Journals / Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi / 2026 / Sayı: 73

Janissaries-Bektashism relations and Bektashis in the revolts of janissaries

Yeniçerilik-Bektaşilik ilişkileri ve Yeniçeri isyanlarında Bektaşiler

Pages
173–202
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this study, the beginnings and development of the Janissaries-Bektashism relations are identified and the atitude of Bektashis in Janis- sary rebellion is analyzed.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:When and how Janissaries-Bektashism relations started is still a controversial subject.
📊
Key Findings & Data:In this case, the Janissaries-Bektashism relations can be barely said of a significant in the XVI. century.
💡
Conclusion & Impact:In this study, the beginnings and development of the Janissaries-Bektashism relations are identified and the atitude of Bektashis in Janis- sary rebellion is analyzed.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

When and how Janissaries-Bektashism relations started is still a controversial subject. Ak- hism, a definite efect on the first Otoman troops known as the Haci Bektas Veli kült, is a fact that has spread among the Janissaries from the foundation of the hearth. Aşıkpaşazâde expe- riencing witnesses of the period, the idea of Haci Bektas Veli met with the Otoman rulers, while opposing Janissaries wore a börk . It is advocated that the börk is associated with Bek- tashism. In this case, the Janissaries-Bektashism relations can be barely said of a significant in the XVI. century. Especially at the end of this century, the Bektashi sheikh and dervishes the Janissary got to keep the camp residents that consist of an unbreakable bond between the two institutions. Indeed, due to the relationship of the Janissaries-Bektashism, Janissary uprisings resulted from time to time in the addition to Bektashis. Although, until the period of Sultan Selim III, Bektashis Janissary uprisings did not have any information that they par- ticipated in the event of Alemdar Mustafa Pasha and the Vak’a-i Hayriye, some of the Bektashi sheikh and dervishes are understood to have acted in conjunction with the Janissaries. So much so that, up to the point of riots relations to act together, in 1826, the prohibition of the two institutions led them share the same fate. In this study, the beginnings and development of the Janissaries-Bektashism relations are identified and the atitude of Bektashis in Janis- sary rebellion is analyzed.

Özet

Yeniçeri-Bektaşi ilişkilerinin ne zaman ve nasıl başladığı konusu hala tartışmalıdır. İlk Os- manlı askeri birlikleri üzerinde Ahiliğin kesin bir etkisinin bulunduğu bilinmekle birlikte Hacı Bektaş Veli kültü ’nün ocağın kuruluşundan itibaren Yeniçeriler arasında yayıldığı da va- kıadır. Dönemin canlı şahitlerinden Aşıkpaşazâde, Hacı Bektaş Veli’nin Osmanlı hükümdar- ları ile görüştüğü fikrine karşı çıkarken Yeniçerilerin giydiği börk ’ün de onunla ve Bektaşilikle bir ilgisinin olmadığını savunmaktadır. Bu durumda Yeniçerilik-Bektaşilik ilişkilerinin ancak XVI. yüzyılda belirginleştiği söylenebilmektedir. Özellikle bu yüzyılın sonunda, Bektaşi şeyh ve dervişlerinin Yeniçeri ordugâhında ikamet etirilmesiyle iki kurum arasında sarsılmaz bir bağ meydana gelmiştir. Nitekim Yeniçerilik-Bektaşilik birlikteliği zaman zaman Yeniçeri isyanlarına Bektaşilerin de iştirak etmesiyle sonuçlanmıştır. Her ne kadar Sultan III. Selim dönemine kadar Bektaşilerin Yeniçeri isyanlarına katıldıklarına dair bilgilere tesadüf olun- muyorsa da Alemdar Mustafa Paşa olayında ve Vak’a-i Hayriye’de bazı Bektaşi şeyh ve der- vişlerinin Yeniçerilerle birlikte hareket etikleri anlaşılmaktadır. O kadar ki bu isyanlara kadar varan ilişkiler 1826’da iki kurumun birlikte yasaklanmasına ve aynı kaderi paylaşmalarına yol açmıştır. Bu çalışmada Yeniçerilik-Bektaşilik ilişkilerinin nasıl başladığı ve gelişme gösterdiği tespit edildikten sonra Yeniçeri isyanlarında Bektaşilerin aldıkları tutum incelenmektedir.

🔖

Cite This Article

MADEN, F. (2026). Janissaries-Bektashism relations and Bektashis in the revolts of janissaries. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, Sayı: 73, 173–202. https://ajindex.com/articles/128469

References (7)

  1. A. Arşiv Belgeleri Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA), A. MKT 1987/42. BOA, Cevdet Adliye (C. ADL), 29/1734; C. ADL, 9/593. BOA, Cevdet Askeriye (C.AS), 1042/45741; C.AS, 596/25109; C. AS, 615/25937; C.AS, 760/32062; C. AS, 920/39790; C. AS, nr. 45557. BOA, Cevdet Dahiliye (C.DH), 62/3056; C. DH, 78/3869. BOA, Cevdet Evkaf (C.EV), 280/14281; C.EV, 366/18585; C.EV, 55/2706. BOA, Hat-ı Hümayun (HAT), 289/17328; HAT 510/25034; HAT 510/25034-B; HAT 510/25034-C; HAT 864/38542; HAT, 1056/43477; HAT, 1056/43477-B; HAT, 120/4900; HAT, 1275/49501; HAT, 278/16384; HAT, 284/17078; HAT, 289/17328; HAT, 290/17351; HAT, 293/17451; HAT, 294/17496; HAT, 332/19121- G; HAT, 340/19426; HAT, 340/19438; HAT, 341/19475; HAT, 393/20827-H; HAT, 438/22106-A; HAT, 500/24495; HAT, 504/24846; HAT, 725/34510. BOA, İE.EV, nr. 4053, 5707. BOA, Mühimme Deferi (MD), nr. 32, s. 204; MD, nr. 35, s.174, 188; MD, nr. 41, s. 484; MD, nr. 73, s. 302. BOA, Mühimme-i Asakir Deferi, nr. 26, s. 14, 15, 89, 192-193. Burdur Şer’iye Sicili, nr. 204, s. 2. Bursa Şer’iye Sicili, nr. B. 317/558, v. 6a. B. Kaynak Eserler ve Araştırmalar Ahmed Cemâleddin Efendi. (1328). Bektâşî Sırrı nâm Risâleye Müdâfa‘a. Dersaâdet. Ahmed Cevad. (1299). Tarih-i Asker-i Osmanî. İstanbul. Ahmed Cevdet Paşa. (1309). Tarih-i Cevdet. IV-X-XII. Dersaâdet. Ahmed Lütfi Efendi. (1290). Tarih-i Lütfi. I. İstanbul. Ahmed Rasim. (1326-1327). Resimli ve Haritalı Osmanlı Tarihi. İstanbul.
  2. AKDAĞ, M. (2009). Türk Halkının Dirlik ve Düzenlik Kavgası Celali İsyanları. İstanbul.
  3. ALKN, M. (2009). “Yeniçeriler ve Bektaşîlik”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 50, 243-260.
  4. AND, M. (1971). “XVI. Yüzyılda Acemi ve Yeniçeri Ocağı”. Hayat Tarih Mecmuası, I/2. 13- 17. Ankara Vilayeti Salnâmesi. (1290, 1325). Ankara.
  5. ARSLAN, M. (2000). “Yeniçeriliğin Kaldırılmasına Dair Edebî Bir Metin: Aynî’nin Manzum Nusretnâmesi”. Osmanlı Edebiyat, Tarih, Kültür Makaleleri. İstanbul. 319-370.
  6. ASLAN, S. (2004). “Yeniçeri ve Kapıkulu Süvarilerinin İsyanlarına İlişkin Bir Analiz”. Cum- huriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. XXVIII/1. 89-101. Aşıkpaşazade Tarihi. (1332). İstanbul: Tarih-i Osmanî Encümeni Neşri. BERKES, N. (1978). Türkiye’de Çağdaşlaşma. İstanbul.
  7. BİRGE, J. K. (1937. Te Bektashi Order of Dervishes. Londra. BROWN, J. P. (1868). Te Dervishes or Oriental Spiritualism. Londra. BUSBECG, O. G. (Tarihsiz). Türkiye’yi Böyle Gördüm. haz. Aysel Kurutluoğlu.Tercüman 1001 Temel Eser. Câbî Ömer Efendi. (2003). Câbî Târihi (Târîh-i Sultan S