Journals / Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 23 Sayı: 37

İNGİLİZ BELGELERİNDE BÜYÜK TAARRUZ ÖNCESİ YUNANİSTAN’IN AVRUPA’DA DESTEK ARAYIŞLARI, İSTANBUL’U İŞGAL VE ANADOLU’DA ÖZERK DEVLET KURMA GİRİŞİMLERİ

Resul Yavuz(BANDIRMA ONYEDI EYLUL UNIVERSITY)0000-0002-7705-1020
Mehmet Okur(Karadeniz Teknik Üniversitesi)0000-0002-8788-9038
Pages
127–172
Publication Date
2026-01-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ayrıca Yunan ordusunun Anadolu’daki bu yenilgisi, modern savaş tarihinde devlet kapasitesi ile askerî hedeflerin uyumsuzluğunun somut bir örneğini de oluşturmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:15 Mayıs 1919’da Yunan ordusunun İzmir’i işgal etmesi, Anadolu’daki millî direniş hareketlerini doğrudan tetiklemiştir.
📊
Key Findings & Data:Görünürdeki sayısal üstünlüğe karşın moral bozukluğu, ekonomik yetersizlikler ve stratejik hatalar ordunun etkinliğini ciddi şekilde zayıflatmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Ayrıca Yunan ordusunun Anadolu’daki bu yenilgisi, modern savaş tarihinde devlet kapasitesi ile askerî hedeflerin uyumsuzluğunun somut bir örneğini de oluşturmaktadır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Yunan Ordusu · Sakarya Savaşı · İzmir

Özet

15 Mayıs 1919’da Yunan ordusunun İzmir’i işgal etmesi, Anadolu’daki millî direniş hareketlerini doğrudan tetiklemiştir. İşgalin ardından Yunan ordusu, kısa süreli cephe zaferlerine rağmen Türk direnişinin güçlenmesi, lojistik zorluklar, moral düşüklüğü ve disiplin sorunlarıyla karşı karşıya kalmıştır. Sakarya Savaşı sonrasında ise Yunanistan askerî, siyasî ve diplomatik durumu çok yönlü bir çözülme sürecine girmiştir. Görünürdeki sayısal üstünlüğe karşın moral bozukluğu, ekonomik yetersizlikler ve stratejik hatalar ordunun etkinliğini ciddi şekilde zayıflatmıştır. General Papulas’tan sonra Başkomutan olarak atanan Hacıanestis’in Trakya yönünden İstanbul’u işgal etme kararı ve Stergiadis’in İzmir merkezli özerklik planları Yunanistan’ı içine düştüğü durumdan kurtarmaya yönelik siyasi hamleler olarak kalacaktı. Avrupa’daki Müttefik devletlerin dikkatini çekmeye yönelik bu hamleler, Yunanistan’a katkı sağlamamakla birlikte diplomatik çabalarında boşa gitmesine neden oldu. Şüphe yok ki, Yunan ordusuna karşı Mustafa Kemal’in her geçen gün ordusunu güçlendirmesi, Yunanistan ve Müttefikler açısından sorunun içinden çıkılamaz bir hal olmasına neden oldu. Ancak unutulmamalıdır ki, Yunan ordusunun çöküşü yalnızca askerî bir başarısızlık değil; ulusal strateji, dış politika ve toplumsal dayanışma arasındaki kopukluğun da bir neticesi olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca Yunan ordusunun Anadolu’daki bu yenilgisi, modern savaş tarihinde devlet kapasitesi ile askerî hedeflerin uyumsuzluğunun somut bir örneğini de oluşturmaktadır.

🔖

Cite This Article

Yavuz, R., Okur, M. (2026). İNGİLİZ BELGELERİNDE BÜYÜK TAARRUZ ÖNCESİ YUNANİSTAN’IN AVRUPA’DA DESTEK ARAYIŞLARI, İSTANBUL’U İŞGAL VE ANADOLU’DA ÖZERK DEVLET KURMA GİRİŞİMLERİ. Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 37, 127–172. https://doi.org/10.46953/askeritarih.1804949

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (53)

  1. AKSOY, Yaşar; Hasan Tahsin, Yürekler Selanik ve İşgal İzmir’inden Hatıralar, Kırmızı Kedi Yayınları, İstanbul, 2019.
  2. AKŞİN, Sina; İstanbul Hükümetleri ve Millî Mücadele, Mutlakiyete Dönüş (1918-1919), Cem Yayınevi, İstanbul, 1992.
  3. AKŞİN, Sina; İç Savaş ve Sevr’de Ölüm, İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2010.
  4. AKŞİN, Sina; İstanbul Hükümetleri ve Millî Mücadele-V Büyük Zafer (1921-1922). Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2022.
  5. Albay Büjak; 1918-1922 Yunan Ordusunun Seferleri, çev. Kur. Yrb. İbrahim Kemal İstanbul, İstanbul Askeri Matbaası,1939.
  6. ARMAOĞLU, Fahir; 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1789-1914). Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1997.
  7. ATATÜRK; Nutuk, İstanbul, Alfa Yayınları, 2017.
  8. BAYUR, Hikmet; XX. Yüzyılda Türklüğün Tarih ve Siyaset Üzerindeki Etkileri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1974.
  9. BIYIKLIOĞLU, Tevfik; Trakya’da Millî Mücadele, C I, Türk Tarih Kuurmu Yayınları, Ankara, 1992.
  10. BOZKURT, Abdurrahman; İngiliz Perspektifinden Türkiye ve Millî Hareketi 1918-1922, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2021.
  11. CİHANGİR, Çiğdem Kılıçoğlu; “Mondros Mütarekesi’nden Sevr Antlaşması’na Yunan Kamuoyunun Tutumu: Beklentiler, Yorumlar, Tepkiler.” Türk ve Batı Basınında Sevr Antlaşması, ed. Mehmet Okur, s. 369-371. Akçağ Yayınları, Ankara, 2022.
  12. CLAIR, William St.; That Greece Might Still Be Free The Philhellenese in the War of Independence, Open Book Publishers, Cambridge, 2008.
  13. CRAIG, Gordon A.-Felix Gilbert; The Diplomats 1919-1939, NJ. Princeton University Press, Princeton, 1953.
  14. ÇAKMAK, Zafer; “Yunanistan’ın Batı Anadolu’yu İşgali Sırasında Osmanlı Rumlarını Silah Altına Alması”, Belgi Dergisi, S 13, Kış (2017/1), s. 352-361.
  15. DALBY, Andrew; Eleftherios Venizelos 1919-1923 Barış Görüşmeleri ve Sonrası. çev. Dinçer Demirkent, Akılçelen Kitaplar, Ankara, 2014.
  16. DALEZIOU, Eleftheria; Britain and the Greek-Turkish War and Settlement of 1919-1923, (Phd), Department of History, Faculty of Art, University of Glasgow, 2002,
  17. DEMİRHAN, Hasan; “Yunan İsyanı’nda (1821-1832) Londra Yunan Komitesi ve İngiliz Helenseverlerin Faaliyetleri”, Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, 22, (2012), s. 41-64.
  18. EDİZ, İsmail; Diplomasi ve Savaş: İngiliz Belgelerinde Batı Anadolu’da Yunan İşgali 1919-1922, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2015.
  19. ERDEM, Nilüfer; Yunan Tarihçiliğinin Gözüyle Anadolu Harekâtı (1919-1923), Derlem Yayınları, İstanbul, 2010.
  20. ERDEM, Nilüfer; Mizah Penceresinden Yunanistan’da Halk, Savaş ve Siyaset 1919-1923, İstanbul, Ötüken Yayınları, 2018.
  21. ERDEM, Nilüfer; “Yunan Kaynaklarına Göre 1922 Yılında Batı Anadolu’da Otonom Devlet Kurmaya Yönelik Faaliyetler.” Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi XIV/29 Güz 2014, s. 97-140.
  22. EVANS, Laurence; Türkiye’nin Paylaşılması (1914- 1924), çev. Tevfik Alanay, Milliyet Yayınları, İstanbul, 1972
  23. FOTİ, Benlisoy; Kahramanlar, Kurbanlar, Direnişçiler, İstos Yayınları, İstanbul, 2019.
  24. General Trikupis’in Hatıraları; çev. Ahmet Angın, Kitapçılı Ticaret L. Şirketi Yayınları, İstanbul, 1967.
  25. GÜVENBAŞ, Sehernaz; “İstihbarat Raporları Işığında Türk İstiklal Harbinin Yunanistan’a Etkisi”, Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi (ATAD), Yıl 2020, S 32, s. 121-176.
  26. KALELİOĞLU, Oğuz; “Türk-Yunan İlişkileri ve Megali İdea”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı 41, (Mayıs 2008), s. 105-123.
  27. KÖSTÜKLÜ, Nuri; “Millî Mücadele’de Batı Cephesi, Savaşlar ve Zaferler”, Türkler, C 16, ed. H. Celal Güzel-Kemal Çiçek-Salim Koca, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 2002, s. 168-178.
  28. KÜRKÇÜOĞLU, Ömer; Mondros’tan Musul’a Türk-İngiliz İlişkileri, İmaj Yayınları, Ankara, 2006.
  29. KURAT, Yuluğ Tekin; Osmanlı İmparatorluğu'nun Paylaşılması, Turhan Kitabevi, Ankara, 1976.
  30. OKUR, Mehmet-KÜÇÜKUĞURLU Murat; İngiliz Yüksek Komiserlerinin Gözüyle Millî Mücadele 1918-1920, Serender Yayınları, Trabzon, 2006.
  31. OKUR, Mehmet-YAVUZ, Resul; “İngiliz Belgelerine Göre Türk İstiklal Harbi Sürecinde Yunanistan’da İktisadi-Mali Durum ve Hükümetlerin Savaşı Finansa Etme Çabaları”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi 75 (2024), s. 3-25
  32. ÖZALP, Kazım; Millî Mücadele 1919-1922, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2020.
  33. ÖZSÜER, Esra; Megali İdea, Kronik Yayınları, İstanbul, 2025.
  34. RENÇBERLER, Özgür; Küçük Asya Felaketi’nin Yunan Siyasetine Etkisi (1919-1922). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Ankara, 2014.
  35. SARIHAN, Zeki; Kurtuluş Savaşı Günlüğü III, TBMM’den Sakarya Savaşı’na (23 Nisan 1920-22 Ağustos 1921). Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1995.
  36. SMITH, Michael Lewelleyn; Anadolu Üzerindeki Göz çev. Halim İnal, Hürriyet Yayınları, İstanbul, 1978
  37. SONYEL, Salahi R.; Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika I, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1995.
  38. SONYEL, Salahi R.; Mustafa Kemal Atatürk ve Kurtuluş Savaşı (Yeni Belgelerle) 1918-1923, I. Cilt, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2008.
  39. SONYEL, Salahi R.; İngiliz Gizli Belgelerinde Türk-Yunan İlişkileri (1821-1923), Remzi Kitabevi, İstanbul, 2011.
  40. SONYEL, Salahi R.; Gizli Belgelerde Mustafa Kemal, Vahdettin ve Kurtuluş Savaşı, Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 2015.
  41. SOTİRİYU, Dido; Benden Selam Söyle Anadolu’ya çev. Atilla Tokatlı, Can Yayınları, İstanbul, 2009.
  42. ŞİMŞİR, Bilal N.; İngiliz Belgeleriyle Sakarya’dan İzmir’e 1921- 1922, Bilgi Yayınları, İstanbul, 1989
  43. TANSEL, Selahattin; Mondros’tan Mudanya’ya, C III, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul, 1991.
  44. TOKER, Hülya; “Büyük Taarruz’da Takip Harekâtı ve Yunan Macerası’nın Sonu”, Askerî Tarih Araştırmaları Dergisi, Yıl 5, Ağustos 2007, S 10, s. 107-139.
  45. Türk İstiklal Harbi VI’ncı Cilt, İstiklal Harbi’nde Ayaklanmalar (1919-1920), Ankara, Genelkurmay Basımevi, 1974.
  46. Türk İstiklal Harbi II’inci Cilt, Batı Cephesi 6’ncı Kısım, 2’nci Kitap, Büyük Taarruz 1-31 Ağustos 1922, Ankara, Genelkurmay Basımevi, 1995.
  47. Türk İstiklal Harbi Batı Cephesi, II’nci Cilt Batı Cephesi 2’nci Kısım, Genelkurmay Askerî Tarih ve Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Ankara, 1999.
  48. TURAN, Mustafa; Yunan Mezalimi (İzmir, Aydın, Manisa, Denizli - 1919-1923), Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları, Ankara, 1999.
  49. UMAR, Bilge; Yunanlıların ve Anadolu Rumlarının Anlatımıyla İzmir Savaşı, İnkılap Yayınevi, İstanbul, 2002, s. 69.
  50. ÜÇÜNCÜ, Uğur; Türk Kamuoyunda Büyük Taarruz, Altınpost Yayıncılık, Ankara, 2012.
  51. VENIZELOS, Eleftherios; Greece Before the Peace Congress of 1919: A Memorandum Dealing with the Rights of Greece, Oxford University Press American Branch, New York, 1919.
  52. YAVUZ, Resul; “Batı Anadolu’da Haziran 1920’de Meydana Gelen Yunan Askerî İlerlemesinin İngiliz Belgelerine Yansıması”, Karesi’den Balıkesir’e ed. Zeki Çevik Ahmet Koç, Nobel Yayınları, İstanbul, 2021.
  53. YAVUZ, Resul - OKUR, Mehmet; “İngiliz Belgelerine Göre Yunan Ordusunun Anadolu Faciası Sonrası Atina’da Meydana Gelen Olaylar.” SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi 34, No.: 2, 2024, s. 127-145.