Journals / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2026 / Sayı: 39

-

TÜRKİSTANLI AYDINLARIMIZIN SİYASİ VE YAYIN MÜCADELESİ: MUSTAFA ÇOKAYOĞLU VE ETRAFINDAKİLER

Pages
307–336
Publication Date
2013-07-11
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Our study consists of Turkistan’s struggle for independence mainly based upon the articles of MustafaÇokayoğlu and those of Osman Kocaoğlu and Zeki VelidiTogan who were the editors of this newspaper and the journals.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The Political and Publishing Struggle of Turkistani Intellectuals:Mustafa Çokayoğlu and those around himAfter the Bolshevik revolution in 1917, some of the Turkistani political intellectuals started to come to Turkey.
📊
Key Findings & Data:The intellectuals with their writerscame together in 1925 and became the pioneer of the struggle for the independence of the Turkistani community who were in the clutches of the Soviets .Therefore, they published several political newspapers and journals both in the country and abroad (in Turkistan, Turkey and Europe).
💡
Conclusion & Impact:Our study consists of Turkistan’s struggle for independence mainly based upon the articles of MustafaÇokayoğlu and those of Osman Kocaoğlu and Zeki VelidiTogan who were the editors of this newspaper and the journals.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:1917 Bolşevik İhtilalı · Türkistanlı Aydınlar · Mustafa Çokayoğlu

Abstract

The Political and Publishing Struggle of Turkistani Intellectuals:Mustafa Çokayoğlu and those around himAfter the Bolshevik revolution in 1917, some of the Turkistani political intellectuals started to come to Turkey. Among the ones who directly came to Turkey was former Buhara President Osman Kocaoğlu, and among those coming over Europe were Zeki Velidi Togan, the President of Awami Muslims League in the Middle East of the period and Mustafa Çokayoğlu, former * Yrd. Doç. Dr., Giresun Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Bölümü, (Din Sosyolojisi) email: [email protected] of Hokand Autonomy. The intellectuals with their writerscame together in 1925 and became the pioneer of the struggle for the independence of the Turkistani community who were in the clutches of the Soviets .Therefore, they published several political newspapers and journals both in the country and abroad (in Turkistan, Turkey and Europe). This newspaper (Birlik Tuvi, Uluğ Turkistan,etc.) and journals (Yeni Turkistan and Yaş Turkistan) are really significant resources so as to understand the period (1917-1924) and to get to know the writers. Our study consists of Turkistan’s struggle for independence mainly based upon the articles of MustafaÇokayoğlu and those of Osman Kocaoğlu and Zeki VelidiTogan who were the editors of this newspaper and the journals.

Özet

1917 Bolşevik İhtilalından sonra Türkistanlı siyasi aydınların bir kısmı Türkiye’ye gelmeye başladı. Türkiye’ye doğrudan gelenler arasında eski Buhara Cumhurbaşkanı Osman Kocaoğlu, Avrupa üzerinden gelenler arasında ise dönemin Orta Asya Müslümanlar Avami Cemiyetleri İttihadı Başkanı Zeki Velidi Togan ve eski Hokand Muhtariyet Reisi Mustafa Çokayoğlu’dur. 1925’de İstanbul’da bir araya gelen Türkistanlı aydınlar, oluşturdukları mücadele ve yazar kadrosuyla Sovyetlerin pençesinde kalan Türkistan halkının bağımsızlık mücadelesinin öncüsü oldular. Bunun için yurt içinde ve dışında (Türkistan’da, Türkiye ve Avrupa’da) çeşitli siyasi gazete ve dergiler yayınladılar. Bu gazete (Birlik Tuvi, Uluğ Türkistan vs.) ve dergiler (Yeni Türkistan ve Yaş Türkistan) o dönemi (1917-1924) anlamak ve yazarları tanımak için son derece önemli kaynaklardır. Çalışmamız; bu gazete ve dergilerin yayın editörlüğünü üstlenen başta Mustafa Çokayoğlu olmak üzere Osman Kocaoğlu ve Zeki Velidi Togan’ın yazılarından hareketle Türkistan’ın bağımsızlık hareketini içerecektir.

🔖

Cite This Article

BAYRAKTAR, R. (2013). -. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 39, 307–336. https://ajindex.com/articles/130612

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. Andican, A. Ahad, Cedidizm’den Bağımsızlığa Hariçte Türkistan Mücadelesi, Emre Yayınları, İstanbul 2003.
  2. Baysun, Abdullah Recep, Türkistan Milli Hareketleri,(Yayınevi belirtilmemiş), İstanbul 1943.
  3. Benningsen, A, Lemerciler C. Quelquejay, Step’de Ezan Sesleri Sovyet Rejimi Altındaki İslamın 400 yılı, (Çev: Nezih Uzel ),Selçuk Yayınları, İstanbul 1981.
  4. Copeaux, Etienne, Prometeci Hareket-Unutkan Tarih Sovyet Sonrası Türk Dili Alanı, (Haz. Semih Vaner), Metis Yayınları, İstanbul 1997.
  5. Çağatay, Saadet, “Prof. Dr. Tahir Çağatay (27.03.1902-27.07.1984)”,
  6. Türk Kültürü, Ocak 1985, Sayı: 261, ss.55-58 // // Mustafa Çokay 1917
  7. Yılı Hatıra Parçaları, Yaş Türkistan Neşriyatı, Ankara, 1988. // // Muhammed Ayaz İshaki, (Yayınevi belirtilmemiş) Ankara 1979.
  8. Çağatay, Ülker, “Hokant ve Alaş Ordu Milli Hukumetleri ve Mustafa Çokayoğlu”, Türk Kültürü, 1971, Sayı:100, ss.381-385. // // “Vaspominaniya”, Türkeli, Aralık 1951, ss.17-26
  9. Çokayoğlu, M.Y., Eşinin Ağzından Mustafa Çokayoğlu, Yaş Türkistan Yayını Sayı:22, İstanbul 1972.
  10. Hayit, Baymirza, Basmacılar Türkistan Milli Mücadele Tarihi (1917-1934),
  11. TDV Yayınları, Ankara 1997. // // Türkistan Devletlerinin Milli Mücadeleleri Tarihi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1995.
  12. Kara, Abdulvahap, Mustafa Çokay’ın Hayatı ve Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin Bağımsızlığı Yolundaki Mücadelesi, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Mimar Sinan Üniversitesi SBE, İstanbul 2002. // // Türkistan Ateşi:Mustafa Çokay’ın Hayatı ve Mücadelesi, Da Yayınları, İstanbul 2004.
  13. Karakoç, Ercan, Atatürk’ün Dış Türkler Politikası, IQ Kültür Sanat Yayıncılık, İstanbul 2004.
  14. Kocaoğlu, Timur, “Türkistan’da Türk Subayları”, Türk Dünyası Tarih Dergisi, İstanbul 1987, Sayı: 8, ss.45-48 // // “Orta Asya’dan Türkiye’ye Göçler”, 8-11 Aralık 2005 Uluslararası Göç Sempozyumu Bildirileri, Zeytinburnu Belediye Başkanlığı Yayınları No: 6, Haziran 2006,İstanbul, ss.153-158
  15. Kırımer, Cafer Seydahmed, Rus Yayılımcılığının Tarihi Kökenleri, TDV Yayınları, Ankara 1997.
  16. Öktem, A.Naim, “Buhara Cumhuriyetinin 50. Yıldönümü”, Türk Dünyası, EkimKasım-Aralık 1970, Sayı:19, ss. 36-38
  17. Özdoğan, Güney Göksu, Turan’dan Bozkurt’a-Tek Parti Döneminde Türkçülük (1931-1946),
  18. İletişim Yayınları, İstanbul 2001.
  19. Saray, Mehmet, Atatürk’ün Sovyet Politikası, Acar Yayınları, İstanbul 1987. // // Atatürk ve Türk Dünyası, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1995. // // Yeni Türk Cumhuriyetleri Tarihi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1996. Subkhanberdina, Ü, S. Davitov, “Kazak”, Kazak Ansiklopedisi, A