AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThus, the aim is to provide an accurate and consistent perspective on the discussions surrounding this translation.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Mūsā Jārullāh Bīkīyaf (1875-1949), a prominent Islamic scholar among the Kazan Turks of the early twentieth century, possessed a vast intellectual heritage and authored numerous works. One of the most notable works is his translation of the Qurʾan into Tatar Turkish. Mūsā Jārullāh completed this translation in 1912 and made various attempts to publish it. However, due to intense criticism and pressure from conservative circles at the time, its publication was prevented for a long time, making it impossible for the public to access it. After Mūsā Jārullāh died in 1949, the fate of this translation remained uncertain, with various possibilities being put forward, including claims that the manuscript had been completely lost. In 2010, a Qurʾan translation purportedly held by Mūsā Jārullāh’s family in Kazan was published and presented as a reprint of the translation completed by Mūsā Jārullāh in 1912. However, scholarly research has determined that the translation in question was actually by Sulaymān Tawfīq, and therefore, attributing it to Mūsā Jārullāh was erroneous. This study examines Mūsā Jārullāh’s views on Qurʾanic translation; then, it examines his efforts to publish his own translation and the obstacles he encountered in this process. It then evaluates the possibilities suggested for the future of this translation. Finally, the question of whether the Quran translation published in Kazan in 2010 belongs to Mūsā Jārullāh is discussed in light of historical data, textual analyses, and relevant literature. Thus, the aim is to provide an accurate and consistent perspective on the discussions surrounding this translation.
Özet
Bu çalışma, 2010 yılında Kazan’da Mûsâ Cârullah Bigiyef’e (1875-1949) nispet edilerek yayımlanan Kur’an tercümesinin gerçek müellifinin tespit edilmesini ele almaktadır. Yirminci yüzyılın başlarında Kazan Türkleri arasında yetişen önemli bir İslam âlimi olan Mûsâ Cârullah, 1912 yılında tamamladığı Tatarca Kur’an tercümesini neşretmek istemiş; ancak dönemin muhafazakâr çevrelerinin yoğun tenkitleri ve dinî otoritelerin baskıları nedeniyle bu hedefini gerçekleştirememiştir. Müellifin sonraki yıllarda tercümesini yayımlamaya yönelik diğer girişimleri de sonuçsuz kalmış, 1949 yılındaki vefatının ardından mezkûr tercümenin akıbeti belirsiz olup bu hususta çeşitli ihtimaller dile getirilmiştir. 2010 yılına kadar eserin neşrine yönelik herhangi bir girişim söz konusu olmamıştır. 2010 yılında ise Kazan’da yayımlanan bir Kur’an tercümesi, kamuoyuna Mûsâ Cârullah’ın 1912 yılında tamamladığı ve uzun süredir kayıp olduğu düşünülen tercümesinin yeniden basımı olarak takdim edilmiştir. Ancak yapılan ilmî incelemeler, Kazan’da neşredilen eserin aslında Süleyman Tevfîk’e ait olduğunu; dolayısıyla Mûsâ Cârullah’a nispet edilmesinin isabetli olmadığını ortaya koymuştur. Bu makalede önce Mûsâ Cârullah’ın Kur’an tercümesiyle ilgili görüşleri, kendi hazırladığı Kur’an tercümesini yayımlama girişimleri ve bu süreçte karşılaştığı engeller ele alınmış; ardından tercümenin akıbeti hakkında ileri sürülen ihtimaller değerlendirilmiştir. Son olarak 2010 yılında Kazan’da yayımlanan Kur’an tercümesinin aidiyet meselesi, tarihsel veriler ve metin tahlili yöntemiyle incelenmiş ve elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında analiz edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Mûsâ Cârullah’ın Kur’an tercümesinin akıbetiyle ilgili tartışmalara tutarlı ve ilmî bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.