Journals / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2026 / Sayı: YZ (AI) ve Gelecek Perspektifler Özel Sayı

The possibility and the limits of translating poem via artificial intelligence: AI Gemini analysis

Yapay zekâ aracılığıyla şiir çevirisinin imkân ve sınırları: YZ Gemini Analizi

Burcu Türkmen(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5380-0480
Pages
157–168
Publication Date
2025-12-07
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings reveal that although AI has limitations in translating poetic texts, it can still produce meaningful outputs when guided by strategic translation approaches.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Today, technology has become an integral part of almost every aspect of human life.
📊
Key Findings & Data:Since ChatGPT emerged in 2022, artificial intelligence has had an increasingly significant impact on numerous professions and academic disciplines, including translation and translation education.
💡
Conclusion & Impact:The findings reveal that although AI has limitations in translating poetic texts, it can still produce meaningful outputs when guided by strategic translation approaches.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2022 Verileri
⚙️Variables:çeviri stratejileri · edebi çeviri · Gemini

Abstract

Today, technology has become an integral part of almost every aspect of human life. Since ChatGPT emerged in 2022, artificial intelligence has had an increasingly significant impact on numerous professions and academic disciplines, including translation and translation education. This research focuses on evaluating the performance of an AI tool, Gemini, in the context of literary translation. Specifically, the research aims to assess the effectiveness of Gemini in translating poetry, a genre known for its emotional depth, semantic richness, and rhythmic structure, which pose significant challenges for machine translation. The poem selected for analysis is “Çocuklar Gibi” by the Turkish author Sabahattin Ali. The theoretical framework of the study is based on André Lefevere’s translation strategies for poetry. The research consists of three stages. First, the selected poem is translated using Gemini with attention to both semantic and aesthetic dimensions. Second, the translation output is analysed according to Lefevere’s strategies. In the final stage, the translated poem is revised and its final version evaluated. The study employs descriptive and content analysis methods to examine the outcomes. The findings reveal that although AI has limitations in translating poetic texts, it can still produce meaningful outputs when guided by strategic translation approaches.

Özet

Günümüzde teknoloji neredeyse insan yaşamının her alanında etkin biçimde kullanılmaktadır. 2022 yılında ChatGPT’nin yaygınlaşmasıyla yapay zekâ, birçok meslek ve disiplin üzerinde etkisini hissettirmeye başlamıştır. Bu durumdan çeviri eğitimi ve çevirmenlik mesleği de payını almıştır. Bu çalışmada, yapay zekâ temelli bir araç olan Gemini’nin edebî çeviri alanındaki başarısı incelenmektedir. Araştırmanın temel odağı, Gemini’nin şiir çevirisindeki yeterliliğini değerlendirmektir. Bu amaçla, analiz metni olarak Sabahattin Ali’nin “Çocuklar Gibi” adlı Türkçe şiiri seçilmiştir. Her ne kadar makine çevirisi birçok metin türünde tatmin edici sonuçlar üretebilse de edebi metinlerin duygu yoğunluğu, anlam derinliği ve ritmik yapısı gibi özel nitelikleri, çeviri sürecinde önemli zorluklar yaratmaktadır. Araştırmanın teorik çerçevesini ise André Lefevere’in şiir çevirisi stratejileri oluşturmaktadır. Çalışma, üç aşamadan oluşmaktadır: İlk olarak seçilen şiir, Gemini kullanılarak estetik ve anlamsal açıdan çevrilmiştir. Ardından, elde edilen çeviri Lefevere’in stratejileri temelinde analiz edilmiştir. Son aşamada ise yapılan değerlendirmeler doğrultusunda şiirin nihai biçimi ortaya konulmuştur. Bu süreçte betimsel analiz ve içerik analizi yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, yapay zekânın özellikle şiir gibi sanatsal metinlerin çevirisinde sınırlılıklarının bulunduğunu göstermekte, ancak yine de belirli stratejik yaklaşımlarla anlamlı çıktılar sunabileceğini ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Türkmen, B. (2025). The possibility and the limits of translating poem via artificial intelligence: AI Gemini analysis. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Sayı: YZ (AI) ve Gelecek Perspektifler Özel Sayı, 157–168. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1739209

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (25)

  1. Aksoy, N. B. (2002). Geçmişten günümüze yazın çevirisi. İmge Kitabevi.
  2. Albiz, Ü. (2022). Şiir çevirilerinin makine çevirisi üzerinden değerlendirilmesi: Paul Celan şiirlerini makine çevirisi ile okumak. Kesit Akademi Dergisi, 8(31), 154–179. https://doi.org/10.29228/kesit.62107
  3. Aşkın, M. C. (2023). Yazın çevirisinde çevirmen ve makine çevirisi üzerine eleştirel bir karşılaştırma: To Kill a Mockingbird örneği (Yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Aslan, E. (2024). Yapay zekâ destekli çeviri araçlarının edebi çevirideki yeterlilikleri üzerine karşılaştırmalı bir inceleme. İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi, 20, 32–45. https://doi.org/10.26650/iujts.2024.1426435
  5. Ayık Akça, T. (2022). Edebi metinlerde ve uzmanlık alan metinlerinde makine çevirisinin olanakları/olanaksızlığı: Çevirmenin değişen görev tanımlarına yeniden bakmak. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (30), 1321–1343. https://doi.org/10.29000/rumelide.1188804
  6. Dastjerdi, H. V., Hakimshafaaii, H., & Jannesaari, Z. (2008). Translation of poetry: Towards a practical model for translation analysis and assessment of poetic discourse. Journal of Language and Translation, 9(1), 7–40. https://doi.org/10.22425/jul.2008.9.1.7
  7. Demir, A. (1993). Şiir çevirisi: İkinci bir yaratı eylemi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 93–100.
  8. Demiral, S., & Kaya, M. (2013). Şiir çevirilerinde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri. Turkish Studies: International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(10), 251–264.
  9. Eradam, Y. How to translate poems?. Retrieved July 5, 2024, from https://yusuferadam.com/?page_id=674
  10. Doğan, A. (2014). Sözlü ve yazılı çeviri odaklı söylem çözümlemesi. Siyasal Kitabevi.
  11. Fiske, J. (1996). İletişim çalışmalarına giriş (S. Irvan, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları.
  12. Gemini. Retrieved July 19, 2024, from https://gemini.google.com/app/49b1eadff3db2798
  13. Gürses, S., Şahin, M., Hodzik, E., Güngör, T., Dallı, H., & Dursun, O. (2024). Çeviribilim çalışmalarında çevirmenin üslubu ve makinenin üslubu. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi / Journal of Translation Studies, 36, 100–124. https://doi.org/10.37599/ceviri.1468718
  14. Heidegger, M. (1957). Der Satz vom Grund. Neske.
  15. Jakobson, R. (1959). On linguistic aspects of translation. In L. Venuti (Ed.), The translation studies reader (2000 ed.).
  16. Kasapoğlu, B. (2024). Yapay zekâ aracılığıyla edebî çeviride sansür incelemesi: Otomatik Portakal örneği. International Journal of Language Academy, 12(4), 416–432. https://doi.org/10.29228/ijla.79305
  17. Kolahi, S., & Shiraz, M. E. (2012). Application of Lefevere’s seven strategies in English translations of Sohrab Sepehri’s poems. International Journal of Linguistics, 4(4).
  18. Lefevere, A. (1975). Translating poetry: Seven strategies and a blueprint. Van Gorcum.
  19. Metin, O., & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: İletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273–294. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227356
  20. Newmark, P. (1981). Approaches to translation. Pergamon Press.
  21. Pym, A. (2020). Literary translation. In J. Frow (Ed.), Oxford Research Encyclopedia of Literature. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190201098.013.1107
  22. Şahin, M. (2023). Yapay çeviri. Çeviribilim Yayınları.
  23. Tellioğlu, B. (2018). Şiir çevirisi eleştirisinde çevrilebilirlik/çevrilemezlik ikiliğini aşmak. RumeliDE Journal of Language and Literature Studies, (11), 192–213. https://doi.org/10.29000/rumelide.417493
  24. Tosun, E. (2023). Makine çevirisi programları ve farklı metin türü kesitlerinin makine çevirisi çıktıları üzerine bir inceleme. Söylem Filoloji Dergisi, Çeviribilim Özel Sayısı, 499–513. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1186965
  25. Venuti, L. (2000). The translation studies reader. Routledge.