SavedAdd your journal

Journals / Türk Psikoloji Dergisi / 2025 / Cilt: 40 Sayı: 96

Erken Tanının Güçlendirilmesi: Öğrenme Güçlüğü Erken Belirti Değerlendirme Aracının Psikometrik İncelemesi

Asli İzoglu Tok0000-0002-0063-8448
Özcan Doğan(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0002-3006-8159
Pages
73–104
Publication Date
2025-12-22
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Aracın psikometrik özellikleri, çok boyutlu bir değerlendirme olanağı sunarak risk altındaki çocukların erken teşhisini etkili biçimde desteklediğini göstermektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu çalışmada öğrenme güçlüğünün erken tespitine yönelik mevcut boşluğu doldurmak üzere Öğrenme Güçlüğü Erken Belirti Değerlendirme Aracı’nı geliştirmek ve geçerliğini güvenirliğini test etmek amaçlanmıştır.
📊
Key Findings & Data:Geliştirilen araç, okul öncesi ve birinci sınıf düzeyindeki çocuklara yönelik olarak çocuk, ebeveyn ve öğretmen olmak üzere çok boyutlu bir değerlendirme imkânı sunmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Aracın psikometrik özellikleri, çok boyutlu bir değerlendirme olanağı sunarak risk altındaki çocukların erken teşhisini etkili biçimde desteklediğini göstermektedir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:özel öğrenme güçlüğü · erken tanılama · risk tanımlama

Özet

Bu çalışmada öğrenme güçlüğünün erken tespitine yönelik mevcut boşluğu doldurmak üzere Öğrenme Güçlüğü Erken Belirti Değerlendirme Aracı’nı geliştirmek ve geçerliğini güvenirliğini test etmek amaçlanmıştır. Geliştirilen araç, okul öncesi ve birinci sınıf düzeyindeki çocuklara yönelik olarak çocuk, ebeveyn ve öğretmen olmak üzere çok boyutlu bir değerlendirme imkânı sunmaktadır. Çalışmaya, pilot uygulamalar için 73; açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri için ise 590 olmak üzere toplam 663 çocuk ile çocukların ebeveynleri ve öğretmenleri katılmıştır. Çocuk ölçeği (46 madde), 0-1 şeklinde puanlanmakta olup beş faktörde yapılandırılmıştır: Yazma ve Matematik, Sözcük-Hece Bilgisi, Harf Bilgisi, Sağ-Sol Ayrımı ve Uzman Görüşü. Ebeveyn ölçeği (44 madde), beşli likert tipinde olup iki faktörde toplanmıştır: Dil ve İletişim Becerileri ile Önkoşul Öğrenme Becerileri ve Tutumları. Öğretmen ölçeği (17 madde) ise beşli likert tipinde olup Önkoşul Öğrenme Becerileri ve Tutumları boyutunu içermektedir. Üç ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Aracın psikometrik özellikleri, çok boyutlu bir değerlendirme olanağı sunarak risk altındaki çocukların erken teşhisini etkili biçimde desteklediğini göstermektedir.

🔖

Cite This Article

Tok, A. İ., Doğan, Ö. (2025). Erken Tanının Güçlendirilmesi: Öğrenme Güçlüğü Erken Belirti Değerlendirme Aracının Psikometrik İncelemesi. Türk Psikoloji Dergisi, Cilt: 40 Sayı: 96, 73–104. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1717433

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (63)

  1. Achenbach, T. M., McConaughy, S. H. ve Howell, C. T. (1987). Child/adolescent behavioral and emotional problems: Implications of cross-informant correlations for situational specificity. Psychological Bulletin, 101(2), 213–232.
  2. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (DSM–5) (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  3. Babaroğlu, A. ve Koçak, C. (2020). Turkish adaptation of the early learning observation and rating scale—teacher’s form: validity and reliability study and path analysis for a Turkey sample. Education Research International, 2020(1), 7963579. https://doi.org/10.1155/2020/7963579
  4. Bartlett, M. S. (1954). A note on the multiplying factors for various chi square approximations. Journal of the Royal Statistical Society, 16(2), 296–298.
  5. Baykul, Y. ve Güzeller, G. O. (2014). Sosyal bilimler için istatistik: SPSS uygulamalı. Pegem Akademi.
  6. Bonti, E., Sofologi, M., Efstratopoulou, M., Katsiana, A., Papantoniou, G. ve Kougioumtzis, G. A. (2021). Low auditory-verbal cognitive profile: A “risk factor” for specific learning difficulties in preschool children in Greece. Psychology, 12(02), 181–204. https://doi.org/10.4236/psych.2021.122012
  7. Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
  8. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
  9. Cairney, D. G., Kazmi, A., Delahunty, L., Marryat, L. ve Wood, R. (2021). The predictive value of universal preschool developmental assessment in identifying children with later educational difficulties: A systematic review. PLOS ONE, 16(3), e0247299. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0247299
  10. Coleman, M. R., West, T. ve Gillis, M. (2010). Early learning observation rating scale development manual. The National Center for Learning Disabilities.
  11. Crocker, L. ve Algina, J. (2006). Introduction to classical and modern test theory. Wadsworth Publishing.
  12. Dien, J. (2010). Evaluating two-step PCA of ERP data with Geomin, Infomax, Oblimin, Promax, and Varimax rotations. Psychophysiology, 47(1), 170–183. https://doi.org/10.1111/j.1469-8986.2009.00885.x
  13. Ergül, C. ve Demir, E. (2022). Anasınıfından dördüncü sınıfa kadar olan çocuklar için geliştirilmiş Hızlı İsimlendirme Testi’nin geçerlik ve güvenirliği. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 176–192. https://doi.org/10.24315/tred.883688
  14. Ergül, C., Kılıç-Tülü, B., Aydın, B., Ökcün-Akçamuş, M. Ç., Akoğlu, G. ve Bahap-Kudret, Z. (2023). Does the Matthew effect have an impact on the reading skills of Turkish-speaking children? Education 3-13, 51(7), 1103-1117. https://doi.org/10.1080/03004279.2022.2049336
  15. Ergül, C., Kudret, Z. B., Akoğlu, G., Akçamuş, M. Ç. Ö., Tülü, B. K. ve Demir, E. (2022). Birinci ve ikinci sınıfta okuma becerilerinin gelişimi ve Matthew etkisi: Boylamsal bir çalışmanın sonuçları. Milli Eğitim Dergisi, 51(234), 939-966. https://doi.org/10.37669/milliegitim.875859
  16. Ergül, C., Özgür-Yılmaz, Ç. ve Demir, E. (2018). 5–10 yaş grubu çocuklara yönelik geliştirilmiş Çalışma Belleği Ölçeği’nin geçerlik ve güvenirliği. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(2), 187–214. https://doi.org/10.17244/eku.427280
  17. Fawcett, A. J. ve Nicolson, R. I. (1995). The Dyslexia Early Screening Test. The Irish Journal of Psychology, 16(3), 248–259. https://doi.org/10.1080/03033910.1995.10558060
  18. Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics. Sage.
  19. Fırat, T. ve Bildiren, A. (2024). Developmental characteristics of children with learning disabilities aged 0–6 based on parental observations. Current Psychology, 43(4), 2909–2921. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04526-z
  20. Fırat, T. ve Erdem, E. (2020). Views of classroom teachers regarding the processes of 1st and 4th graders having difficulty in learning mathematics. Erzincan University Journal of Education Faculty, 22(1), 66–86. https://doi.org/10.17556/erziefd.504004
  21. Fletcher J. M., Stuebing K. K., Barth A. E., Miciak J., Francis D. J., Denton C. A. (2014). Agreement and coverage of indicators of response to intervention: A multi-method comparison and simulation. Topics in Language and Learning Disorders, 34, 74–89. https://doi.org/10.1097/TLD.0000000000000004
  22. Fletcher, J. M. ve Miciak, J. (2024). Assessment of specific learning disabilities and intellectual disabilities. Assessment, 31(1), 53-74. https://doi.org/10.1177/10731911231194992
  23. Flores, P., Teixeira, J. E., Leal, A. K., Ribeiro, J., Monteiro, A. M., Fonseca, R. B., Branquinho, L., Ferraz, R. ve Forte, P. (2022). The necessity of a reduced version of the psychomotor battery to screen for learning difficulties in preschool children. Sustainability, 14(12), 7263. https://doi.org/10.3390/su14127263
  24. Frostig, M. (1972). Visual perception, integrative functions and academic learning. Journal of Learning Disabilities, 5(1), 5–19. https://doi.org/10.1177/00222194720050010
  25. Geary, D. C., Bailey, D. H. ve Hoard, M. K. (2009). Predicting mathematical achievement and mathematical learning disability with a simple screening tool. Journal of Psychoeducational Assessment, 27(3), 265–279. https://doi.org/10.1177/0734282908330592
  26. Gladwell, M. (2008). Outliers: The story of success. Penguin Books.
  27. Gutiérrez, N., Jiménez, J. E., de León, S. C. ve Seoane, R. C. (2020). Assessing foundational reading skills in kindergarten: A curriculum-based measurement in Spanish. Journal of Learning Disabilities, 53(2), 145–159. https://doi.org/10.1177/0022219419893649
  28. Hu, L. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1–55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  29. Individuals with Disabilities Education Act (IDEA) regulations, 34 C.F.R. §§ 300.3 et seq. (2006). IDEA regulations commentary, 71 Fed. Reg. 46651, (2006, August 14). http://idea.ed.gov/download/finalregulations.pdf
  30. Institute of Entrepreneurship Development. (2019, December 19). Learning difficulties in Europe. IED Team.
  31. Ireton, H. ve Glascoe, F. P. (1995). Assessing children’s development using parents’ reports. Clinical Pediatrics, 34(5), 248–255. https://doi.org/10.1177/000992289503400504
  32. İvrendi, A. (2020). Okula hazır bulunuşluk ve yürütücü işlev performansları arasındaki ilişki. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 4(2), 66–87. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202042208
  33. İzoğlu-Tok, A. ve Doğan, Ö. (2022). Evaluation of the diagnostic process of children with learning disabilities in the context of regulation and decree. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(2), 319–343. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.800586
  34. İzoğlu-Tok, A. ve Doğan, Ö. (2024). Preliminary developmental challenges of children at risk for specific learning disabilities: Insights from parents and teachers—A qualitative study. Current Psychology: A Journal for Diverse Perspectives on Diverse Psychological Issues, 43(31), 25551–25567. https://doi.org/10.1007/s12144-024-06231-x
  35. Kaiser, H. F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39(1), 31–36. https://doi.org/10.1007/BF02291575
  36. Karakaş, S., Erden, G., Bakar, E. E. ve Doğutepe, E. (2017). Özgül öğrenme bozukluğu genişletilmiş nöropsikometri bataryası el kitabı: ÖÖB-GNP bataryası. Eğitim Yayınevi.
  37. Kargın, T., Ergül, C., Büyüköztürk, Ş. ve Güldenoğlu, B. (2015). A study for developing the test of early literacy for Turkish kindergarten children. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 16(3), 237–268.
  38. Lange, S. M. ve Thompson, B. (2006). Early identification and interventions for children at risk for learning disabilities. International Journal of Special Education, 21(3), 108–119.
  39. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563–575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
  40. Li, C. H. (2016). Confirmatory factor analysis with ordinal data: Comparing robust maximum likelihood and diagonally weighted least squares. Behavior Research Methods, 48(3), 936–949. https://doi.org/10.3758/s13428-015-0619-7
  41. McCarney, S. ve Arthaud, T. (2007). Learning disability evaluation scale: Renormed second edition (LDES-R2). Hawthorne Educational Services.
  42. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024, Mayıs 15). Öğrenme güçlüğü olan bireyler: Aileler için rehber kitapçık. Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/www/kitapciklar/icerik/1578
  43. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025, Haziran 3). Milli eğitim istatistikleri örgün eğitim 2023/2024. Millî Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı. https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64
  44. Mulaik, S. A., James, L. R., Van Alstine, J., Bennett, N., Lind, S. ve Stilwell, C. D. (1989). Evaluation of goodness-of-fit indices for structural equation models. Psychological Bulletin, 105(3), 430–445. https://doi.org/10.1037/0033-2909.105.3.430
  45. Okur, M. ve Aksoy, V. (2024). Öğrenme güçlüğü erken belirtileri tarama ölçeğinin psikometrik niteliklerinin belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 534-554. https://doi.org/10.19171/uefad.1401110
  46. Partanen, M. ve Siegel, L. S. (2014). Long-term outcome of the early identification and intervention of reading disabilities. Reading and Writing, 27(4), 665–684. https://doi.org/10.1007/s11145-013-9472-1
  47. Polat-Unutkan, Ö. (2003). Marmara İlköğretime Hazır Oluş Ölçeği'nin geliştirilmesi ve standardizasyonu [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
  48. Price, K. M., Wigg, K. G., Misener, V. L., Clarke, A., Yeung, N., Blokland, K., Wilkinson, M., Kerr, E. N., Guger, S. L., Lovett, M. W. ve Barr, C. L. (2022). Language difficulties in school-age children with developmental dyslexia. Journal of Learning Disabilities, 55(3), 200–212. https://doi.org/10.1177/00222194211006207
  49. Roama-Alves, R. J., de Souza Oliveira, S., Dias, N. M. ve Ciasca, S. M. (2020). Test for identification of signs of dyslexia: Conver- gent validity. Trends in Psychology, 28(4), 585–602. https://doi.org/10.1007/s43076-020-00038-y
  50. Sakellariou, M., Strati, P. ve Mitsi, P. (2020). Tackling learning difficulties with the art of dance and movement in preschool age in the Greek school. International Research in Higher Education, 5(1), 1. https://doi.org/10.5430/irhe.v5n1p1
  51. Salvucci, S., Walter, E., Conley, V., Fink, S. ve Saba, M. (1997). Measurement error studies at the national center for education statistics. U.S. Department of Education, Office of Educational Research and Improvement, National Center for Education Statistics.
  52. Şeker, H. ve Gençdoğan, B. (2014). Psikolojide ve eğitimde ölçme aracı geliştirme. Nobel Yayıncılık.
  53. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlik. Seçkin Yayıncılık.
  54. Serper, Ö., Aytaç, M. ve Bayram, N. (2016). Örnekleme. Ezgi Kitapevi.
  55. Shaywitz, S. E., Schnell, C., Shaywitz, B. A. ve Towle, V. R. (1986). Yale Children’s Inventory (YCI): An instrument to assess children with attentional deficits and learning disabilities I. Scale development and psychometric properties. Journal of Abnormal Child Psychology, 14(3), 347–364. https://doi.org/10.1007/BF00915431
  56. Snowling, M. J., Lervåg, A., Nash, H. M. ve Hulme, C. (2019). Longitudinal relationships between speech perception, phonological skills and reading in children at high‐risk of dyslexia. Developmental Science, 22(1). https://doi.org/10.1111/desc.12723
  57. Steele, M. M. (2004). Making the case for early identification and intervention for young children at risk for learning disabilities. Early Childhood Education Journal, 32(2), 75–79. https://doi.org/10.1007/s10643-004-1072-x
  58. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. G. (2013). Using multivariate statistics. Pearson Education, Inc.
  59. U.S. Department of Education. (2024). 46th annual report to congress on the implementation of the Individuals with Disabilities Education Act. U.S. Department of Education.
  60. van Viersen, S., de Bree, E. H., Zee, M., Maassen, B., van der Leij, A. ve de Jong, P. F. (2018). Pathways into literacy: The role of early oral language abilities and family risk for dyslexia. Psychological Science, 29(3), 418–428. https://doi.org/10.1177/0956797617736886
  61. Willcutt, E. G., Boada, R., Riddle, M. W., Chhabildas, N., DeFries, J. C. ve Pennington, B. F. (2011). Colorado Learning Difficulties Questionnaire: Validation of a parent-report screening measure. Psychological Assessment, 23(3), 778–791. https://doi.org/10.1037/a0023290
  62. Zahra, J., Jamil, F. ve Khalid, R. (2014). Development and preliminary validation of an indigenous scale for assessment of learning disabilities. Pakistan Journal of Social and Clinical Psychology, 12(2), 27–37.
  63. Zhang, X., Räsänen, P., Koponen, T., Aunola, K., Lerkkanen, M. ve Nurmi, J. (2020). Early cognitive precursors of children’s mathematics learning disability and persistent low achievement: A 5‐year longitudinal study. Child Development, 91(1), 7–27. https://doi.org/10.1111/cdev.13123