SavedAdd your journal

Journals / Dil Araştırmaları / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 38

Analysis of Verbs Expressing Anger in Turkish in Terms of Synonymy

Türkiye Türkçesinde Öfke Bildiren Fiillerin Eş Anlamlılık Yönünden İncelenmesi

Hanife Yaman(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3082-9912
Pages
95–112
Publication Date
2026-05-05
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The verbs related to the concept area of anger were identified and analysed according to regional, stylistic and close synonymy types.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Anger is a reaction to various events, situations or spiritual conflicts that human beings are exposed to.
📊
Key Findings & Data:The causes and emergence of anger, which is characterised as an instant reaction, may be different for each individual.
💡
Conclusion & Impact:The verbs related to the concept area of anger were identified and analysed according to regional, stylistic and close synonymy types.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türkiye Türkçesi · öfke · fiiller

Abstract

Anger is a reaction to various events, situations or spiritual conflicts that human beings are exposed to. The causes and emergence of anger, which is characterised as an instant reaction, may be different for each individual. It is thought that this emotion provides the individual with the ability to discover himself/herself, to struggle with the difficulties he/she encounters and to provide individual empowerment. The study focuses on the analysis of verbs expressing anger in Turkish in terms of synonymy. Accordingly, it is basically aimed to identify the verbs expressing anger in Turkish and to determine their meaning relations. At the stage of determining the verbs expressing anger, firstly the historical texts of the Turkish language, the Dictionary of Compilations from the Dialects of the People in Türkiye and contemporary Turkish texts were searched and the data obtained were classified within themselves. In this study, the issue of lexical synonymy is discussed on the basis of the synonymy of verbs expressing anger. The verbs related to the concept area of anger were identified and analysed according to regional, stylistic and close synonymy types.

Özet

Öfke, insanoğlunun maruz kaldığı çeşitli olay, durum veya ruhsal çatışmalara karşı verdiği bir tepkidir. Anlık tepki olarak nitelendirilen öfke duygusunun sebepleri ve ortaya çıkışı her bireyde farklı olabilmektedir. Bu duygunun, bireye kendini keşfetme, karşılaştığı zorluklarla mücadele edebilme yeteneğini kazandırdığı ve bireysel güçlenmeyi sağladığı düşünülmektedir. Çalışma, Türkiye Türkçesi’nde öfke bildiren fiillerin eş anlamlılık yönünden incelenmesi üzerinedir. Buna göre, temelde Türkçede öfke bildiren fiillerin tespiti ve anlam ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Öfke bildiren fiillerin tespit aşamasında öncelikle Türk dilinin tarihî metinleri, Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü ve çağdaş Türkçe metinler taranmış ve elde edilen veriler kendi içinde tasnif edilmiştir. Bu çalışmada, sözcüksel eş anlamlılık konusu, öfke bildiren fiillerin eş anlamlılığı temelinde ele alınmıştır. Öfke kavram alanıyla ilgili fiiller tespit edilmiş, bölgesel, stilistik ve yakın eş anlamlılık türlerine göre incelenmiştir.

🔖

Cite This Article

Yaman, H. (2026). Analysis of Verbs Expressing Anger in Turkish in Terms of Synonymy. Dil Araştırmaları, Cilt: 20 Sayı: 38, 95–112. https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1728404

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. AHANOV, Kaken (2008). Dil Biliminin Esasları. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  2. AKAR, Ali; GÜNAY, Ayşe (2015). “Derleme Sözlüğünde Karaçay-Balkar Türkçesi Söz Varlığı”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1/6: 1-48.
  3. AKSAN, Mustafa. (2006). “Metaphors of Anger: An Outline of a Cultural Model”. Dil ve Edebiyat Dergisi, 3/1: 31-59.
  4. ALYILMAZ, Semra (2015). “Dede Korkut Kitabındaki Bir Sözcükten (Boy) Hareketle “Bo, Bu, Abo, Abu…” Seslenme Ögelerinin Yapısı”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 4/4: 1413-1424.
  5. ARGUNŞAH, Mustafa; GÜNER, Galip (2015). Codex Cumanicus. İstanbul: Kesit Yayınları.
  6. ARICA AKKÖK, Elif (2017). “Turkish Metaphors of Anger”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 57/1: 302-326.
  7. ARNOLD, Magda B. (1960). Emotion and Personality. New York: Columbia University Press.
  8. ATA, Aysu (1997). Kısâsü’l-Enbiyâ, Giriş, Metin Tıpkıbasım. (I. C.). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  9. ATAY, Ayşegül (2022). “Türkçe ve Japoncada Öfke Duygusunu İfade Eden Deyimler Üzerine Kavramsal Bir Sınıflandırma”. Humanitas, 10/19: 66-92.
  10. BATTAL, Aptullah (1938). İbni-Mühenna Lûgati. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  11. BOZKURT, Ferdi (2014). “Sözlüklerdeki Temel Duygu Kavramlarının Yeniden Tanımlanması: Bir Yöntem Önerisi”. Türkoloji Dergisi. 21(1), 25-34.
  12. CRUSE, David Alan (1986). Lexical Semantics. Cambridge: Cambridge University.
  13. CRUSE, David Alan (2000). Meaning in Language an Introduction to Semantics and Pragmatics. New York: Oxford University.
  14. DINÇER, Aslıhan (2017). “Korku: Dili, Kavramlaşması, Kültürel Boyutu”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi. 6(2), 769-798.
  15. DOĞAN, Nuh (2011). “Türkiye Türkçesi Fiillerinde Eş Anlamlılık”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 4/19:78-88.
  16. DUMAN, Mehmet Akif (2015). Dilde Belirsizlik ve Eş Anlamlılık. İstanbul: Litera.
  17. ECKMANN, János (tpk.bsm); TEZCAN, Semih; ZÜLFİKAR, Hamza (yayıml.); ATA, Aysu (diz.-söz.) (2014). Nehcü’l-Ferâdîs “Uştmaḫlarnıng Açuq Yolı” Maḥmūd Bin ʿAlî, Ankara: Türk Dil Kurumu.
  18. EREN, Hasan (1999). Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü. Ankara: Bizim Büro.
  19. EYÜBOĞLU, İsmet Zeki (1991). Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü. İstanbul: Sosyal Yayınlar.
  20. GÜLENSOY, Tuncer (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  21. GÜNGÖRDÜ, Erol (2015). “Gocun- / Kocun- Fiilinin Kökeni”. Dil Araştırmaları, 9/17: 215-221.
  22. HİRİK, Erkan (2018). Türkiye Türkçesinde Mental Fiiller. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma. Enstitüsü Yayınları
  23. İLTER, Esra (2019). Karahanlı Türkçesinde Duygu Fiilleri. Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  24. JACKSON, Howard (1988). Words and their meaning. New York: Routledge.
  25. KANMAZ, Aysun (2023). Derleme Sözlüğü’nde Deyimlerin Tematik Sınıflandırılması ve Haritalandırılması. Doktora Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.
  26. LAKOFF, George; KÖVECSES, Zoltán (1987). “The Cognitive Model of Anger Inherent in American English”. Cultural Models in Language and Thought. (Edt. By Dorothy C. Holland and Naomi Quinn). Cambridge: Cambridge Press, 195-221.
  27. LEECH, Geoffrey (1981). Semantics, the Study of Meaning. England, USA, Canada: Penguin.
  28. LEVKOVSKAYA, K. A. (1959). Leksikologiya Nemetskogo Yazyka. Moskva.
  29. LORENZANA, Angela E (2006). “Galit: The Filipino Emotion Word for ‘Anger’”. Paper presented at the Tenth International Conference on Austronesian Linguistics. Philippines.
  30. LYONS, John. (1968). Introduction to Theoretical Linguistics. New York: Cambridge University.
  31. MURPHY, M. Lynne (2003). Semantic Relations and the Lexicon Antonymy, Synonymy, and Other Paradigms. New York: Cambridge University.
  32. ORTONY, Andrew; Turner, Terence J. (1990). “What's Basic About Basic Emotions?”. Psychological Review, 97(3), 315–331.
  33. ÖZDEN, Halil İbrahim (2014). “Türkiye Türkçesinde Eş Anlamlılık ve Örtmece (Tabu) Kelimelerin Eş Anlamlılık İçindeki Yeri”. KMÜ Sosyal ve Ekonomı̇k Araştırmalar Dergı̇si, 16/Özel Sayı I: 160-165.
  34. PALMER, Frank Robert (1981). Semantics. Cambridge: University Press.
  35. SAYAR, Kemal (2015). Ruh Hali: Bireysel Mutluluk-Sosyal Mutluluk. İstanbul: Timaş Yayınları.
  36. STANOJEVIĆ, Maja (2009). “Cognitive synonymy: a general overview”. Facta Universitatis Series: Linguistics and Literature, 7/2: 193-200.
  37. AKALIN, Haluk Şükrü, vd. (2019). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu.
  38. TÜRK DİL KURUMU (2009). Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü. (6 Cilt). Ankara: Türk Dil Kurumu.
  39. ULLMANN, Stephen (1959). The Principle of Semantics. London: Oxford Basil
  40. YAMAN, Hanife (2024). Anadolu Ağızlarında Eş Anlamlılık. Ankara: Grafiker Yayınları.
  41. YAMAN, Sinan; YAMAN, Hanife (2020). “Derleme Sözlüğü Bağlamında Anadolu Ağızlarında Olağanüstü Varlıklarla İlgili Söz Varlığı” Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. Sonbahar Özel Sayı, s.141-148.
  42. YAYLAGÜL, Özen (2005). “Türk Runik Harfli Metinlerde Mental Fiiller”. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 1: 17-51.
  43. YILDIZ, Hüseyin (2016). Eski Uygurcada Mental Fiiller. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.
  44. YÜCE, Nuri (1993). Mukaddimetü’l-Edeb. Ankara: Türk Dil Kurumu.