiyatro araştırmalarına derinlikli bir değerlendirme düzlemi sunmaktadır. Varılan sonuçlar, ileride diğer sanat alanlarıyla ve özel alanlarla ilgili yapılacak benzer incelemelerin çıktılarıyla daha bütünlüklü araştırmalara olanak sağlayacaktır.

🔖

Cite This Article

Karahancı, İ. (2026). A Comparative Lexicographical Analysis of the Theatre Vocabulary in the Güncel Türkçe Sözlük and Kubbealtı Lugati. Dil Araştırmaları, Cilt: 20 Sayı: 38, 149–167. https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1832584

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (25)

  1. ARIKAN, Rauf (2013). Araştırma Yöntem ve Teknikleri. Ankara: Nobel.
  2. ASLAN, Ezgi (2017). “Sözlükbilimsel İnceleme Yöntemi: Eser-i Şevket Örneği”. Turkısh Studies -International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 12/30: 35-70.
  3. ATKINS, B. T. Sue; RUNDELL, Michael (2008). The Oxford Guide to Practical Lexicography. New York: Oxford.
  4. BEKTAŞ, Müjgan; BASKIN, Sami (2022). “Türkçenin Genel Sözlüklerinin Parçacıl Yapısı Üzerine Bir Değerlendirme”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19/2: 628-649.
  5. BOZ, Erdoğan (2009). “Sözlükbirimlerin Tanımlanmasına Anlambilimsel Bir Bakış”. Turkısh Studies -International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4/4: 172-183.
  6. BOZKURT, Ferdi (2016). Genel Sözlükler İçin Sözlük Birim Seçimi Ölçütleri. Doktora Tezi. Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
  7. BÖLER, Tuncay (2006). “Türkçe Sözlük (TDK) ile Örnekleriyle Türkçe Sözlük’ü (MEB) Karşılaştırma Denemesi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1: 101-118.
  8. ÇALIŞLAR, Aziz (2004). Tiyatro Kavramları Sözlüğü. İstanbul: Mitos-Boyut.
  9. ÇELİK, Meralnur (2020). “Türkçe Sözlük’te Yer Alan Tiyatro Terimleri Üzerine”. Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 5/4: 26-49.
  10. e-GTS = Türk Dil Kurumu (2025). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 19.05.2025)
  11. e-İlker 2017 = İLKER, Ayşe (2017). “Kubbealtı Misalli Büyük Türkçe Sözlük ile TDK’nin Türkçe Sözlük’ünde, Yirmi Kelimenin Tanım Karşılaştırması”. Elginkan Vakfı 3. Türk Dili ve Edebiyatı Kurultayı “Geçmişten Geleceğe Türk Sözlükçülüğü”.
  12. https://www.academia.edu/37078720/T%C3%BCrk%C3%A7e_S%C3%B6zl%C3%BCk_ile_Misalli_T%C3%BCrk%C3%A7e_S%C3%B6zl%C3%BCkte_Yirmi_Kelimenin_Tan%C4%B1m_Kar%C5%9F%C4%B1lat%C4%B1rmas%C4%B1 (Erişim Tarihi: 16.06.2025).
  13. e-KUB = Kubbealtı Akademisi Kültür ve Sanat Vakfı (2025). Kubbealtı Lugati. https://lugatim.com/ (Erişim Tarihi: 19.05.2025)
  14. GİRİŞEN, Nilay (2020). “Terminolojide Tanım ve Tanım Çözümleme Ölçütleri”. Uluslararası Disiplinler Arası Dil Araştırmaları (DADA) Dergisi, 1: 53-73.
  15. GÖKTER GENÇER, Bilge; YAVUZARSLAN, Paşa (2020). “Genel Sözlüklerde Tanım ve Tanımlama Yöntemleri”. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 17/3: 392-411.
  16. GÖKTER GENÇER, Bilge (2022). “Genel Sözlüklerde Örneklendirme”. Türk Diline Artzamanlı ve Eşzamanlı Bakışlar (Edt. Erkan Hirik, Neslihan Çelik, Seçil Hirik). Çanakkale: Paradigma Akademi, 61-80.
  17. HARTMANN, Reinhard Rudolf Karl; JAMES, Gregory (1998). Dictionary of Lexicography. London: Routledge.
  18. KAHRAMAN, Mehmet (2025). “Sözlüklerde Alan Etiketlerinin İşlevleri Üzerine Bir İnceleme: ‘Kazak Tiliniñ Tüsindirme Sözdigi’ Örneği”. Palimpsest, 10/19: 25-35.
  19. KARA, Serdal (2019) “Türkçe Sözlük ile Misalli Büyük Türkçe Sözlük’ün Karşılaştırmalı Kısa Bir Değerlendirmesi”. Şarkiyat, 11/2: 789-804.
  20. KARASAR, Niyazi (2012). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel.
  21. NUTKU, Özdemir (1983). Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu
  22. SARIKAYA, Bekir (2021). “Türk Lügatini Farklı Sözlük Türleri ile Karşılaştırma ve Düzenleme Denemesi”. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 24: 403-430.
  23. SVENSÉN, Bo (2009). A Handbook of Lexicography (The Theory and Practice of Dictionary-Making). New York: Cambridge University.
  24. TANER, Haldun; AND, Metin; NUTKU, Özdemir (1966). Tiyatro Terimleri Sözlüğü, Ankara: Ankara Üniversitesi.
  25. YILMAZ, Engin (2014). Temel Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü. Ankara: Pegem Akademi.