Journals / Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 23 Sayı: 37

XVIII. Yüzyıla Ait Bir Mecmûaya Göre Yeniçeri Orta ve Bölüklerinin Nişanları

Evren Gökçe(Süleyman Demirel Üniversitesi)0000-0001-5930-3020
Pages
77–112
Publication Date
2026-01-20
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada söz konusu mecmûadaki bilgiler günümüz Türkçesi’ne çevrilerek değerlendirilmiştir

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Sultan I.Murat’ın tahtta bulunduğu XIV. yüzyılın ilk yarısında kurulan Yeniçeri Ocağı ilerleyen tarihlerde kazanılan büyük zaferlerde önemli rol oynamıştı.
📊
Key Findings & Data:Ancak XVI. yüzyılın sonlarından itibaren özenle korunan disiplinini kaybeden ocak XIX. yüzyıla gelindiğinde devletin baş etmek zorunda kaldığı en büyük problemlerden birisi olmuş ve 1826 tarihinde yaşanan ve Vaka-i Hayriye olarak adlandırılan şehir savaşıyla ortadan kaldırılmıştı.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada söz konusu mecmûadaki bilgiler günümüz Türkçesi’ne çevrilerek değerlendirilmiştir
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı İmparatorluğu · Yeniçeri Ocağı · Orta

Özet

Sultan I.Murat’ın tahtta bulunduğu XIV. yüzyılın ilk yarısında kurulan Yeniçeri Ocağı ilerleyen tarihlerde kazanılan büyük zaferlerde önemli rol oynamıştı. Ancak XVI. yüzyılın sonlarından itibaren özenle korunan disiplinini kaybeden ocak XIX. yüzyıla gelindiğinde devletin baş etmek zorunda kaldığı en büyük problemlerden birisi olmuş ve 1826 tarihinde yaşanan ve Vaka-i Hayriye olarak adlandırılan şehir savaşıyla ortadan kaldırılmıştı. Bunlarla birlikte ocak gelenekleri, kendine özgü yapısı ve diğer özellikleri ile Osmanlı İmparatorluğu denince akla ilk gelen kurumlardan birisiydi. Özellikle ocağı oluşturan orta ve bölüklerin sembolleri yeniçeriler açısından önemli bir yere sahipti. Osmanlı tarih terminolojisinde nişan olarak adlandırılan bu semboller bayraklardan mezar taşlarına kadar çeşitli yerlere işlenmekteydi. Bu hususta geçmişte yapılan bazı araştırmalarda söz konusu semboller ele alınarak haklarında bilgi verilmiş ve resimleri tablolar halinde yayınlanmıştır. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı dahilinde bulunan bir el yazması mecmûada yeniçeri orta ve bölüklerinin sembollerini içeren bir liste bulunmaktadır. Bu çalışmada söz konusu mecmûadaki bilgiler günümüz Türkçesi’ne çevrilerek değerlendirilmiştir

🔖

Cite This Article

Gökçe, E. (2026). XVIII. Yüzyıla Ait Bir Mecmûaya Göre Yeniçeri Orta ve Bölüklerinin Nişanları. Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt: 23 Sayı: 37, 77–112. https://doi.org/10.46953/askeritarih.1540838

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (24)

  1. Ahmet Cevat Paşa; Târîh-i Askerî-i Osmânî, Kitâb-ı Evvel, Yeniçeriler-Yeniçerilerin İhdâsından İlgâsına Değin Ahvâl-i Târîhiyelerini Bâhistir. İstanbul, Kırkambar Matbaası,1299-1882.
  2. Ahmet Cevat Paşa; Târîh-i Askerî-i Osmânî, Kitâb-ı Evvel-Cild-i Evvel, Mecmû'a-i Eşkâl, İstanbul, La Turqie Matbaası, Paris, Ernest Leroux, 1299-1882.
  3. ALAN, Ercan; “Yeni Bir Belgeye Göre Bursa Müderrislerinin Gelirleri” Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S 16, Iğdır, 2018, s. 209-226.
  4. BOSTAN, İdris; Osmanlılar ve Deniz, Küre Yayınları, İstanbul, 2007.
  5. ÇETİNTAŞ, M. Burak; “İstanbul Mezarlıklarındaki ve Hazirelerindeki Yeniçeri Mezar Taşları ile Yeniçeri Mezar Taşlarının Bazı Hususiyetleri”, İmparatorluk Başkentinden Kültür Başkentine İstanbul, ed. Feridun M. Emecen, Kitabevi Yayınları, İstanbul, 2010, s. 227-246.
  6. DEVELLİOĞLU, Ferit; Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat, Aydın Kitabevi, Ankara, 2003.
  7. Hezârfen Hüseyin Efendi; Telhîs’ül-Beyân Fî- Kavânîn-i Âl-i Osmân, haz. Sevim İlgürel, TTK Yayınları, Ankara, 1998. İŞLİ H. Nedret; Yeniçeri Mezartaşları, Turkuvaz Yayınları, İstanbul, 2006.
  8. KOÇU, Reşat Ekrem; Türk Giyim Kuşam ve Süslenme Sözlüğü, Doğan Kitap, İstanbul, 2015.
  9. KOLÇAK, Özgür; “Marsigli, Luigi Fernando”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C EK-2, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2019, s.198-200.
  10. KURTOĞLU, Fevzi; Türk Bayrağı ve Ayyıldız, Ankara, TTK Basımevi, 1987.
  11. MAHMUT ŞEVKET PAŞA; Osmanlı Teşkilât ve Kıyâfet-i Askerîyesi, Kısmı-ı Evvel, Birinci Cilt, İstanbul, Mekteb-i Harbiye Matbaası, 1330.
  12. MARSIGLİ, L.F.; L’Etat Militaire de L’Empire Ottoman Ses Progres et Sa Decadence, La Haye, Chez Pierre Gosse, Jean Neaulme, Pierre De Hondt, Adrien Moetjens, Chez. Herm. Uytwerf, F.Changuion, Amsterdam, 1732.
  13. MARSIGLİ, L.F.; Osmanlı Devletinin Zuhur ve Terakkisinden İntihatı Zamanına Kadar Askeri Vaziyeti, çev. Kaymakam M. Nazmi, Ankara, Büyük Erkânı Harbiye Matbaası, 1934.
  14. MARSIGLİ, L.F.; Osmanlı İmparatorluğu’nun Askeri Vaziyeti, Düşman Gözüyle Osmanlı Ordusu, çev. Volkan Dökmeci, Turkuvaz Kitap, İstanbul, 2024.
  15. PAKALIN M. Zeki; Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C I, İstanbul, MEB. Basımevi, 1993.
  16. PAKALIN M. Zeki; Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C II, İstanbul, MEB Basımevi, 1993.
  17. PAKALIN M. Zeki; Son Sadrazamlar ve Başvekiller, C VI, Ankara, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Türk Tarih Kurumu Yayınları. 2021.
  18. ÖZTÜRK, Taner; “18. Yüzyıl Ortalarında İstanbul Yeniçerileri” Payitaht Yeniçerileri-Padişahın Asi Kulları, 1700-1826, ed. Aysel Yıldız, Yannis Spyropulos, M. Mert Sunar, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2022, s. 101-133.
  19. TÜRKMEN, Zekeriya; “Mahmut Şevket Paşa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C 27, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2003, s. 384-386.
  20. UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı; Osmanlı Devletinin Saray Teşkilatı, Ankara, TTK Basımevi, 1988.
  21. UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı; Osmanlı Devleti Teşkilâtından Kapıkulu Ocakları, C I, Ankara, TTK Basımevi, 1988.
  22. UZUN, Mustafa İsmet; “Mecmua”, TDVİA, C 28, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara, 2003, s. 265-268
  23. ÜNAL, M. Ali; Osmanlı Müesseseleri Tarihi, Isparta, Fakülte Kitabevi, 2010.
  24. ÜNAL, M. Ali; Osmanlı Tarih Sözlüğü, İstanbul, Paradigma Yayınları, İstanbul, 2011.