Journals / Tefsir Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 1

An Evaluation of Studies on Reading Guides for Qur’an Translation

Meal Okuma Kılavuzu Çalışmaları Hakkında Bir Değerlendirme

Abdullah Karaca(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-6755-257X
Pages
20–50
Publication Date
2026-04-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study also discusses whether translation-reading guides can be considered an independent field within Qur’anic studies and concludes that this literature constitutes an original and independent field of study both theoretically and practically.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In recent years, books, articles, conference papers, and various reference works have been pub-lished under titles such as “Guide to Reading Qur’anic Translations,” “Manual for Reading Translations,” “Preparation for Reading Translations,” and “How to Read a Translation?”.
📊
Key Findings & Data:This body of literature may collectively be referred to as “guides to reading translations.” However, it is noteworthy that these studies have not received sufficient recognition.
💡
Conclusion & Impact:The study also discusses whether translation-reading guides can be considered an independent field within Qur’anic studies and concludes that this literature constitutes an original and independent field of study both theoretically and practically.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tefsir · meâl · meâl okuma kılavuzları

Abstract

In recent years, books, articles, conference papers, and various reference works have been pub-lished under titles such as “Guide to Reading Qur’anic Translations,” “Manual for Reading Translations,” “Preparation for Reading Translations,” and “How to Read a Translation?”. This body of literature may collectively be referred to as “guides to reading translations.” However, it is noteworthy that these studies have not received sufficient recognition. Indeed, the necessity of preparing guides for reading translations is occasionally emphasized. Moreover, this literature is not adequately cited in academic studies conducted on Qur’anic translations. This study aims to identify, introduce, and evaluate works written in recent years as guides or manuals for reading translations. The research employs the text analysis method, one of the qualitative research methods. As far as can be determined, ten books, ten articles/conference papers, and various reference sources have been produced in the nature of translation-reading guides. In addition, the issue of reading translations has been addressed in some prefaces of translations. Furthermore, suggestions within the framework of guiding translation reading have been presented in various blog posts and video recordings. It has also been observed that some survey studies targeting translation readers carry a guiding purpose. It has been determined that some of the examined works are concise in nature, some focus more on writing translations rather than reading them, and others include certain topics that fall outside the main subject. Nevertheless, there are also comprehensive and systematic studies among them. When evaluated holistically, translation-reading guides present a broad content. Their content can broadly be categorized under the following main headings: prerequisites and recommendations related to reading translations, recommendations regarding the reading process, methods of reading translations, and reference sources. The study also discusses whether translation-reading guides can be considered an independent field within Qur’anic studies and concludes that this literature constitutes an original and independent field of study both theoretically and practically.

Özet

Son yıllarda “meâl okuma kılavuzu”, “meâl okuma rehberi”, “meâl okumaya hazırlık” ve “meâl nasıl okunur?” başlıklarıyla kitap, makale, tebliğ ve çeşitli başvuru eserleri yayımlanmaya başlamıştır. Bu literatür, bir bütün olarak “meâl okuma kılavuzları” şeklinde isimlendirilebilir. Ancak söz konusu çalışmaların yeterince tanınmadığı dikkat çekmektedir. Zira meâl okuma kılavuzu hazırlanmasının gerekliliği zaman zaman dile getirilmektedir. Ayrıca meâller üzerine yapılan akademik araştırmalarda bu literatüre yeterince atıf yapılmamaktadır. Bu çalışma, son yıllarda meâl okuma kılavuzu veya rehberi olarak kaleme alınan çalışmaların tespitini, tanıtımını ve değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden metin analizi yöntemi kullanılmıştır. Tespit edebildiğimiz kadarıyla, meâl okuma kılavuzu niteliğinde on kitap, on makale/tebliğ ve çeşitli başvuru kaynakları yazılmış, bazı meâl mukaddimelerinde meâl okuma konusuna değinilmiştir. Ayrıca çeşitli blog yazılarında ve video kayıtlarında meâl okuma rehberliği bağlamında öneriler sunulmuştur. Bunun yanında meâl okurluğuna yönelik bazı anket çalışmalarının da rehberlik amacı taşıdığı görülmüştür. İncelenen çalışmaların bir kısmının muhtasar nitelikte olduğu, bazılarının meâl okurluğundan ziyade meâl yazıcılığına odaklandığı ve bir kısmının ise konu dışı bazı başlıklar içerdiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte kapsamlı ve sistematik nitelik taşıyan çalışmaların da bulunduğu görülmektedir. Meâl okuma kılavuzları bütüncül olarak değerlendirildiğinde geniş bir muhteva ortaya koymaktadır. Meâl okuma kılavuzlarının içeriği kabaca şu üst başlıklardan oluşmaktadır: Meâl okuma bağlamında yahut öncesinde bilinmesi gerekenler ve tavsiyeler, meâl okuma süreci hakkında tavsiyeler, meâl okuma yöntemleri ve başvuru kaynakları. Çalışmada ayrıca, meâl okuma kılavuzlarının Kur’an araştırmaları içerisinde müstakil bir alan olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği tartışılmış ve bu literatürün hem teorik hem de pratik açıdan özgün ve bağımsız bir çalışma alanı oluşturduğu sonucuna ulaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Karaca, A. (2026). An Evaluation of Studies on Reading Guides for Qur’an Translation. Tefsir Araştırmaları Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 1, 20–50. https://doi.org/10.31121/tader.1829549

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (78)

  1. Abay, Muhammet. “Kur’an ve Tefsire Dair Başvuru Kaynakları”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 19 (Eylül 2012), 390-437.
  2. Âcurrî, Ebû Bekir Muhammed b. el-Hüseyin b. Abdullah. Ahlâku ḥameleti’l-Kur’ân. thk. Gânim Kaddûrî Hamed. Amman: Dâru Ammâr, 2008.
  3. Açıkgözoğlu, A. Saim. Kur’an’ı Tanımak. Konya: Orta Dünya Araştırmaları, 2015.
  4. Akın, Haşim. “Ramazan Geçti Ama Kur’an Okumaya Devam Ediyoruz; Hem de Anlayarak!”. Genç: Ebedi Gençlik Dergisi 60 (2011), 16-17.
  5. Alagaş, Mehmed. “Kur’an Meali Okumak Caiz Midir?” İnsan Dergisi. Erişim 19 Ocak 2026. https://www.insandergisi.com/kuran-meali-okumak-caiz-midir-134h.html
  6. Altıkulaç, Tayyar. “Kurtubî, Muhammed b. Ahmed”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansik-lopedisi. 26/455-457. Ankara: TDV Yayınları, 2002.
  7. Altuntaş, Halil. “Cami Dersleri Kapsamında Kur’an Meali Okuyacak Din Görevlilerine Bazı Notlar”. Diyanet İlmi Dergi 36/2 (2000), 59-76.
  8. Arslan, Muzaffer. “Meal Okuyucusuna Notlar”. Kur’ani Hayat 13 İlâhi Kelâmı Anlamada Mealler (2010), 83-87.
  9. Avralıoğlu, Osman Zeki. Kur’an Meali Okumaya Hazırlık. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2010.
  10. Aydar, Hidayet. Kur’ân-ı Kerîm’in Tercümesi Meselesi. İstanbul: Yeni Zamanlar Yayınları, 2014.
  11. Balcı, Medine. Kur’an-ı Kerim Meal ve Kelime Meali Okuma Kılavuzu. İstanbul: Ebrar Yayınları, 2007.
  12. Balcı, Medine. Kur’an-ı Kerim ve Kelime Meali. İstanbul: Ebrar Yayınları, 1991.
  13. Bardakoğlu, Ali vd. Kur’ân-ı Kerîm Ansiklopedisi: İlimler, Kavramlar, İsimler, Hükümler, Mekanlar. 2 Cilt. İstanbul: Tercüman Gazetesi, 1988.
  14. Başer, Hatice Merve Çalışkan - Sütşurup, Bedia. “Türkiye’de Kur’an Çevirisi/Meâl Üzerine Yapılmış Çalışmaların Tasnifi ve Değerlendirilmesi”. Mizanü’l-Hak: İslami İlimler Dergisi 16 (Haziran 2023), 1-22. https://doi.org/10.47502/mizan.1233666
  15. Cihan, Fatmanur. “Meâl Okurken Nelere Dikkat Etmeli”. Şebnem Kadın ve Aile Dergisi 79 (2011). https://www.sebnemdergisi.com/meal-okurken-nelere-dikkat-etmeli.html
  16. Çakmak, Nuriye. “Sanal Ortamda Kur’an ve Meal Çalışmaları”. Kur’ani Hayat 14 (2010), 108-115.
  17. Çalgan, Mehmet Ali. “Aşiy Kelimesinin Kur’an Meallerinde Hatalı Tercümesi”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 7/1 (Nisan 2023), 281-306. https://doi.org/10.31121/tader.1208666
  18. Çalışkan, İsmail. “Bilimsel Toplantı Değerlendirmesi: Kur’ân Meâlleri Sorunlar, Çözüm Önerileri (Muş 13-15 Ekim 2023)”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 8/1 (30 Nisan 2024), 357-368. https://doi.org/10.31121/tader.1437298
  19. Çeçen, Fehmi. “Meal Okurken Nelere Dikkat Edilmeli?” Kitap ve Hikmet 12 (2016), 68-71.
  20. Çetin, Abdurrahman. “Tilâvet”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 41/155-157. İstanbul: TDV Yayınları, 2012.
  21. Demir, Mustafa. “Kur’an’ı Mealinden Anlama Olgusu: Yaşanmış Bir Örnek”. Kur’ani Hayat 13 İlâhi Kelâmı Anlamada Mealler (2010), 77-82.
  22. Dinçer, İsmail. Tevhid-i Kur’ân Meâli. İzmir: Sade Matbaacılık, 2017.
  23. Diri, Aziz. Kur’an’ı Anlamada Mantık Örgüsü. İstanbul: Ortak Akıl Yayınları, 2023.
  24. Diri, Aziz. Kur’an’ı Anlamada Mantık Örgüsü: Meal Okuma Rehberi. İstanbul: Kutup-yıldızı Yayınları, 2020.
  25. Durmuş, Zülfikar. Kur’an’ın Türkçe Tercümeleri -Aziz Kur’an ve İnsanlığa Son Çağrı Örneği-. İstanbul: Rağbet Yayınları, 2007.
  26. Duruman, Bilger. Kur’an’ı Anlamak İçin Yaradan Rabbinin Adıyla Oku. İstanbul: AD Yayıncılık, 1995.
  27. Editör Kurulu. “Kemal Kelleci ile Meal Okumaları Üzerine”. Nida 6 (2000), 7.
  28. Erdem, Hatice vd. “Meal-Okur Araştırması”. Kur’ani Hayat 89 (2023), 164-207.
  29. Erdoğan, Veli Tahir. Meal Okuma Rehberi: Kuran Bana Ne Diyor? (Muhtasar Tefsir Usulü). 2. Basım. İstanbul: Bilgeoğuz Yayınları, 2021.
  30. Furkan Nesli. “Kur’an-ı Kerim Meali Okurken Dikkat Edilecekler”. Furkan Nesli Dergisi 156 (2024). https://furkannesli.net/yazilar/kuran-i-kerim-meali-okurken-dikkat-edilecekler
  31. Gazzâlî, Hüccetü’l-İslâm Ebû Ḥâmid Muḥammed b. Muḥammed. İḥyâʾu ʿUlûmi’d-Dîn. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Maʿrife, ts.
  32. İlsever, Emre. Kur’an Rehberi Okuma ve Anlama Kılavuzu. İstanbul: Rahle Dergisi Yayınları, 2015.
  33. İslamoğlu, Mustafa. Hayat Kitabı Kur’an Meal Defter. İstanbul: Düşün Yayıncılık, 2018.
  34. Kara, Osman. “Teori ve Uygulama Açısından Meâllerin Girişleri”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi -İLTED- 47 (2017), 9-30.
  35. Karakaya, Mehmet Murat. “Meal Okumanın Mahiyeti”. Diyanet İlmi Dergi 57/1 (2021), 53-74.
  36. Karslı, İbrahim H. Kur’an’ı Anlamaya Giriş. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 2012.
  37. Karslı, İbrahim Hilmi. “Dindarlığımızın İnşasında Kur’an Meallerinin Rolü”. Diyanet İlmi Dergi 47/1 (2011), 31-52.
  38. Kayhan, Mustafa. “Meallerde Metodoloji ve Usul Yeni Bir İlim Dalı Olarak Meâlü’l-Kurân İlmi (Meâlleri Yeniden Düşünmek)”. Kur’ân Meâlleri: Sorunlar, Çözüm Önerileri-II -Meâllerde Metodolojik Sorunlar-. İstanbul: Kitap Dünyası Yayınları, 2024.
  39. Koçyiğit, Hikmet. “1980-2017 Arası Telif ve Tercüme Matbu Türkçe Kur’ân Meâlleri Bibliyografyası”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 14 (2018), 11-40.
  40. Koçyiğit, Hikmet. “Günümüz Türkçe Kur’an Meâlleri Üzerine Bir Tasnif Denemesi”. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 37 (2017), 79-121.
  41. Kur’an Okumaları ve Araştırmaları Derneği. Kur’an Meali Okuma Klavuzu. İstanbul: “OKU” DER, 2013.
  42. Müftüoğlu, Ömer. Bugünün Müslümanının Kur’an’la İletişimi. Ankara: Otto Yayınları, 2012.
  43. Narol, Süleyman. “Kur’an’daki Bazı İsm-i Tafdil Kalıplarının Türkçeye Çeviri Sorunu ve Meallere Yansıması”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 9/1 (30 Nisan 2025), 92-117. https://doi.org/10.31121/tader.1635015
  44. Noyan, Münib Engin. Herkes İçin Kur’an Okuma Rehberi. İstanbul: Bîrun Kültür Sanat Yayıncılık, 2002.
  45. Okuyan, Mehmet. Geniş Açıklamalı Kur’an Meal-Tefsir. İstanbul: Haliç Üniversitesi Yayınları, 2. Basım, 2022.
  46. Oral, Rıfat. Kur’ân’la Buluşmak: Meâller ve Okuma Yöntemleri. Konya: İrfander, 2008.
  47. Özalp, Ertuğrul. Türkçe Mealler İçin Alfabetik Fihrist. İstanbul: İşaret Yayınları, 2012.
  48. Özbadem, Ferhat. Kur’an’ı Nasıl Okumalı. İstanbul: Azra Yayıncılık, 2013.
  49. Öztürk, Haydar. “Meal Okuma Üzerine”. İktibas 455 (Kasım 2016), 36-38.
  50. Padak, Murat. “Meal Okurken Nelere Dikkat Etmeliyiz?” Murat Padak | Eğitimci - Yazar (blog), 10 Aralık 2021. https://www.muratpadak.com/meal-okurken-nelere-dikkat-etmeliyiz-2/
  51. Padak, Murat. Kur’an’ı Doğru Anlamak İçin 40 Kural. İstanbul: Nida Yayıncılık, 2026.
  52. Piriş, Şaban. Kur’an’ı Anlama Kılavuzu. İstanbul: Maruf Yayınları, 3. Basım, 2016.
  53. Polat, Fethi Ahmet. “Kur’ân’ı Doğru Anlama Bağlamında Meâlci Söylemin Açmazları”. Kur’ân Meâlleri: Sorunlar, Çözüm Önerileri. ed. Murat Serdar vd. I/23-38. İstanbul: İSAV & Kitap Dünyası Yayınları, 2023.
  54. Sabri Efendi, Mustafa. Mes’eletu tercemeti’l-Kur’an. Kahire: el-Matbaatü’s-Selefiyye, 1351.
  55. Sevim, Hasan. “Nûrü’l-Beyân İsimli Kur’ân Tercümesinde Deyimsel İfadelerin Çevirisine Yönelik Bir İnceleme”. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/1 (15 Haziran 2024), 189-214. https://doi.org/10.33460/beuifd.1447064
  56. Sifil, Ebubekir. “Muradullah mı, Meal Yazarının Kanaati mi?” Rıhle 4 (2009), 7-12.
  57. Soyalan, Mehmet Yaşar. Kur’an Meali Okuma Kılavuzu. İstanbul: İşaret Yayınları, 2015.
  58. Soyalan, Mehmet Yaşar. “Kur’an Meali Okuma Yöntemi Üzerine Bir Öneri”. Kur’an’ın Anlaşılmasına Doğru Tefsir ve Toplum. ed. Murat Sülün. 435-484. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2011.
  59. Sülün, Murat. Kur’an Kılavuzu - Mutlak Gerçeğin Sesi. İstanbul: Ensar Neşriyat, 2011.
  60. Sülün, Murat. “Kur’an’dan Yararlanma Kılavuzu”. Kur’ani Hayat 13 İlâhi Kelâmı Anlamada Mealler (2010), 57-63.
  61. Sülün, Murat. Kur’ân-ı Kerim ve Türkçe Anlamı. İstanbul: Çağrı Yayınları, 2012.
  62. Sürmeli, Mehmet. Meal Okuma Kılavuzu. Ankara: Atlas Kitap, 2023.
  63. Süyûṭî, Ebü’l-Fażl Celâlüddîn ʿAbdurraḥmân b. Ebî Bekr b. Muḥammed el-Ḫuḍayrî. el-İtḳân fî ʿUlûmi’l-Ḳur’ân. thk. Muḥammed Ebû’l-Faḍl İbrâhîm. 4 Cilt. Kahire: el-Heyʾetu’l-Mıṣriyyeti’l-ʿAmme li’l-Kitâb, 1394/1974.
  64. Şimşek, Mehmet Sait. Hayatım Hatıratım. ed. Fethi Ahmet Polat - Abdullah Karaca. İstanbul: Beyan Yayınları, 2025.
  65. Tekin, Ahmet. Kur’ân’ın Anlaşılmasına Doğru Lügatlı Tefsirî Meal’in Eki. İstanbul: Kalem Yayınları, 2015.
  66. Türk Dil Kurumu. Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 10. Basım, 2005.
  67. Türkmen, Sadık. İniş Sırasına Göre Kur’an’ın Kâinat-Sünnet ve Akıl-Bilim Işığında Türkçe Çevirisi. İstanbul: Sadık Türkmen Yayınları, 2023.
  68. Yıldız, Mustafa. Kur’an’ı Anlamaya Giriş. İstanbul: Çıra Yayınları, 2014.
  69. Yıldız, Mustafa. Son Mesaj Kur’an-ı Kerim ve Gerekçeli Türkçe Meal. İstanbul: Çıra Yayınları, 10. Basım, 2013.
  70. Yılmaz, Mecit. Rehber Kitap: Kur’an Mealini Konularla Kolay Öğrenme. Ankara: Gece Kitaplığı, 2017.
  71. Yüksel, Edip. Mesaj: Kuran çevirisi. İstanbul: Ozan Yayıncılık, 2013.
  72. Zerkeşî, Ebû ʿAbdullâh Muḥammed b. ʿAbdullâh b. Bahâdır eş-Şâfiʿî. el-Burhân fî ʿUlûmi’l-Ḳur’ân. thk. Muḥammed Ebu’l-Faḍl İbrâhîm. 4 Cilt. Kahire: Dâru ʾİḥyâʾi’l-Kutubi’l-ʿArabiyye, 1376/1957.
  73. “Kur’ân ı Kerim’in Meâlini Nasıl Okumalıyız? - Ömer Çelik”. haz. İslam ve İhsan - İlamtv. youtube. Yayın Tarihi 05 Şubat 2015. https://www.youtube.com/watch?v=H90eQ2QRlrg
  74. “Meal Okumada Nasıl Bir Yöntem İzlenmeli? Prof.Dr. Mehmet Okuyan”. haz. Mehmet Okuyan. youtube. Yayın Tarihi 31 Mart 2021. https://www.youtube.com/watch?v=9M-lGJ1x4Vo
  75. Kuran Time. “Meal Okumada Uygulanabilecek Yöntemler | Meal Okumak ve Kur’an Ça-lışmaları | 4. Kısım”. Erişim 08 Kasım 2025. https://kurantime.com/meal-okumada-uygulanabilecek-yontemler-meal-okumak-ve-kur-an-calismalari-4-kisim
  76. “Meal Okurken Nelere Dikkat Edilmelidir? | Bir Soru Bir Cevap”. haz. Erkam TV. youtube. Yayın Tarihi 02 Ekim 2021. https://www.youtube.com/watch?v=8oOHo06uSiY
  77. Ümit Şimşek. “Nasıl Meal Okuyalım: 1”. Erişim 08 Kasım 2025. https://www.yazarumit.com/2021/07/nasl-meal-okuyalm-1.html
  78. Ümit Şimşek. “Nasıl Meal Okuyalım: 2”. Erişim 16 Kasım 2025. https://www.yazarumit.com/2021/07/nasl-meal-okuyalm-2.html