SavedAdd your journal

Journals / Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi / 2025 / Cilt: 15 Sayı: 4

Traces of collective trauma in Hittite and intergenerational transmissions

Hititlerde kollektif travma izleri ve kuşaklararası aktarımları

Nermin Atila(Hitit Üniversitesi)0000-0001-7245-2872
Pages
2093–2110
Publication Date
2025-12-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This study reveals the existence of traumas and intergenerational transmission of Hittite social disasters beyond being historical and religious data.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Cuneiform documents reflecting the collective memory of the Hittites, who ruled in Anatolia in the second millennium BC, have been found.
📊
Key Findings & Data:Some of these documents reveal social traumas as well as physical destruction in natural disasters, famine-drought, epidemics, mass migration and destructive wars that deeply affected the Hittite society.
💡
Conclusion & Impact:This study reveals the existence of traumas and intergenerational transmission of Hittite social disasters beyond being historical and religious data.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Psikotarih · Hititler · Travma

Abstract

Cuneiform documents reflecting the collective memory of the Hittites, who ruled in Anatolia in the second millennium BC, have been found. Some of these documents reveal social traumas as well as physical destruction in natural disasters, famine-drought, epidemics, mass migration and destructive wars that deeply affected the Hittite society. The expressions in Hittite texts show that disasters were perceived as a divine punishment. These traumatic events, shaped by the fear of God, are defined as a collective responsibility that transcends individual offences. The impact of the traumatic event on the individual was passed on to his/her children and subsequent generations through his/her parents. These disasters, which affected Hittite mythology, ritual, art and even forms of government, were reinforced by various religious ceremonies. In this context, Hittite religion was not only a metaphysical belief system, but also enabled intergenerational trauma transmission. When Hittite texts are analysed within the framework of psychohistorical readings and modern trauma theories, the existence of social traumas is clearly seen. This study reveals the existence of traumas and intergenerational transmission of Hittite social disasters beyond being historical and religious data.

Özet

M.Ö. II. bin yılında Anadolu’da hüküm süren Hititlerin, kollektif hafızalarını yansıtan çivi yazılı belgeler ele geçmiştir. Bu belgelerin bazıları Hitit toplumunu derinden etkileyen, doğal afet, kıtlık-kuraklık, salgın hastalık, kitlesel göç ve yıkıcı savaşlarda, fiziksel tahribatının yanı sıra toplumsal travmaları ortaya koymaktadır. Hitit metinlerinde geçen ifadeler, felaketlerin ilahi bir ceza olarak algılandığını göstermektedir. Tanrı korkusu ile şekillenen bu travmatik olaylar, bireysel suçları aşan kollektif bir sorumluluk olarak tanımlanmaktadır. Travmatik olayın bireyde bıraktığı etki ebeveyni aracılığıyla, çocuklarına ve sonraki nesillere uzanmıştır. Hitit mitoloji, ritüel, sanat ve hatta yönetim şekillerini etkileyen bu travmalar, çeşitli dini törenlerle pekiştirilmiştir. Bu bağlamda, Hitit dini yalnızca metafizik bir inanç sistemi değil, aynı zamanda kuşaklararası travma aktarımını mümkün kılmıştır. Psikotarih okumalarıyla, modern travma kuramları çerçevesinde, Hitit metinleri değerlendirildiğinde, toplumsal travmaların varlığı açıkça görülmektedir. Bu çalışma, Hititlerin toplumsal felaketlerinin tarihi ve dini bir veri olmanın ötesinde, travmaların varlığını ve kuşaklararası aktarımını ortaya koymaktadır.

🔖

Cite This Article

Atila, N. (2025). Traces of collective trauma in Hittite and intergenerational transmissions. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 4, 2093–2110. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1724444

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (111)

  1. Alp, S. (1991). Maşat-Höyük'te bulunan çivi yazılı Hitit tabletleri. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  2. Alp, S. (2001). Hitit Çağında Anadolu hiyeroglif yazılı kaynaklar. Tübitak Yayınları. Alparslan, M. (2007). II. Muwatalli ve dönemi. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
  3. Arıkan, Y. (2019). Hitit duaları (Hittite Prayers), F. Kulakoğlu, T.Yıldırım, T. Sipahi,V.Şahoğlu,H.L. Keskin (Ed.), Uğur Silistreli Anı Kitabı: Anadolu Arkeolojisi Üzerine Yazılar Kitabı içinde (ss.31-42). Ankara Üniversitesi Basım evi.
  4. Arıkan, Y. (1995). II. Murşili’nin veba duaları CTH 378 [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. Assmann, J. (2015). Kültürel bellek eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kimlik. Ayrıntı Yayınları.
  6. Atila, N. (2022). Hitit devletinde meşru şiddet. N.Hayta, M. A Çakmak, T.S.Birbudak,K.Toptaş, S.Yakar (ed). Bir Ömür Tarihle Yaşamak Prof. Dr. Refik Turan Kitabı içinde (ss.161-175). Berikan Yayınevi.
  7. Atila, N. (2025). Hitit krallarının travmaları ve kuşaklararası travma aktarım biçimleri, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18 (2), 431-449.
  8. Atila, N. (2018). Hititlerde Kentsel Yapı: Hattuşa, Şapinuva, Şarišša, Tapikka ve Alacahöyük [Yayımlanmamış Doktora Tezi] Gazi Üniversitesi.
  9. Austin, D. (2002). The wounded healer: The voice of trauma: A wounded healer's perspective. In J. Sutton (Ed.). Music, music therapy and trauma: International perspectives (ss.231-259). Jessica Kingsley Publish
  10. Bawanypeck, D. (2005). Die rituale der auguren, THeth 25.
  11. Beal, R. H. (1992). The military organization of the Hittite. Text Der Hethiter 20.
  12. Beal, R.H. (1995). “Hittite military rituals”, Ancient Magic and Ritual Power P.Mirecki,F.Meyer (Ed). (ss.63-76). RGRW 129.
  13. Beekes, R. (2010). Etymological dictionary of Greek. Volume 2 Brill.
  14. Black, J. – Cunningham, G. – Robson, E. – Zólyomi, G., (2004). The Literature of Ancient Sumer, Oxford University Press, New York 2004.
  15. Bonny, H. L. (1986). Music and healing. Music Therapy, 6 (1), 3-12.
  16. Bryce, T. R. (2010). The Hittites at war. J. Vidal (Ed). Studies on war in the ancient near east collected essays on militiary history in (ss. 67-86). Ugarit – Verlag.
  17. Bryce, T.R. (2005). Life and society in the Hittite world. Oxford Press.
  18. Caruth, C. (1995). Trauma: explorations in memory, JHU Press.
  19. Caruth, C. (1996). Unclaimed experience trauma, narrative and history. The Johns Hopkins University Press.
  20. Collins, B. J. (1997). Hittite canonical compositions - puliša's ritual against plague. Context of Scripture 1 in, (pp?), 161 (Nr. 1.62).
  21. Collins, B. J. (2002). The Hittites and their world. Society of Biblical Literature.
  22. Cori, L. J. (2007) Travmayı iyileştirmek. Koridor Yayınları. Koridor Yayınları.
  23. Çelgin, G. (2010). Eski Yunanca Türkçe sözlük. Kabalcı Yayınları.
  24. Çelgin, G. (2018). Eski Yunanca Türkçe sözlük. Alfa Yayınları.
  25. Çığ, M. İ. (2009). Sümerlilerde Tufan Tufan’da Türkler. Kaynak Yayınları.
  26. Çilingir-Cesur, S. (2017). Hitit büyü ritüelleri ve segment alanlarının çözümlenmesi (CTH390-470). Yayımlanmış [Doktora Tezi Dokuz Eylül Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
  27. Dalley, S. (1989). Myths from Mesopotomia. Oxford Press.
  28. Daniele, Y. (1998). Travmaların çok kuşaklı mirasının uluslararası el kitabı. Kluwer.
  29. Daniele, Y. (2007). Assesing trauma across cultures from a multigenerational perspective. International and Cultural Psychology. Wilson JP, Tang (Ed.) (ss.65-90). Springer Science Business Media. https://doi.org/10.1007/978-0-387-70990-1_4
  30. Darga, M. (1985). Hitit mimarlığı 1- yapı ve sanatı: arkeolojik ve filolojik veriler. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  31. Demirel, S. (2013). Hitit Kaşka ilişkilerinde sorunu aranan bazı sorular, Gazi Akademik Bakış 6(12),193-203.
  32. Dinçol, A. M. (1985). Ašḫella rituali (CTH 394) ve Hititlerde salgın hastalıklara karşı yapılan majik işlemlere toplu bir bakış. Belleten 49, 1-40.
  33. Elovitz, P. (2018). The Making of psychohistory. Routledge.
  34. Erikson, E. H. (1958). Young Man Luther: A Study in Psychoanalysis and History.
  35. Erikson, K. (1991). Notes on trauma and community. Psychoanalysıs, Culture And Trauma. 48(4), 455-472.
  36. Erikson, K. (1995). Notes on trauma and community. In C. Caruth (Ed.), Trauma: Explorations in memory (pp. 183–199). Johns Hopkins University Press.
  37. Ertem, H. (1980). Hitit devletinin iki eyaleti Pala- Tum(m)ana ile yakın çevrelerindeki yerleşim lokalizasyonu üzerine yeni bir deneme. Atatürk’ün 100. Doğum yılına Armağan, Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Yayınları.
  38. Frankl, V. (1986). The doctor and the soul: from psychotherapy to logotherapy, Vintage Books. W. W. Norton Company.
  39. Frankl, V. (2014). İnsanın anlam arayışı. (Çev. Selçuk Budak). İstanbul: Okuyanus yayınevi Frantz-Szabo, G. (1995). Hittite witcheraft magic and divination. J.Sassoon.
  40. Freud, S. (1913). Totem ve Tabu. Vintage Books.
  41. Freud, S. (1999). Uygarlık, din ve toplum. (S. Budak, Çev.). Öteki Psikoloji Yayınları.
  42. Freud, S. (2019). Psikoanaliz Üzerine. Say Yayınları.
  43. Friedrich, J. (1929). Die hethitischen Bruchstücke des Gilgames-Epos. ZA 39, 1-82.
  44. García, Trabazo J.V. (2002). Textos religiosos Hititas. Mitos, plegarias y rituales.
  45. García, Trabazo J.V. (2002). Textos Religiosos Hititas. Mitos, Plegarias y Rituales. Biblioteca de Ciensias Biblicas y Orientales.
  46. Goetze, A. (1925). Hattušiliš. Der Bericht über seine Thronbesteigung nebst den Paralleltexten. MVAeG 29/3.
  47. Gonnet, H. “II. Muwatalli’nin Mühürleri Üzerine Gözlemler”, Belleten LIV, Sayı 209, 9-16.
  48. Groddek, D. (2001). Fragmenta Hethitica dispersa XI. AoF 28.
  49. Gurney, O. R. (1977). Some aspects of Hittite Religion. Schweich Lectures of the British Academy.
  50. Güterbock, H.G. (1951). The song of Ullikummi. Revised Text of the Hittite Version of a Hurrian Myth. JCS 5, 135-161.
  51. Güterbock, H.G. (1956). The Deeds of Šuppiluliuma a told by his Muršili II, Journal of Cuneiform Studies Vol 10, New Haven.
  52. Haas, V. (2003). Materia Magica et Medica Hethitica. Ein Beitrag zur Heilkunde im Alten Orient, Berlin - New York 2003.
  53. Haas, V. (1970). Der kult von Nerik. Ein Beitrag zur hethitischen Religionsgeschichte, Studia Pohl 4.
  54. Haas, V. (1994). Geschichte der Hethitischen Religion. HdO I/15.
  55. Halloran, J. A. 2006. Sumerian lexion version.
  56. Herman, J. L. (2015). Trauma and recovery: the aftermath of violence from domestic abuse to political terror. Basic Books.
  57. Hirschberger, G. (2018). Collective trauma and the social construction of meaning, Frontier in Psychology. (9), 1-14
  58. Hoffner, H. A. (1988). A scene in the realm of the dead. Gs Sachs.
  59. Hoffner, H. A. (1990). Hittite Myths. SBL Writings from the Ancient World 2.
  60. Imparati, F. (1992). Hitit Yasaları. İtalya Kültür Heyeti Araştırma ve Arkeoloji Bölümü Yayınları.
  61. Karauğuz, G. ( 2002). Boğazköy ve Ugarit Çivi Yazılı Belgelerinde Göre Hitit Devleti’nin siyasi Antlaşmaları, Çizgi Kitapevi.
  62. Karauğuz, G. (2001). Hitit Mitolojisi. Çizgi Kitapevi.
  63. Kaynar, F. (2019). Hitit kültüründe çekirgeler. TÜBA-AR 25, 77-84.
  64. Klengel, H. (1974). Hatti'de hungerjahre. AoF 1, 165-174.
  65. Kramer N.S. (2002). Sümerler.Kabalcı Yayınları.
  66. Kümmel, H. M. (1967). Ersatzrituale für den Hethitischen könig. StBoT 3.
  67. Laroche, E. (1965). Textes mythologiques hittites en transcription 1. Mythologie anatolienne. RHA 23 (77), 61-178.
  68. Lawton, H. (1998). The psychohistorian’s handbook. The Psychohistory Press.
  69. Masson, O. (1950). Apropos d'un rituel hittite pour la lustration d'une armée: le culte de purification par le passage entre les deux parties d'une victime. RHR 137. 5-25.
  70. Murat, L. (2016). Anadolu’da Kaşkalar. Hel Yayıncılık.
  71. Nauman, R. (2007). Eski Anadolu mimarlığı. TTK yayınları.
  72. Oettinger, N. (1976). Die militärischen eide der Hethiter. Studien zu den Boğazköy – Texten.
  73. Otten H. &Rüster C. (1974). Keilschrifttexte aus Boghazköi 22. Aus dem Bezirk des Grossen Tempels. WVDOG 90.
  74. Otten H. − Rüster C., “Textanschlüsse von Boğazköy- Tafeln (11-20)”, in: ZA 62 (1972) 230-235.
  75. Otten, H. (1958). Die erste tafel des Hethitischen Gilgamesch-Epos. Istanbuler Mitteilungen (8), 93-125. Peters, M. (1980). Attisch τραῦμα: griechische etymologie und indogermanische labiolaryngale, Mayrhofer, 328-352.
  76. Peker, H. (2009). Suriye Üzerinde Hakimiyetin Kurulması: M.Ö. II Bin Yılda Eski Yakındoğu’da Süper Güçler ve Küçük Devletler. (Yayımlanmamış Doktora Tezi) İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  77. Reyhan, E. (2003). Hitit büyü ritüellerinin uygulanma şekilleri üzerine. Archivum Anatolicum, 6(2), 11-142.
  78. Reyhan, E. (2012). Eskiçağ Anadolu Mitoslarından Bir Örnek Hititlerde Kayıp Tanrı Telipinu Mitosu. Ömer Çapar’a Armağan Hel Yayınları.
  79. Reyhan, E. (2017) Hitit devletinde siyaset ve yönetim direktif yemin ve sadakat. Bilgin Kültür Yayınları.
  80. Reyhan, E. (2024). Eskiçağ Anadolu ritüellerinde tanrı-insan ilişkisine dair bir kesit arınma ritüelleri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, s.112, 395-416.
  81. Roth, T. (2020). Rituale als traumatherapie? Hethitische rituale und ihre funktionen im militärischen kontext. Krieg und Ritual, 187-228.
  82. Schachner, A. (2019). Hattuşa efsanevi Hitit İmparatorluğunun izinde. Homer Kitabevi.
  83. Schwartz, B. (1938). The Hittite and Luwian ritual of Zarpiya of Kezzuwatna. JAOS, 58, 334-353.
  84. Seeher, J. (2015). Hitit krallarının ambarları: devlet hazinesi ve güç kaynağı olarak tahıl depolama. TEBE, Colloquium Anatolicum (14), 180-195.
  85. Singer, I. (2002). Hittite prayers, SBL Writings from the Ancient World 11.
  86. Strozier, C. B. (1986). Psychohistory. Journal Behavioral & Social Sciences Librarian, 5, 3-19.
  87. Süel, A. (1984). Hitit kaynaklarında tapınak görevlileri ile ilgili direktif metni, Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi yayınları.
  88. Tercan, B. (2013). Hititçe çivi yazılı belgelerde doğa olayları. (Yayımlanmamış Doktora Tezi) Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  89. Torri, G. (2003). La similitudine nella magia analogica ittita, StudAs 2.
  90. Traverso, E. (2018). Solun melankolisi: marksizm, tarih ve bellek. Elif Ersavcı(Çev). İletişim Yayınları.
  91. Ünal, A. (1974). Ḫattušili III. Teil 1: Ḫattušili bis zu seiner Thronbesteigung. Band 1: Historischer Abriß. Texte der Hethiter.
  92. Ünal, A. (1977). M.Ö. II. binyıl Anadolu’sunda doğal afetler. Belleten 41(163), 423-446.
  93. Ünal, A. (1994). Hethitisch-altanatolische mythen, legenden, epen und märchen aus dem staats archiv von Hattuscha. Hurro-Hethitische bilinguen. TUAT 3(4), 802-865.
  94. Ünal, A. (2002). Hititler devrinde Anadolu I. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  95. Ünal, A. (2003). Hititler devrinde Anadolu II, Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  96. Ünal, A. (2014). Eskiçağ Anadolu toplumlarında Puduhepa ve zamanı kadın anayanlı bir hitit kraliçesi. Hitit Üniversitesi Rektörlüğü Yayını.
  97. Ünal, A. (2016a). Hititçe Türkçe, Türkçe Hititçe büyük sözlük. Hattice, Hurrice, Hiyeroglif Luvicesi, çivi yazısı Luvicesi ve Palaca sözlük listeleriyle birlikte. Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
  98. Ünal, A. (2016b). Hititlerde ve Eski Anadolu Toplumlarında din, devlet, halk ve eğlence. müzik, dans, spor, akrobasi, sirk ve gladyatör oyunları. Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
  99. van der Kolk, B. (1986). Psychological trauma. Psychiatric Press.
  100. van der Kolk, B. (2024). Beden kayıt tutar travmanın iyileşmesinde beyin, zihin ve beden, Nobel Yaşam Yayınları.
  101. van Seters, John 1983 In Search of History: Historiography in the Ancient World and the Origins of Biblical History. New Haven and London: Yale University Press
  102. von Schuler, E. (1956). Die Kaskaer. ein beitrag zur etnogaphie des altes kleinasien Berlin:Walter de Gruyter. Walid,Khalid A.H& Hughes J.H. (2014). Post traumatic stress disorder in the ancient. Earyly Science and Medicine 19 (6): 549-57.
  103. Westenholz, J. G. (1997). Legends of the kings of Akkade: The texts. MesCiv 7. Eisenbrauns.
  104. Yehuda, R.- Lehrner, A. (2018). Intergenerational transmission of trauma effects:putative role of epigenetic mechanism. World Psychiatry 17(3) 243-257.
  105. Yılmaz Odabaşı, H. (2020). Psikotarihin tarihi: yaklaşımlar ve tartışmalar. Universal Journal Of History Culture, 2 (2), 131-152
  106. Dinçol, A. M. (1985). Ašḫella rituali (CTH 394) ve Hititlerde salgın hastalıklara karşı yapılan majik işlemlere toplu bir bakış. Belleten 49, 1-40.
  107. Groddek, D. (2001). Fragmenta Hethitica dispersa XI. AoF 28.
  108. Haas, V. (1970). Der kult von Nerik. Ein Beitrag zur hethitischen Religionsgeschichte, Studia Pohl 4.
  109. Hoffner, H. A. (1988). A scene in the realm of the dead. Gs Sachs.
  110. Torri, G. (2003). La similitudine nella magia analogica ittita, StudAs 2.
  111. von Schuler, E. (1956). Die Kaskaer. ein beitrag zur etnogaphie des altes kleinasien Berlin:Walter de Gruyter. Walid,Khalid A.H& Hughes J.H. (2014). Post traumatic stress disorder in the ancient. Earyly Science and Medicine 19 (6): 549-57.