Journals / Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 3 - Gelenek ve Aile Özel Sayı

The Ontological, Epistemological, and Legal Aspects of the Household

ONTOLOJİSİ, EPİSTEMOLOJİSİ VE HUKUKU İLE EVİN HALLERİ

Pages
122–137
Publication Date
2025-12-03
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Accordingly, the present study seeks to examine the conditions of the household within the framework of juristic texts (fiqh), from legal, ontological, epistemic, psychological, sociological, and philosophical (ḥikmī, wisdom-oriented) perspectives.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Human civilization, by its very nature, proceeds in a flow from the individual toward society.
📊
Key Findings & Data:These grounds, in turn, generate their own epistemic forms and norms, such as knowledge, experience, and tradition.
💡
Conclusion & Impact:Accordingly, the present study seeks to examine the conditions of the household within the framework of juristic texts (fiqh), from legal, ontological, epistemic, psychological, sociological, and philosophical (ḥikmī, wisdom-oriented) perspectives.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Fıkıh · Aile · Evlilik

Abstract

Human civilization, by its very nature, proceeds in a flow from the individual toward society. This flow necessitates certain emotions, needs, norms, and forms. Alongside material requirements, the human being must also cultivate his affective dimension. The ontological grounds upon which these dimensions are realized—namely the household, the family, the neighborhood, and the city—naturally emerge over time. These grounds, in turn, generate their own epistemic forms and norms, such as knowledge, experience, and tradition. Norms are enforced and regulated through a certain authority referred to as mudabbir (administrator or governor). Thus, a process of governance takes shape. Marriage, as a covenant (ʿaqd), is not merely a matter of the parties committing themselves with both hand and heart, nor of the participation of their first- and second-degree relatives, but in addition to the tangible dimensions of the covenant, one must not overlook the transcendent metaphysical will that is incorporated into it. This metaphysical principle is the material and spiritual bond instilled in the covenant by the Exalted Creator. Accordingly, the present study seeks to examine the conditions of the household within the framework of juristic texts (fiqh), from legal, ontological, epistemic, psychological, sociological, and philosophical (ḥikmī, wisdom-oriented) perspectives.

Özet

İnsan medeniyyetün bi’tab‘ olarak fertten cemiyete doğru bir akışın içerisinde yol alır. Bu akış belli duygulanım, gereksinim, norm ve formları gerekli kılar. İnsan, maddî gereksinimleri yanında duygulanım tarafını da beslemek durumundadır. Bunların tahakkuk edeceği ev, aile, mahalle, şehir denilen ontolojik zemin doğal olarak zamanla ortaya çıkar. Bu zemin kendi bilgi, görgü, gelenek gibi epistemik form ve normları üretir. Normlar, müdebbir denilen belli bir kudret eliyle icra ve tedbir edilir. Ortaya bir yönetişim süreci çıkar. Bir akit olarak evlilik kurumu sadece tarafların birbirlerine el ve gönül verme, irade beyanında bulunma süreçlerini aşıp tarafların birinci ve ikinci dereceden akrabalarının da katılmasından ibaretmiş gibi görünse de aslında akdin fiziki taraflarına ilave olarak ayrıca ve özellikle akde dâhil olan metafizik üst iradeyi dikkatten kaçırmamak gerekir. Akde dâhil olan bu üst metafizik ilke yüce Yaratıcının akde katmış olduğu maddi ve manevi bağdır. İşte bu metin evin ahvalini fıkhî metinler ekseninde nispeten tasvirî yöntemle psikolojik, sosyolojik ve hikemî boyutlarıyla ele almayı denemektedir.

🔖

Cite This Article

Atik, S. (2025). The Ontological, Epistemological, and Legal Aspects of the Household. Pamukkale Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 3 - Gelenek ve Aile Özel Sayı, 122–137. https://doi.org/10.17859/pauifd.1775721

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Ali Haydar Efendi. Dürerü’l-Hükkâm şerhu Mecelleti’l-ahkâm. İstanbul: DİB, 2. Basım, 2017.
  2. Aydın, Mehmet Akif. İslam-Osmanlı Aile Hukuku. İstanbul: İFAV, 1985.
  3. Beyzâvî, Nâsırüddîn Ebû Saîd (Ebû Muhammed) Abdullāh b. Ömer b. Muhammed el-. Envârü’t-tenzîl ve esrârü’t-teʾvîl. thk. Muhammed Abdurrahmân Maraşlî. Beyrut: Dâru ihyâi türâsi’l-Arabî, 1. Basım, 1418.
  4. Bilmen, Ömer Nasuhi. Büyük İslam İlmihali. İstanbul: Çelik yayınları, 1. Basım, 2013.
  5. Cessâs, Ebû Bekr Ahmed b. Alî er-Râzî. Aḥkâmü’l-Ḳurʾân. thk. Muhammed Sâdık Kamhâvî. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-Arabî, 1416.
  6. Cüveynî, İmâmü’l-Haremeyn. Nihâyetü’l-maṭlab fî dirâyeti’l-meẕheb. thk. Abdülazîm ed-Dîb. Dâru’l-Minhâc, 1. Basım, 1428.
  7. Çeker, Orhan. İslam Hukukunda Akitler. İstanbul: A.H.İ, 2006.
  8. Devvânî, Celâlüddîn. Ahlâk-ı Celâlî. çev. Ejder Okumuş. Ankara: Fecr, 1. Basım, 2019.
  9. Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Ensar Yayınları, 7. Basım, 2019.
  10. Ergüven, Nizamettin. “Nüzûl Süreci̇nde Ahkâmın Kronoloji̇si̇ Üzeri̇ne Bi̇r Araştirma”. Kesit Akademi 21/21 (2019), 226-260. https://doi.org/10.29228/kesit.39755
  11. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Ahmed el-. İḥyâʾü ʿulûmi’d-dîn. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1. Basım, ts.
  12. https://aileyili.gov.tr/kategoriler/aile-yili-hakkinda/. “Aile Yılı”. 2025 Aile Yılı | T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 2025.
  13. İbn Aşûr, Muhammed Tâhir. İslam Hukuk Felsefesi. çev. Vecdi Akyüz-Mehmet Erdoğan. İstanbul: Rağbet, 2013.
  14. İbn Battâl el-Kurtubî. Şerḥu’l-Câmiʿi’ṣ-ṣahîḥ. thk. Ebû Temîm Yâsir b.İbrâhîm. Riyad: Mektebetü’r-Rüşd, 3. Basım, 1423.
  15. İbn Hacer el-Askalânî, Ahmed b. Alî. Fethu’l-bârî bi-şerhi Sahîhi’l-Buhârî. thk. Abdülkâdir Şeybe el-Hamd. Riyad, 1. Basım, 1421.
  16. İbn Kutluboğa, Ebü’l-Fidâ Zeynüddîn Kāsım b. Kutluboğa es-Sûdûnî. Şerḥu Muḫtaṣari’l-Menâr. thk. Züheyr b. Nâsır en-Nâsır. Dımeşk: Dâru İbn Kesîr, 1. Basım, 1413.
  17. İbn Manzûr. Lisânü’l-ʿArab. Beyrut: Dâru Sâdır, 3. Basım, 1414.
  18. İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî. el-Baḥrü’r-râʾiḳ. Lübnan: Dâru’l-kütübi’l-ilmiyye, 1. Basım, 1997.
  19. İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî. el-Eşbâh ve’n-neẓâʾir. Lübnan: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1. Basım, 1419.
  20. İbnü’l-Hümâm, Kemâlüddîn Muhammed b. Abdilvâhid b. Abdilhamîd es-Sivâsî el-. Fetḥu’l-ḳadîr. Mısır: Şirketü Mektebeti ve Matbaati Mustafa el-Bâbî el-Halebî, 1. Basım, 1389.
  21. Kahveci, Nuri. İslam Aile Hukuku. İstanbul: Hikmetevi, 1. Basım, 2014.
  22. Karâfî, Ebü’l-Abbâs Şihâbüddîn Ahmed b. İdrîs b. Abdirrahmân el-Mısrî el. el-İḥkâm fî temyîzi’l-fetâvâ ʿani’l-aḥkâm ve taṣarrufâti’l-ḳāḍî ve’l-imâm. thk. Abdüsselâm Bal’acî. Riyad: Dâru İbn Hazm, 1. Basım, 2010.
  23. Kâsânî, Alâüddîn Ebû Bekr b. Mes‘ûd b. Ahmed el-. Bedâʾiʿu’ṣ-ṣanâʾiʿ fî tertîbi’ş-şerâʾiʿ. 7 Cilt. Beyrut: Dâru Kütübi’l-İlmiyye, 2. Basım, 1406.
  24. Kınalızâde Ali Çelebi. Ahlâk-ı Alâî. çev. Murat Demirkol. Ankara: Fecr, 3. Basım, 2020.
  25. Komisyon. el-Mu ’cemü’l-vasîd. İstanbul: Çağrı Yayınları, 1990.
  26. Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr. el-Câmiʿ li-aḥkâmi’l-Ḳurʾân. thk. Ahmed Berdûnî-İbrâhîm Atfîş. Kahire: Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, 2. Basım, 1384.
  27. Mevsılî, Abdullāh b. Mahmûd b. Mevdûd el. el-İḫtiyâr li-taʿlîli’l-Muḫtâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1356.
  28. Nesefî, Ebü’l-Berekât Hâfızüddîn Abdullah b. Ahmed b. Mahmûd en-. Medârikü’t-tenzîl ve ḥaḳāʾiḳu’t-teʾvîl. thk. Yusuf Ali Bedevî. Beyrut: Dâru’l-Kelimü’t-tayyib, 1. Basım, 1419.
  29. Sâmi, Şemseddîn. Kâmûs-i Türkî. İstanbul: Çağrı Yayınları, 7. Basım, 1999.
  30. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. T.C. Anayasası, T.C. Anayasası. Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler 41 (18 Ekim 1982). Erişim 25 Ağustos 2025. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2709&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  31. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Türk Medeni Kanunu, Türk Medeni Kanunu. Türk Medeni Kanunu 41 1 (08 Aralık 2001). Erişim 25 Ağustos 2025. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4721&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  32. Türcan, Talip. İslâm Hukuk Biliminde Hukuk Normu. Ankara: Ankara Okulu, 2003.
  33. Türcan, Talip. İslâm Hukukunda Norm-Amaç İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu, 2009.
  34. Yaman, Ahmed. İslam Aile Hukuku. İstanbul: Marifet Yayınları, 1. Basım, 1999.
  35. Yazır, Elmalılı M. Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. Üçdal Neşriyat, ts.
  36. Yıldırım, Mustafa. Mecelle’nin Küllî Kâideleri. İzmir: İzmir İlâhiyat Vakfı Yayınları, 2. Basım, 2009.
  37. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu. Yargılamaya Hâkim Olan İlkeler 6100 İkinci Bölüm/Madde 28 (12 Ocak 2011). Erişim 25 Ağustos 2025. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf