Journals / Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 14 Sayı: 28

Enneagram and Religiosity

Enneagram ve Dindarlık

Ali Yüksel(ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ ARAŞTIRMALAR ENSTİTÜSÜ)0000-0002-5099-343X
Pages
650–685
Publication Date
2025-07-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Over the past two years, it has been observed that numerous academic studies on the Enneagram personality model have been conducted in various scientific fields in Turkish literature, with a notable increase in contemporary studies, particularly in the fields of the psychology of religion and religious education.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Studies on personality and religion date back long before the advent of modern science.
📊
Key Findings & Data:The phenomenon of personality, based on temperament, which refers to the hereditary traits brought by the individual, and the phenomenon of religion, with which every society or individual has interacted, mutually influence each other.
💡
Conclusion & Impact:Over the past two years, it has been observed that numerous academic studies on the Enneagram personality model have been conducted in various scientific fields in Turkish literature, with a notable increase in contemporary studies, particularly in the fields of the psychology of religion and religious education.
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Din Psikolojisi · Kişilik · Dindarlık

Abstract

Studies on personality and religion date back long before the advent of modern science. The phenomenon of personality, based on temperament, which refers to the hereditary traits brought by the individual, and the phenomenon of religion, with which every society or individual has interacted, mutually influence each other. With the emergence of various approaches to personality in psychological literature, the Enneagram personality model has recently gained attention. The main aim of this research is to examine the relationship between religiosity dimensions and the Enneagram personality model on a sample of university students, based on the principle that individuals’ fundamental pursuits will differ depending on their temperament. Over the past two years, it has been observed that numerous academic studies on the Enneagram personality model have been conducted in various scientific fields in Turkish literature, with a notable increase in contemporary studies, particularly in the fields of the psychology of religion and religious education.

Özet

Kişilik ve din üzerine yapılan çalışmalar modern bilimin başlangıcından çok eskiye dayanmaktadır. Bireyin kalıtımsal olarak getirdiği özelliklerini işaret eden mizaç yapısının temelini oluşturduğu kişilik olgusu ve şimdiye kadar her toplumun veya bireyin etkileşim içerisinde olduğu din olgusu karşılıklı olarak birbirlerini etkilemektedir. Kişilik üzerine psikoloji literatüründe farklı yaklaşımlar ortaya konulmasıyla birlikte son süreçte Enneagram kişilik modeli dikkatleri üzerine çekmektedir. Araştırmanın temel amacı; Üniversite öğrencileri örnekleminde Enneagram kişilik modelinin, mizaca dayanarak bireylerin temel arayışlarının farklılaşacağı vurgusu esas alınarak dindarlık boyutları arasındaki ilişkinin nicel yöntemlerle incelenmesi ve güncel literatürün ortaya konulmasıdır. Son iki yıl içerisinde Türkçe literatürde pek çok bilim dalında Enneagram kişilik modeli üzerine akademik çalışmaların yapıldığı, özellikle Din Psikolojisi ve Din Eğitimi alanlarında da güncel çalışmaların giderek arttığı görülmüştür.

🔖

Cite This Article

Yüksel, A., Kızılgeçit, M. (2025). Enneagram and Religiosity. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 28, 650–685. https://doi.org/10.53683/gifad.1636230

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (62)

  1. Acarkan, İsmail. Enneagram İle Kendini Keşfet 9 Tip Kişilik Modeli. İstanbul: Timaş Yayınları, 2. Baskı., 2019.
  2. Acarkan, İsmail. Kişiliğin DNA’sı Enneagram&Dokuz Mizaç Modeline Göre Kendini Tanımak Başkalarını Anlamak. İstanbul: Kurtuba Kitap, Genişletilmiş 5. Baskı., 2019.
  3. Acarkan, İsmail - Zencer, Kübra. Enneagram ile Öğrencini Keşfet. İstanbul: Timaş Yayınları, 1. Baskı., 2021.
  4. Akdoğan, Tuba. Kişilik ve Dindarlık Arası İlişkide Hayat Memnuniyetinin Aracı Rolünün İncelenmesi. Ordu: Ordu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  5. Apaydın, Halil. Kişilik Özelliklerinin Dini Tutum ve Davranışlara Etkisi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2001.
  6. Aydemir, Rüvayda Efdal. Dindarlık ve Mutluluk İlişkisi (İlk Yetişkinlik Dönemi). Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2008.
  7. Birincioğlu, Fatma Nur. Alışveriş Bağımlılığı ve Kişilik Tipleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
  8. Burçin, Ayhan. Ortaöğretim Öğrencilerinin Enneagram Kişilik Tipleri ve Değer Yönelimleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2022.
  9. Burger, Jerry M. Kişilik Psikoloji Biliminin İnsan Doğasına Dair Söyledikleri. çev. İnan Deniz Erguvan Sarıoğlu. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 5. Basım., 2016.
  10. Burianek, Connie. “Is the Enneagram Compatible with the Catholic Faith?” Religious & Theological Studies.
  11. Büyüköztürk, Şener vd. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Pegem Akademi Yayıncılık, 25. Baskı., 2018.
  12. Creswell, John W. Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. çev. Selçuk Beşir Demir. Ankara: Eğiten Kitap, 2017.
  13. Demir, Halis vd. “Enneagram Kişilik Tiplerinin Karar Verme Tarzlarının Nefs Psikolojisine Göre Analizi”. Amasya İlahiyat Dergisi 21 (30 Aralık 2023), 79-115. https://doi.org/10.18498/amailad.1344273
  14. Doğan, Mebrure. Dindarlık Sabır ve Psikolojik İyi Olma Arasındaki İlişkiler. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Doktora Tezi, 2014.
  15. Gencer, Nevzat. Hemodiyaliz Hastalarında Dindarlık ve Öznel İyi Oluş. Çorum: Hitit Üniversitesi, Doktora Tezi, 2019.
  16. Güler, Özgü. Yol Arkadaşım “Mizaçlara Göre Öğrenme Yöntemleri”. İstanbul: Yüksek Başarı Yayınları, 1. Baskı., 2020.
  17. Gürses, İbrahim. Dindarlık ve Kişilik. Bursa: Emin Yayınları, 2. Basım., 2009.
  18. Gürsu, Orhan - Bozkaya, Hakan. “Enneagram ve Tasavvuf Psikolojisi”. Türk Akademik Araştırmalar Dergisi Uluslararası Multidisipliner Kongresi. Ankara: OTTO Yayınları, 2018.
  19. Hook, Joshua N. vd. “The Enneagram: A Systematic Review of the Literature and Directions for Future Research”. Journal of Clinical Psychology 77/4 (2021), 865-883. https://doi.org/10.1002/jclp.23097
  20. Hökelekli, Hayati. Din Psikolojisi. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 10. basım., 2013.
  21. İsgilip, Hakan. Dinî Yönelim Biçimleri, Enneagram Kişilik Tipleri ve Enneagram Temelli Dinî Kişilik Tipolojileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
  22. Karaalp, Özlüfet. Dindar ve Dindar Olmayan Bireylerde Enneagram’ın İncelenmesi. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
  23. Karaalp, Özülfet - Kımter, Nurten. “Enneagram Kişilik Tipleri ve Dinî Tutum Üzerine Bir Araştırma”. Premium E-Journal of Social Sciences 7/28 (2023), 222-239.
  24. Karabulut, Yusuf. Yeni Kişilik Teorisi Enneagram ve Din Psikolojisi Açısından Kullanım Alanları. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
  25. Karaca, Faruk. “Din Psikolojisinde Metot Sorunu ve Bir Dindarlık Ölçeğinin Türk Toplumuna Standardizasyonu”. Ekev Akademi Dergisi 3/1 (2001), 187-201.
  26. Karacoşkun, Mustafa Doğan. “Dinî Kişilik”. Din Psikolojisi El Kitabı. ed. Mustafa Doğan Karacoşkun. 193-224. Ankara: Grafiker Yayınları, 2019.
  27. Karslı, Necmi. “Beş Faktörlü Kişilik Yapısı ve Dindarlık”. Dindarlık Kişilik ve Ruh Sağlığı. ed. Nevzat Gencer - Muammer Cengil. 37-62. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 1. Basım., 2020.
  28. Kayacı, Eyyüp. “Enneagram Kişilik Kuramı ve Din”. Kişilik ve Din. ed. Nevzat Gencer - Mustafa Koç. 349-374. Ankara: Ertem Kafkars Yayınları, 2024.
  29. Kesme, Ayten. Yetişkinlerde Enneagram Kişilik Özelliklerinin Dindarlık ve Hayat Memnuniyeti ile İlişkisi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  30. Kızılgeçit, Muhammed. Din Psikolojisinin 200’ü. Ankara: OTTO, 2017.
  31. Kızılgeçit, Muhammed. Yalnızlık Umutsuzluk ve Dindarlık İlişkisi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Doktora Tezi, 2011.
  32. Korkmaz, Sezai. Siber Psikoloji Kişilik ve Dindarlık. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 1. Basım., 2021.
  33. Köse, Ali - Ayten, Ali. Din Psikolojisi. İstanbul: Timaş Yayınları, 5. bsk., 2015.
  34. Krejcie, Robert V. - Morgan, Daryle W. “Determining Sample Size for Research Activities”. Educational and Psychological Measurement 30/3 (Eylül 1970), 607-610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308
  35. Kula, Naci. Kimlik ve Din. İstanbul: Ayışığı Kitapları, 2001.
  36. Maitri, Sandra. Enneagramın Spiritüel Boyutu. çev. Sema Özgün. İstanbul: Omega Yayınları, 1. baskı., 2018.
  37. Okur Karali, Rahime Betül - Meydan, Hasan. “Türkçe Enneagram Literatürü Üzerine Değer Eğitimi Perspektifli Bir İnceleme”. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 22/2 (30 Aralık 2022), 174-190.
  38. Özkan, Dilek. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretimine Katkısı Açısından Enneagram. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  39. Öztürk Akyıldız, Yasemin. Üniversite Öğrencilerinde Bilinçli Farkındalık Düzeyi ile Dindarlık Düzeyi Arasındaki İlişki. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  40. Palmer, Helen. Ruhun Aynası Enneagram’a Yansıyan İnsan Manzaraları. çev. Okhan Gündüz. İstanbul: Kaknüs Yayınları, 4. Baskı., 2014.
  41. Peker, Hüseyin. Din Psikolojisi. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 11. Basım., 2014.
  42. Riso, Don Richard - Hudson, Russ. Binlerce Yıllık Kadim Sufi Bilgeliği Enneagram ile Kişilik Analizi. çev. Günseli Aksoy. İstanbul: Butik Yayıncılık, 1. Baskı., 2018.
  43. Riso, Don Richard - Hudson, Russ. Enneagram Bilgeliği Dokuz Kişilik Tipi İçin Psikolojik ve Spiritüel Dönüşüm Rehberi. çev. Sedat Yüksel. İstanbul: Lena Psikoloji Yayınları, 1. Baskı., 2020.
  44. Sedgwick, Mark. “Sufism and the Enneagram”. Esoteric Transfers and Constructions: Judaism, Christianity, and Islam. ed. Mark Sedgwick - Francesco Piraino. 219-246. Cham: Springer International Publishing, 2021.
  45. Selçuk, Ziya - Yılmaz, Enver Demirel. Ebeveyn Benim Dokuz Tip Mizaç Modeli’ne Göre Ebeveyn-Çocuk İlişkileri. İstanbul: Mizmer Yayınları, Yenilenmiş 7. Baskı., 2018.
  46. Subaş, Abdurrahman - Çetin, Münevver. “Enneagram Kişilik Ölçeğinin Geliştirilmesi: Güvenirlik ve Geçerlilik Çalışması”. Sosyal Bilimler Dergisi 11 (2017), 160-181.
  47. Şentepe, Ayşe - Güven, Metin. “Kişilik Özellikleri ve Dindarlık İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Araştırma”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 17/31 (2015), 27-44.
  48. Taymur, İbrahim - Türkcapar, Mehmet. “Personality: Description, Classification and Evaluation”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar - Current Approaches in Psychiatry 4/2 (2012), 154.
  49. Tokur, Behlül. Klasik ve Güncel Konularıyla Din Psikolojisi. Ankara: Sonçağ Akademi Yayınları, 1. Basım., 2020.
  50. Turan, Yahya. Kişilik ve Dindarlık. İstanbul: Ensar Neşriyat, 1. Basım., 2017.
  51. Turan, Yahya. “Kişilik ve Dindarlık Üzerine Bir Alan Araştırması”. Dindarlık Kişilik ve Ruh Sağlığı. ed. Nevzat Gencer - Muammer Cengil. 89-104. İstanbul: Çamlıca Yayınları, 1. Basım., 2020.
  52. Ulu, Mustafa. “Mistik Tecrübe ve Kişilik İlişkisi Üzerine: Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğrencileri Örneklemi”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi 22/1 (15 Haziran 2018), 33-61. https://doi.org/10.18505/cuid.394028
  53. Uysal, Veysel. Din Psikolojisi Açısından Dinî Tutum Davranış ve Şahsiyet Özellikleri. İstanbul: MÜ İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1996.
  54. Wink, Paul vd. “Religiousness, Spiritual Seeking, and Personality: Findings from a Longitudinal Study”. Journal of Personality 75/5 (2007), 1051- 1070.
  55. Yağız, Nida. Kişilik Özellikleri ve Dindarlık İlişkisi Üzerine Bir Araştırma (Erzurum ili Örneği). Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2021.
  56. Yapıcı, Asım. “Gençlerde Dindarlığın Farklı Görüntüleri ile Yalnızlık Arasındaki İlişkiler: Çukurova Üniversitesi Örneği”. Değerler Eğitimi Dergisi 9/22 (2011), 181-208.
  57. Yapıcı, Asım. “Yeni Bir Dindarlık Ölçeği Ve Üniversiteli Gençlerin Dinin Etkisini Hissetme Düzeyi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/1 (2006), 65-115.
  58. Yazgan İnanç, Banu - Yerlikaya, Esef Ercüment. Kişilik Kuramları. Ankara: Pegem Akademi, 14. Basım., 2018.
  59. Yüksel, Ali. “İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinde Enneagram Kişilik Tipi ile Öznel Dindarlık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Bilhikem 4. Sosyal Bilimler Öğrenci Sempozyumu Tebliğler Kitabı. ed. Ramazan Turgut - Mazhar Dede. 325-346. Van: Bilhikem Yayınları, 1. Basım., 2021.
  60. Yüksel, Ali - Kızılgeçit, Muhammed. “Enneagram Kişilik Modeli Bağlamında İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Kişilik Özelliklerinin Bazı Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Türk Din Psikolojisi Dergisi 3 (30 Haziran 2021), 9-38.
  61. Zinnbauer, Brian J. - Pargament, Kenneth I. “Dindarlık ve Maneviyat”. çev. Sevdenur Düzgüner. Din ve Maneviyat Psikolojisi Temel Yaklaşımlar ve İlgi Alanları. ed. Raymond F. Paloutzian - Crystal L. Park. Ankara: Phoenix Yayınevi, 2013.
  62. “Enneagram Nedir? | Enneagram 101 - #2 #enneagram”. haz. Enneagram TV. Yayın Tarihi 2024. https://www.youtube.com/watch?v=jnJB0R9ykSA