Journals / Tefsir Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

A Philological Study of Qur’anic Structures and Their Semantic Implications: “Am” with “Sawāʾ”, and “Aw” with “Hal” as a Model

Kur’an Kalıplarının Filolojik İncelemesi ve Anlamsal Değeri: “Sevā’un” Bağlamında “Em” ve “Hel” Bağlamında “Ev” Örneği

Muncid Ebubekir(İSTANBUL 29 MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4950-909X
Pages
379–397
Publication Date
2025-04-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

These analyses also contribute to identifying its intended purposes and meanings, clarifying interpretive preferences, and deepening understanding of its divine message.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study focuses on the philology of the Arabic language in general and Qur’anic language specifically, examining the rationale behind the Qur’an’s selection of certain words over others.
📊
Key Findings & Data:It explores the reasons, implications, and whether these selections were dictated by necessity, leaving no other valid alternatives, or chosen from among multiple viable options to express precise meanings eloquently, while preventing ambiguity, confusion, and misunderstanding.
💡
Conclusion & Impact:These analyses also contribute to identifying its intended purposes and meanings, clarifying interpretive preferences, and deepening understanding of its divine message.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Fıkhu’l-luga · Kur’an Kalıpları · Sevā’un Üslubu

Abstract

This study focuses on the philology of the Arabic language in general and Qur’anic language specifically, examining the rationale behind the Qur’an’s selection of certain words over others. It explores the reasons, implications, and whether these selections were dictated by necessity, leaving no other valid alternatives, or chosen from among multiple viable options to express precise meanings eloquently, while preventing ambiguity, confusion, and misunderstanding. The research specifically addresses the sawāʾ (equative) structure and the choice of the conjunction am (or), as well as the interrogative particle hal and the choice of the conjunction aw (or). After a comprehensive analytical and inductive study, the researcher concludes that these selections are governed by necessity, as replacing am with aw in the equative context disrupts the coherence of the expression. This is because aw implies a preference for one option, which introduces inconsistency incompatible with the Qur’an’s miraculous style, even if such flexibility might occur in human-composed speech. Similarly, introducing am into the interrogative context of hal creates a contradiction, as the interrogative emphasizes the first option, highlighting its importance, while am necessitates an equivalence between alternatives. Such inconsistencies may be tolerable in colloquial speech but are inconceivable within the eloquent and miraculous discourse of the Qur’an. This study presents two examples out of many, leaving others for further research, analysis, and deduction. Such examinations highlight the Qur’an’s greatness and the miraculous nature of its structure while uncovering its profound and subtle meanings. These analyses also contribute to identifying its intended purposes and meanings, clarifying interpretive preferences, and deepening understanding of its divine message.

Özet

Bu çalışma, genel olarak Arap dili ve özelde Kur’an dilinin fıkhına odaklanmakta, Kur’an’ın bazı kelimeleri diğerlerine tercih etmesinin gerekçelerini, bu tercihin nedenlerini ve anlamlarını incelemektedir. Kur’an, bu kelime seçiminde zaruri bir durum nedeniyle mi yoksa muhtemel ve doğru alternatifler arasından bilinçli bir seçimle mi ifadelerin derin anlamlarını en beliğ şekilde ortaya koymuş, yanılsamaları, karışıklıkları ve yanlış anlamaları bertaraf etmiştir. Çalışma, özellikle sevā’un (eşitleme) üslubu ve burada em (yoksa) harfinin seçilmesi ile hel (soru edatı) üslubu ve burada ev (veya) harfinin seçilmesine odaklanmaktadır. Araştırmacı, kapsamlı bir inceleme ve analiz sonrasında, bu kelime tercihlerinin zaruri olduğunu ve bunların yerini başka kelimelerin alamayacağını ortaya koymuştur. Çünkü eşitleme bağlamında ev harfinin em harfinin yerine kullanılması, sözün anlamını bozacak bir çelişkiye neden olur. Bu durum, ev harfinin bir önceki seçimi öne çıkarması ve bu yüzden eşitleme bağlamında kullanılmasının çelişki oluşturması sebebiyledir. Bu tür bir kullanım, ancak insana ait dilde bir kolaylık olarak kabul edilebilir; fakat Kur’an’ın muciz nazmı böyle bir çelişkiden münezzehtir. Aynı şekilde, hel sorusu bağlamında em harfinin kullanılması da benzer bir çelişkiye yol açar. Çünkü soru edatının birinci seçeneğe odaklanması, bu seçeneğin önemini vurgular ve soranın ona daha çok ilgi duyduğunu gösterir. Oysa em harfi, mutlak eşitleme gerektirir ve ardından mutlaka eşit düzeydeki bir karşılığın gelmesi zorunludur. Bu tür bir çelişki, günlük konuşma dilinde olağan karşılanabilir; ancak Kur’an’ın beyanı, böyle tutarsızlıklardan tamamen uzaktır ve bu tür çelişkilerden münezzeh bir nazm ortaya koyar. Bu çalışma, birçok örnekten yalnızca iki tanesini ele alarak, benzer konuların daha kapsamlı bir inceleme ve analizle ele alınabileceğini göstermektedir. Bu tür araştırmalar, Kur’an’ın yüceliğini ve muciz nazmını ortaya koymakla kalmaz; aynı zamanda derin ve ince anlamlarını açığa çıkararak maksat ve gayelerin belirlenmesine katkı sağlar. Böylelikle, anlam katmanlarının tespit edilmesi, delaletler arasındaki tercihlerin açıklığa kavuşturulması ve metnin bütünsel mesajının daha doğru anlaşılması mümkün hale gelir.

🔖

Cite This Article

Ebubekir, M. (2025). A Philological Study of Qur’anic Structures and Their Semantic Implications: “Am” with “Sawāʾ”, and “Aw” with “Hal” as a Model. Tefsir Araştırmaları Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 379–397. https://doi.org/10.31121/tader.1599017

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (47)

  1. ابن بطال، أبو الحسن علي بن خلف بن عبد الملك، شرح صحيح البخاري، ت: أبو تميم ياسر بن إبراهيم، مكتبة الرشد، الرياض، ط2، 2003م، ص 10/219.
  2. ابن عابدين، محمد أمين، حاشية رد المحتار، على الدر المختار: شرح تنوير الأبصار، شركة مكتبة ومطبعة مصطفى البابي الحلبي وأولاده بمصر، ط2، 1966م.
  3. ابن عاشور، محمد الطاهر التونسي، التحرير والتنوير، مؤسسة التاريخ العربي، بيروت، ط1، 2000م.
  4. ابن فارس، أبو الحسن أحمد بن فارس بن زكرياء القزويني الرازي، الصاحبي في فقه اللغة العربية ومسائلها وسنن العرب في كلامها، الناشر: محمد علي بيضون، ط1، 1997م.
  5. ابن فارس، أبو الحسين أحمد بن فارس بن زكريا، معجم مقاييس اللغة، ت: عبد السلام محمد هارون، دار الفكر، القاهرة، ط1، 1979م.
  6. ابن كثير، أبو الفداء إسماعيل بن عمر القرشي الدمشقي، تفسير القرآن العظيم، تح: سامي بن محمد سلامة، دار طيبة للنشر والتوزيع، ط2، 1999م.
  7. ابن منظور، جمال الدين محمد بن مكرم الإفريقي، لسان العرب، ت: عامر حيدر وعبد المنعم إبراهيم، دارالكتب العلمية، بيروت، ط2، 2013م.
  8. ابن نور الدين، محمد بن علي بن عبد الله بن الخطيب الشافعي، تيسير البيان لأحكام القرآن، ت: عبد المعين الحرش، دار النوادر، سوريا، ط1، 2012م.
  9. ابن هشام، عبد الله جمال الدين بن يوسف، مغني اللبيب، ت: محي الدين عبد الحميد، المكتبة العصرية، بيروت، 2017م.
  10. أبو البركات ابن الأنباري، عبد الرحمن بن أبي الوفاء محمد بن عبيد الله بن أبي سعيد، أسرار العربية، ت: فخر صالح قدارة، دار الجيل، بيروت، ط3، 1995م.
  11. أبو البركات النسفي، عبد الله بن أحمد بن محمود، مدارك التنزيل وحقائق التأويل، ت: يوسف بدوي ومحيي الدين متو، دار ابن كثير، بيروت، ط7، 2017م، ص 1/300.
  12. أبو السعود، محمد بن محمد بن مصطفى العمادي، إرشاد العقل السليم إلى مزايا الكتاب الكريم، ت: مجموعة، منشورات الشؤون الدينية التركية (إيصام)، إسطنبول، ط1، 2021م، ص 5/144.
  13. أبو حفص النسفي، نجم الدين عمر بن محمد بن أحمد، التيسير في التفسير، ت: ماهر حبوش، دار اللباب، إسطنبول، ط1، 2023م.
  14. أبو حيان، محمد بن يوسف الأندلسي، البحر المحيط، ت: صدقي جميل، دار الفكر، بيروت، 1420هـ.
  15. أبو داود، سليمان بن الأشعث السجستاني، السنن، بتعليق الألباني وحكمه، دار الكتاب العربي، بيروت، ط2، 2011م.
  16. الأخفش، علي بن سليمان بن الفضل، الاختيارين، ت: فخر الدين قباوة، دار الفكر المعاصر، بيروت، ط1، 1999م.
  17. البخاري، أبو عبد الله محمد بن إسماعيل، الجامع المسند الصحيح المختصر من أمور رسول الله ﷺ وسننه وأيامه، ت: مصطفى ديب البغا، مركز الرسالة للدراسات وتحقيق التراث، ط3، 1987م.
  18. البغوي، محيي السنة أبو محمد الحسين بن مسعود، معالم التنزيل، ت: محمد النمر وعثمان ضميرية وسليمان الحرش، دار طيبة للنشر والتوزيع، دمشق، ط4، 1989م.
  19. البيضاوي، ناصر الدين عبد الله بن عمر، أنوار التنزيل وأسرار التأويل، ت: ماهر حبوش ومحمد عبد الله ومحمد بعاج، دار اللباب، إسطنبول ط1، 2023م.
  20. التفتزاني، سعد الدين مسعود بن عمر، المطول شرح تلخيص المفتاح، ت: أحمد عناية، دار إحياء التراث، ط1، 2004م.
  21. الجرجاني، أبو بكر عبد القاهر بن عبد الرحمن بن محمد، دلائل الإعجاز، ت: محمود محمد شاكر، مطبعة المدني بالقاهرة، ودار المدني بجدة، ط3، 1992م، ص 31.
  22. حبنكة الميداني، عبد الرحمن حسن، البلاغة العربية، أسسها وعلومها وفنونها، دار القلم، دمشق، ط4، 2013م.
  23. الحريري، القاسم بن علي، درة الغواص في أوهام الخواص، ت: عرفات مطرجي، مؤسسة الكتب الثقافية، بيروت، 1998م.
  24. حسن، عباس، النحو الوافي، دار المعارف، القاهرة، ط15.
  25. الخطيب القزويني، جلال الدين محمد بن عبد الرحمن بن عمر، الإيضاح في علوم البلاغة، ت: محمد عبد المنعم خفاجي، دار الجيل، بيروت، ط3، 2009م.
  26. الدمياطي، شهاب الدين أحمد بن محمد بن عبد الغني، إتحاف فضلاء البشر في القراءات الأربعة عشر، ت: أنس مهرة، دار الكتب العلمية، بيروت، ط1، 1998م.
  27. الزمخشري، أبو القاسم جاد الله محمود بن عمر بن محمد، الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل وعيون الأقاويل في وجوه التأويل، دار الكتب العلمية، بيروت، ط1، 1995م.
  28. سيبويه، عمرو بن عثمان بن قنبر، الكتاب، ت: عبد السلام محمد هارون، مكتبة الخانجي، القاهرة، ط3، 1988م.
  29. السيوطي، جلال الدين عبد الرحمن بن أبي بكر، الألغاز النحوية وهو الكتاب المسمى (الطراز في الألغاز)، ت المكتبة الأزهرية للتراث، القاهرة، ط1، 2002م.
  30. السيوطي، عبد الرحمن بن أبي بكر، جلال الدين، المزهر في علوم اللغة وأنواعها، ت: فؤاد علي منصور، دار الكتب العلمية، بيروت، ط1، 1998م.
  31. الصيداوي، يوسف، قواعد اللغة العربية، دار الفكر، دمشق، ط1، 1999م.
  32. الشاطبي، أبو إسحق إبراهيم بن موسى، المقاصد الشافية في شرح الخلاصة الكافية (شرح ألفية ابن مالك)، ت: مجموعة من الباحثين، معهد البحوث العلمية وإحياء التراث الإسلامي بجامعة أم القرى، مكة المكرمة، ط1، 2007م.
  33. الطبراني، أبو القاسم سليمان بن أحمد بن أيوب بن مطير، المعجم الكبير، ت: حمدي عبد المجيد السلفي، مؤسسة الريان، مكتبة الأصالة والتراث الشارقة، ط1، 2010م.
  34. الطبري، أبو جعفر محمد بن جرير، جامع البيان عن تأويل آي القرآن، ت: محمود شاكر، دار إحياء التراث العربي، بيروت، ط1، 2001م.
  35. عباس، حسن فضل، أساليب البيان في علوم البلاغة، دار النفائس، عَمَّان، ط2، 2009م.
  36. عمر، أحمد مختار، معجم الصواب اللغوي دليل المثقف العربي، عالم الكتب، القاهرة، ط1، 2008م.
  37. الفخر الرازي، محمد بن عمر، التفسير الكبير ومفاتيح الغيب، دار إحياء التراث العربي، بيروت، ط4، 2001م.
  38. الفراء، أبو زكريا يحيى بن زياد، معاني القرآن، ت: أحمد نجاتي ومحمد نجار وعبد الفتاح شلبي، الدار المصرية للتأليف والترجمة، مصر، ط2، 1998.
  39. الفيروزآبادي، مجد الدين أبو طاهر محمد بن يعقوب، القاموس المحيط، ت: مكتب تحقيق التراث في مؤسسة الرسالة، مؤسسة الرسالة للطباعة والنشر والتوزيع، بيروت، ط8، 2005م، ص 1673.
  40. الكفوي، أبو البقاء أيوب بن موسى الحسيني، الكليات، ت: عدنان درويش ومحمد المصري، مؤسسة الرسالة، بيروت، ط2،2018م، ص 806.
  41. الكوراني، شهاب الدين أحمد بن إسماعيل، الدرر اللوامع في شرح جمع الجوامع، ت: سعيد بن غالب كامل المجيدي، الجامعة الإسلامية، المدينة المنورة، ط1، 2008م.
  42. المالقي، أحمد بن عبد النور، رصف المباني في حروف المعاني، ت: أحمد الخراط، دار القلم، دمشق، ط4، 2014م.
  43. المرادي، الحسن بن قاسم بن عبد الله، ابن أُمّ قَاسِم، الجنى الداني في حروف المعاني، ت: فخر الدين قباوة ومحمد نديم فاضل، دار الكتب العلمية، بيروت، ط1، 1992م.
  44. مسلم، أبو الحسين بن الحجاج بن مسلم القشيري، الصحيح الجامع، دار الجيل ودار الأفاق الجديدة، بيروت، ط2، 1998م.
  45. الهرري، محمد الأمين بن عبد الله الأرمي العلوي الشافعي، تفسير حدائق الروح والريحان في روابي علوم القرآن، إشراف ومراجعة: الدكتور هاشم محمد علي بن حسين مهدي، دار طوق النجاة، بيروت، ط1، 2001م.
  46. الواحدي، أبو الحسن علي بن أحمد بن محمد بن علي النيسابوري، الوسيط في تفسير القرآن المجيد، ت: عادل عبد الموجود، علي معوض، أحمد صيرة، أحمد الجمل، عبد الرحمن عويس، دار الكتب العلمية، بيروت، ط1، 1994.
  47. الواحدي، أبو الحسن علي بن أحمد بن محمد، التفسير البسيط، ت: محمد الفوزان، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامية، السعودية، ط1، 1430هـ.