Journals / Dil Araştırmaları / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 38

Women’s Presence in the Administrative Orders from Turfan

Turfan İdari Emir Belgelerinde Kadınların Varlığı

Betul Ozbay(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-1513-0994
Pages
79–93
Publication Date
2026-05-05
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings indicate that the representation of women in administrative processes was extremely limited.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This article focuses on the representation of women in Old Uyghur administrative documents from Turfan.
📊
Key Findings & Data:Among the 108 documents examined, only two contain direct references to women.
💡
Conclusion & Impact:The findings indicate that the representation of women in administrative processes was extremely limited.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2074 Verileri
⚙️Variables:Eski Uygurlar · idari emirler · Turfan

Abstract

This article focuses on the representation of women in Old Uyghur administrative documents from Turfan. These documents are of great importance not only from the perspective of Old Turkic language and paleography but also for the insights they offer into the social structure and interpersonal relations of the period. In the existing literature, Old Uyghur documents have mostly been examined in relation to religious texts, contracts, and economic records; however, studies addressing the administrative and social roles of women have remained relatively limited. In this regard, the present study examines administrative documents unearthed in the Turfan region, which are today preserved in various collections. Furthermore, drawing on the classification and analytical approaches of scholars such as D. Matsui, N. Yamada, and R. R. Arat, the study evaluates the possibilities of dating these documents through their script types, seal structures, and linguistic formulas. The findings indicate that the representation of women in administrative processes was extremely limited. Among the 108 documents examined, only two contain direct references to women. In one of these, the manuscript U 5301 from the Berlin collections, a woman appears as one of the parties, whereas in the manuscript Ot.Ry.2074 from the Ōtani archives, women are mentioned among the goods listed in the document. This situation reflects the male-dominated nature of public life in the Turkic society of the Turfan region, as evidenced by the documents.

Özet

Bu çalışma, Eski Uygur yazılı Turfan idari belgelerinde kadının temsiline odaklanmaktadır. Söz konusu belgeler, yalnızca Eski Türk dili ve paleografyası açısından değil, aynı zamanda dönemin sosyal yapısına ve toplumsal ilişkilerine ışık tutmaları bakımından da büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, belgelerin içerdiği kişisel unvanlar, cinsiyet belirten sözcükler ve toplumsal rollerin analizi, tarihsel bağlamda cinsiyet temsiline dair önemli ipuçları sunmaktadır. Literatürde Eski Uygur yazılı belgeler ağırlıklı olarak dinî metinler, sözleşmeler ve ekonomik içerikli belgeler bağlamında incelenmiş; bununla birlikte kadınların idarî ve toplumsal rollerine dair araştırmalar görece az sayıda kalmıştır. Bu bağlamda, çalışmada günümüzde çeşitli koleksiyonlarda yer alan Turfan bölgesinde bulunan idari belgeler ele alınmıştır. Ayrıca, D. Matsui, N. Yamada ve R. R. Arat gibi araştırmacıların sınıflandırma ve çözümleme yaklaşımları temel alınarak; belgelerin yazı türleri, mühür yapıları ve dilsel formülleri üzerinden tarihlendirme olanakları değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, incelemede elde edilen bulgular, kadınların idari süreçlerdeki temsilinin oldukça sınırlı olduğunu göstermektedir. Ele alınan toplam 108 belgeden yalnızca ikisinde kadınlara doğrudan atıf yapılmıştır. Bunlardan, Berlin koleksiyonlarında bulunan U 5301 numaralı yazmada kadın bir taraf olarak yer alırken, Ōtani arşivindeki Ot.Ry.2074 numaralı yazmada ise kadınlar zikredilen emtia içinde anılmaktadır. Bu durum, Turfan bölgesinde yaşayan Türk toplumunda kamusal alandaki erkek egemen yapının belgeler aracılığıyla somut biçimde izlenebildiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, cinsiyet temsiline dair Eski Türk toplum yapısının yeniden değerlendirilmesine katkı sunmaktadır. Sonuç olarak, idari belgelerin filolojik ve sosyokültürel çözümlemesi, dönemin toplumsal cinsiyet dinamiklerini anlamada önemli bir zemin oluşturmaktadır.

🔖

Cite This Article

Ozbay, B. (2026). Women’s Presence in the Administrative Orders from Turfan. Dil Araştırmaları, Cilt: 20 Sayı: 38, 79–93. https://doi.org/10.54316/dilarastirmalari.1880665

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (21)

  1. ARAT, Reşid Rahmeti (1964). “Eski Türk Hukuk Vesikaları.” Journal de la Société Finno-Ougrienne 65: 11–77 (Proceedings of the 6th PIAC Working Conference, Helsinki 4–8.6.1963) [Issued in the same year: Türk Kültürü Araştırmaları 1. Ankara: 5–53. Reprint in: Makaleler 1987, Ankara: 506–507].
  2. AYAZLI, Özlem (2019). “Eski Uygurca Hukuk Belgelerindeki Bazı Moğolca Alıntılar Üzerine.” Prof. Dr. Mehmet Arslan’a Armağan Kitabı. (Edt. H. İbrahim Delice, Mehtap Erdoğan Taş ve Hakan Yekbaş). Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.
  3. CLARK, Larry V. (1975). Introduction to the Uyghur Civil Documents of East Turkestan (13th–14th cc.). Unpublished PhD Dissertation. Michigan: Indiana University.
  4. KESKIN, Berker (2022). Eski Uygur Türkçesi Hukuk Belgeleri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  5. KÖK, Abdullah (2017). “Türk Hakanlığı Dönemi İlk Türkçe Satırarası Kur’an Tercümesi: İlmî Keşfi ve İlmî Neşri Meselesi.” Modern Türklük Araştırmaları Dergisi 14/3: 191–211.
  6. MATSUI, Dai (1999). “Taxation and Administrative Systems in Uiguristan under the Mongols (13th–14th c.).” Unpublished PhD Dissertation. Osaka: Osaka University.
  7. MATSUI, Dai (2002). “Taxation and Tax-Collecting Systems in Uiguristan under Mongol Rule.” Research on Political and Economic Systems under Mongol Rule. (Edt. K. Matsuda). Osaka: Osaka University Press, 87–127
  8. MATSUI, Dai (2014). “Dating of the Old Uigur Administrative Orders from Turfan.” VIII. Milletlerarası Türkoloji Kongresi Bildiri Kitabı. (Edt. Mustafa Özkan and Enfel Doğan). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 611–633.
  9. MATSUI, Dai (2023). Old Uigur Administrative Orders from Turfan. Turnhout: Brepols.
  10. ÖZBAY, Betül (2010). “Maniheist Uygur Metinlerinin Envanterinin Hazırlanması.” Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi.
  11. ÖZBAY, Betül (2023). “Slavery and Gender Discrimination in Turfan Civil Documents.” Geçmişten Bugüne Türk Yazınında Kadının Temsili (Edt. Betül Özbay). İstanbul: Kriter Yayınları: 193–212.
  12. ÖZBAY, Betül (2024). “Uygur Bozkır İmparatorluğunun Çöküşüne Manihaizm mi Sebep Oldu?” Dil ve Edebiyat Araştırmaları 30: 181–196.
  13. ÖZYETGIN, Ayşe M. (2004). Eski Türk Vergi Terimleri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  14. RADLOFF, Friedrich Wilhelm (1928). Uigurische Sprachdenkmäler. (Edt. Sergei. E. Malov). Leningrad: Akademiya Nauk.
  15. RASCHMANN, Simone-Christiane (1995). Baumwolle im türkischen Zentralasien. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
  16. SERTKAYA, Osman Fikri (2021). “Ur ~ Urug ‘Tohum’, Urı ‘Erkek’, Uragut ‘Kadın’ ve Avrat ‘Kadın’ Kelimeleri Üzerine.” Türk Dili Dergisi 840: 26–30.
  17. STEINGASS, Francis Joseph (1884). The Student’s Arabic-English Dictionary. London: W. H. Allen.
  18. STEINGASS, Francis Joseph (1892). A Comprehensive Persian-English Dictionary, Including the Arabic Words and Phrases to be Met with in Persian Literature. London: Routledge.
  19. VÉR, Márton (2019). Old Uyghur Documents Concerning the Postal System of the Mongol Empire. Turnhout: Brepols.
  20. WILKENS, Jens (2021). Handwörterbuch des Altuigurischen: Eski Uygurcanın El Sözlüğü. Göttingen: Universitätsverlag Göttingen.
  21. YAMADA, Nobuo (1993). Uiguru-bun Keiyaku Monjo Shūsei. 3 vols. (Edt. Juten Oda, Peter Zieme, Hiroshi Umemura and Takao Moriyasu). Osaka: Osaka University Press.