SavedAdd your journal

Journals / Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 15 Sayı: 29

The Alteration Of Figh Ruling İn Situations Of Necessity (The Example Of Fear)

Iztırârî Durumlarda İbadetlere Yönelik Fıkhî Ahkâmın Değişmesi (Korku Örneği)

Abdurrahman Caner(AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0292-0639
Pages
85–117
Publication Date
2026-01-15
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study employs qualitative research methods such as catalog scanning, documentation, and data analysis.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study addresses the impact of fear—considered among situations of necessity—on Islamic legal rulings (ahkām).
📊
Key Findings & Data:Therefore, understanding to what extent fear influences the different areas of worship (ibādāt) and transactions (muāmalāt) is of significant importance.
💡
Conclusion & Impact:The study employs qualitative research methods such as catalog scanning, documentation, and data analysis.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İslam Hukuku · Izdırâr · Korku

Abstract

This study addresses the impact of fear—considered among situations of necessity—on Islamic legal rulings (ahkām). Allah, who created life and death, has endowed humans with feelings such as fear to preserve life and has commanded them to fulfill divine obligations and purposes based on these innate senses. Accordingly, He has treated fear, regarded as one of the weakest aspects of human nature, as a decisive factor in legal rulings. In moments when a person faces compulsion—that is, when they perceive their religion, intellect, life, lineage, wealth, or bodily integrity to be in danger—divine obligation is either entirely lifted or lightened. It can be said that this protective approach plays a central role in the formulation of divine commands and prohibitions, which constitute the foundation of the God-servant relationship. Therefore, understanding to what extent fear influences the different areas of worship (ibādāt) and transactions (muāmalāt) is of significant importance. It must not be forgotten that Islamic law prioritizes the removal of harm in the balance between harm and benefit. In other words, when harm and benefit conflict, the removal of harm takes precedence over the realization of benefit. The legal maxim “repelling harm is preferable to securing benefit” expresses this principle. Accordingly, it has been observed that this principle is taken into account in determining how fear, as a state of necessity, affects Islamic legal rulings. However, for fear to be legally recognized as a valid reason for changing rulings, it must be based on certain knowledge or predominant assumption (zann ghālib), not on mere illusion or imagination. Moreover, it must rely on a legitimate and religiously permissible reason; thus, fear stemming from unlawful or impermissible causes is not considered influential on legal rulings. Likewise, it has been observed that in evaluating the impact of fear on legal rulings, the principles of ease (taysīr) as well as public interest (maṣlaḥa) and harm (mafsada) are taken into consideration. In other words, divine commands and prohibitions are softened in line with the welfare of the individual and society. Additionally, it is stipulated that fear can only override legal rulings if there is no alternative course of action; as long as viable alternatives exist, the original ruling remains unchanged. In classical sources, fear is not directly listed among divine or acquired impairments. Nevertheless, it can be said that fear is closely associated with both types of impairments. Extreme fear affects mental health and may impair sound decision-making. Therefore, cowardice that renders the intellect dysfunctional may be likened to insanity (junun)—a divine impairment. On the other hand, fear resembles coercion (ikrāh), an acquired impairment, since fear is also present in coercive situations. While there are similarities between fear and legal incapacities, fear also has unique aspects. Although it influences willpower, fear is inherently not a negative force, but a positive one. In coercion, the primary influence on will comes from external factors, whereas in fear, internal factors play a more prominent role. Furthermore, while legal incapacities typically refer to temporary, incidental conditions, fear is a permanent, innate state embedded in human nature. Upon examining the fiqh literature, it is evident that fear influences various areas of worship and transactions. However, considering the article format of this study and the need to remain within a certain scope, this research will be limited to exploring the extent to which fear affects areas of worship. It will also examine whether the removal of fear-based obstacles must be awaited before performing acts of worship, and if such acts are performed without waiting, whether they must later be repeated. The study will further investigate the perspectives of different schools of Islamic law on these issues. Additionally, it will explore the conditions under which fear may be considered a valid legal excuse, and whether there are any limits to this consideration. In this context, definitions and scope of necessity and fear will be discussed. In classical fiqh sources, the topic is addressed sporadically and within the context of various individual issues. The aim of this study is to examine the impact of fear—which directly affects the determination of legal rulings—under a dedicated heading, by compiling the dispersed discussions found in classical sources. It further seeks to identify and analyze scholars' views and the evidences they rely upon, thereby offering a modest contribution to the field. The study employs qualitative research methods such as catalog scanning, documentation, and data analysis.

Özet

Bu çalışma, ızdırârî durumlar arasında yer alan korkunun fıkhî hükümler üzerindeki etkisini konu edinmektedir. Allah, en zayıf yönlerden biri sayılan korku halini, teklifi hükümlerde belirleyici bir unsur olarak kabul etmiş, insanın zorlandığı diğer bir ifadeyle dinini, aklını, nefsini, neslini, malını ya da bir organını tehlikede gördüğü anlarda ondan şer‘î mükellefiyeti ya tamamen kaldırmış veya onu hafifletme cihetine gitmiştir. Bu çalışmada korkunun, ibadâtın hangi alanlarına ne kadar etki ettiği araştırılacaktır. Aynı şekilde korku engellerinin varlığı durumunda bu engellerin izalesinin beklenip beklenmeyeceği, beklenmeyip ibadete taalluk eden bir fiil icra edilmesi halinde bunun daha sonra iade edilip edilmeyeceği gibi hususlarda mezhebi yaklaşımların ne olduğu üzerinde durulacaktır. Ayrıca korkunun şer‘î açıdan bir özür hali olarak kabul edilebilmesi için ileri sürülen şartların ne olduğu ya da bunun bir sınırının olup olmadığına dikkat çekilecektir. Klasik kaynaklarda konu, müteferrik meselelere bağlı olarak ve dağınık bir şekilde ele alınmış ve işlenmiştir. Çalışmanın amacı, klasik kaynaklarda dağınık şekilde yer alan ve şer‘î ahkamın belirlenmesine doğrudan etki eden korkunun fıkhî hükümler üzerindeki etkisini müstakil bir başlık altında incelemek, alimlerin bu konudaki görüşlerini ve o görüşlere dayanak kıldıkları delillerin tespit ve tahlilini yaparak alana mütevazi bir katkı sunmaktır. Çalışmada katalog taraması, dokümantasyon ve veri analizi gibi nitel araştırma yöntemlerinden faydalanılmıştır.

🔖

Cite This Article

Caner, A. (2026). The Alteration Of Figh Ruling İn Situations Of Necessity (The Example Of Fear). Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 15 Sayı: 29, 85–117. https://doi.org/10.53683/gifad.1776209

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (37)

  1. Advî, Ebu’l-Hasen Ali b. Ahmed b. Mukrim es-Saîdî. Hâşiyetü’l-Advî alâ şerhi Kifâyeti’t-tâlibi’r-rebbânî. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
  2. Ahmed Cevdet Paşa. Mecelletü Ahkâmı Adliyye. y.y.: Matbaatü Osmâniyye, 1305.
  3. Alâuddîn es-Semerkandî, Ebûbekir Muhammed b. Ahmed b. Ebî Ahmed. Tuhfetü’l-fukahâ. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
  4. Ali b. Hâşim b. Akîl ez-Zübeydî. Eseru’l-avâridi’n-nefsiyye fi’l-ahkâmi’l-fıkhiyye. Riyâd: Külliyetü’ş-Şerîa, 1426.
  5. Aydın, Mehmet Âkif. “Avârız”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: TDV Yayınları, 1991.
  6. Buhârî, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmâil. el-Müsnedü’s-sahîh. y.y: Dâru Tavki’n-Necât, 1422.
  7. Cessâs, Ebûbekr Ahmed b. Ali er-Râzî el-. Ahkâmü’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru İhyâ, 1405.
  8. Emir Pâdişâh, Muhammed Emin b. Mahmud el-Buhârî. Teysîru’t-Tahrîr. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.
  9. Erdem, Mehmet. “Salâtü’l-havf”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 36/21-23. İstanbul: TDV Yayınları, 2009.
  10. Ferâhîdî, Ebû Abdurrahman Halil b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Basrî el-. Kitâbü’l-Ayn. 8 Cilt. y.y.: Dâru Mektebeti’l-Hilâl, ts.
  11. Harşî, Ebû Abdullah Muhammed b. Abdullah el-. Şerhu Muhtasar Halîl el-Harşî. 8 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts. Heyet. Kur’an Yolu Meali. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2019.
  12. İbn Âbidîn, Muhammed Emin b. Ömer b. Abdülazîz. Reddu’l-Muhtâr ale’d-Durri’l-Muhtâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1992. İbn Cîzî, Ebu’l-Kâsım Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Abdullah el-Ğırnâtî. el-Kavânînü’l-fıkhiyye. y.y.: b.y, t.s.
  13. İbn Hacer, Ebu’l-Fadl Ahmed b. Ali el-Askalânî. Fethu’l-bârî şerhu Sahîhi’l-Buhârî. 13 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1379.
  14. İbn Kudâme, Ebû Muhammed Muvaffakuddîn Abdullah b. Ahmed b. Muhammed. el-Muğnî li İbni Kudâme. 10 Cilt. y.y.: Metebetü’l-Kâhire, 1968.
  15. İbn Manzûr, Ebu’l-Fadl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem b. Ali. Lisânü’l-Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 1414.
  16. İbnü’l-Münzir, Ebûbekir Muhammed b. İbrâhim en-Nîsâbûrî. el-İcmâ’. y.y.: Dâru’l-Müslim, 2004.
  17. İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhim b. Muhammed. el-Bahru’r-râ'ik şerhu Kenzi’d-Dekâik. 8 Cilt. Kâhire: Dâru’l-Kitâb, ts.
  18. İbn Rüşd, Ebu’l-Velîd Muhammed b. Ahmed b. Muhammed b. Ahmed el-Kurtûbî. Bidâyetü’l-müctehid ve nihâyetü’l-muktasid. 4 Cilt. Kâhire: Dâru’l-Hadîs, 2004.
  19. Karâfî, Ebu’l-Abbâs Şihabüddîn Ahmed b. İdrîs. el-Furûk. 4 Cilt. y.y.: Âlemu’l-Kutub, ts.
  20. Kâsânî, Ebûbekir b. Mes’ûd b. Ahmed. Bedâi’u’s-sanâi’, fî tertîbi’ş-şerâi’,. 7 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986. Lecnetü’l-Ulemâ. el-Fetâvâ'l-Hindiyye. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1310.
  21. Mâverdî, Ebu’l-Hasen Ali b. Muhammed b. Muhammed b. Habîb el-Basrî. el-Hâvi’l-kebîr. 19 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1999.
  22. Merğinânî, Ebu’l-Hasen Burhânuddîn Ali b. Ebîbekr b. Abdülcelîl el-Ferğinânî. el-Hidâye fî şerhi’l-Bidâye. 4 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ, ts.
  23. Muhammed Ebû Zehre. Usûlü’l-fıkh. y.y.: Dâru’l-Fikr, 1985.
  24. Mustafa Ahmed ez-Zerkâ. el-Medhalü’l-fıkhiyyetü’l-âmme. 2 Cilt. Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 2004.
  25. Müslim, Ebu’l-Hasen Müslim b. Haccâc el-Kuşeyrî. el-Müsnedü’s-Sahîh. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâ, ts.
  26. Necdî, Abdurrahman b. Muhammed b. Kâsım. Hâşiyetü Ravdi’l-merî’ şerhu Zâdi’l-Müstakna’. 7 Cilt. y.y.: b.y, 1397.
  27. Nefrâvî, Ebu Ğanîm Şihâbuddîn Ahmed b. Salim en-. el-Fevâkihu’d-divânî alâ Risâleti ibn Ebî Zeyd el-Kayrevânî. 2 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1995.
  28. Nesâî, Ebû Abdurrahman Ahmed b. Şuayb b. Ali el-Horasânî. es-Sünenü’l-Kübrâ li’n-Nesâî. 10 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2001.
  29. Nevevî, Ebû Zekeriyâ Muhyiddîn Yahyâ b. Şeref. Ravdatü’t-tâlibîn ve umdetü’l-müftîn. 12 Cilt. Beyrut: el-Mektebü’l-İslâmî, 1991.
  30. Nevevî, Ebû Zekeriyyâ Muhyiddîn Yahyâ b. Şeref. el-Mecmûʿ şerḥu’l-Müheẕẕeb. thk. Ramazan Abdültevvâb. Beyrut: Dâru’l-fikr, ts.
  31. San’ânî, Ebû İbrâhim İzzüddîn Muhammed b. El-İmam el-Mütevekkil-Alallâh. Sübülü’s-selâm. 2 Cilt. y.y.: Dâru’l-Hadîs, ts.
  32. Serahsî, Şemsüleimme Muhammed b. Ahmed b. Ebî Sehl. el-Mebsût. 30 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 1993.
  33. Suyûtî, Celâlüddîn Abdurrahman b. Ebîbekr es-. el-Eşbâh ve’l-nezâir. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1990.
  34. Süleyman b. Eş’as b. İshak b. Beşîr b. Şeddâd, Ebû Dâvûd. Süneni Ebi Dâvûd. Beyrut: el-Mektebetü’l-Asriyye, ts.
  35. Şirbînî, Şemsüddîn Muhamed b. Ahmed el-Hatîb. Muğni’l-Muhtâc ilâ ma’rifeti meâni elfâzi’l-Minhâc. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
  36. Tirmizî, Ebû İsâ Muhammed b. İsâ b. Sevre. Sünenü’t-Tirmizî. Mısır: Matbaatu Mustafa el-Bâbî, 1975. Vehbe Zühaylî. Nazariyyetu’z-zarûreti’ş-şer’iyye. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1985.
  37. Zerkeşî, Ebû Abdillâh Bedruddîn Muhammed b. Abdullah et-Türkî ez-Zerkeşî. el-Menşûr fi’l-kavâidi’l-fıkhiyye. 3 Cilt. Kuveyt: Vizâretü’l-Evkâf, 1985.