Journals / Tarih Dergisi / 2026 / Sayı: 88

A Mother Amidst the Struggle for the Throne: Letters from Çiçek Hatun to Her Son Cem

Taht Kavgasının Ortasında Bir Valide: Çiçek Hatun’dan Oğlu Cem’e Mektuplar

Songül Çolak(SAMSUN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3800-2397
Hümeyra Kesici(SAMSUN ÜNİVERSİTESİ)0009-0008-3665-4926
Pages
58–75
Publication Date
2026-02-26
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In our study, the letters in which Çiçek Hatun’s longing, worries and concerns are conveyed in an emotional language as a mother worried about Cem’s life are read and analyzed in a historical context.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Following the death of Fatih Sultan Mehmed, his elder son Bayezid and his younger son Cem had started a struggle for the throne.
📊
Key Findings & Data:However, another letter we found in the archive, numbered TSMA.e 748/15, is of nature to put an end to these debates.
💡
Conclusion & Impact:In our study, the letters in which Çiçek Hatun’s longing, worries and concerns are conveyed in an emotional language as a mother worried about Cem’s life are read and analyzed in a historical context.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Cem Sultan · Çiçek Hatun · II. Bayezid

Abstract

Following the death of Fatih Sultan Mehmed, his elder son Bayezid and his younger son Cem had started a struggle for the throne. While Bayezid, who emerged victorious from this struggle, ascended to the throne, Cem Sultan first took refuge with the Mamluks and then with the Knights of Rhodes and fell into the position of a prisoner. Çiçek Hatun, who acted together with her son during this process, defected to the Mamluks with him and settled in Cairo, where she lost her life. Throughout the process from the moment when Cem began his struggle for the reign until his death in Europe, Çiçek Hatun did not break off her connection with her son, she continued to communicate with him through letters. As far as is known, two of these letters have survived to the present day. There are debates about whether the first of these letters in the Ottoman Archives belongs to Çiçek Hatun. However, another letter we found in the archive, numbered TSMA.e 748/15, is of nature to put an end to these debates. As a matter of fact, the similarities between the two letters in terms of writing style, wording and content strengthen the claim that this letter belongs to Çiçek Hatun. Based on this, the study analyzes the content of two letters sent to Cem Sultan by his mother. The first of these is from the period when Cem fought with his brother as a rebel prince in Anatolia; the second is from the years of captivity in Europe. By examining these two letters from two different periods in Cem’s life, it is possible to find clues about Çiçek Hatun’s world of faith and feelings. In our study, the letters in which Çiçek Hatun’s longing, worries and concerns are conveyed in an emotional language as a mother worried about Cem’s life are read and analyzed in a historical context.

Özet

Fatih Sultan Mehmed’in vefatının ardından büyük oğlu Bayezid ile küçük oğlu Cem taht mücadelesine girişmişti. Bu mücadeleden galip çıkan Bayezid tahta otururken; Cem Sultan önce Memlükler’e, ardından Rodos Şövalyeleri’ne sığınarak esir konumuna düşmüştü. Bu süreçte oğluyla beraber hareket eden Çiçek Hatun da onunla birlikte Memlükler’e iltica ederek Kahire’ye yerleşmiş ve orada hayatını kaybetmişti. Cem’in saltanat mücadelesine giriştiği andan Avrupa’daki vefatına kadar geçen süreçte, Çiçek Hatun oğluyla bağını koparmamış, onunla mektuplar üzerinden iletişimini devam ettirmiştir. Bilindiği kadarıyla bu mektuplardan iki tanesi günümüze kadar ulaşmıştır. Osmanlı Arşivi’nde yer alan bu mektuplardan ilkinin Çiçek Hatun’a aidiyeti noktasında tartışmalar bulunmaktadır. Ancak arşivden bulduğumuz TSMA.e 748/15 numaralı diğer bir mektup bu tartışmaları sonlandıracak niteliktedir. Nitekim iki mektubun yazım biçimi, üslubu ve muhtevası noktasında gösterdiği benzerlikler bu mektubun Çiçek Hatun’a ait olduğu savını güçlendirmektedir. Buradan hareketle çalışmada Cem Sultan’a annesi tarafından gönderilen iki mektup içeriği esas alınarak analiz edilmiştir. Bunlardan ilki Cem’in Anadolu’da ağabeyi ile asi bir şehzade konumunda savaştığı döneme; ikincisi ise Avrupa’daki esaret yıllarına aittir. Cem’in hayatındaki iki farklı döneme ait bu iki mektubun incelenmesiyle Çiçek Hatun’un inanç dünyasına ve hissiyatına dair ipuçları yakalamak mümkün olabilmiştir. Çalışmamızda, Cem’in hayatından endişe eden bir anne olarak Çiçek Hatun’un hasretinin, kaygılarının, endişelerinin duygusal bir dille aktarıldığı mektuplar tarihsel bağlamda ele alınarak okunmuş ve analiz edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Çolak, S., Kesici, H. (2026). A Mother Amidst the Struggle for the Throne: Letters from Çiçek Hatun to Her Son Cem. Tarih Dergisi, Sayı: 88, 58–75. https://doi.org/10.26650/iutd.1725369

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (22)

  1. Açıkel, Ali-Kübra Dursun, “Yeni Belgeler Işığında Gülbahar Hatun’un Hayatı ve Şahsiyeti”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Sonbahar Özel Sayı (2020), 1-11.google scholar
  2. Afyoncu, Erhan, “Otlukbeli Savaşı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, XXXIV, 4-6. google scholar
  3. Akyıldız, Ali, “Valide Sultan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, XLII, 494-499. google scholar
  4. Altınay, Ahmet Refik, Sultan Cem, Kapra Yay., İstanbul 2021. google scholar
  5. Aşık Paşazade, Osmanoğulları’nın Tarihi, çev. Kemal Yavuz-M. A. Yekta Saraç, Koç Kültür Sanat Tanıtım Yay., İstanbul 2003. google scholar
  6. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi (TSMA), 748/15. H. 07.02.918. google scholar
  7. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA), Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi (TSMA), 755/1. H. 00.06.918. google scholar
  8. Ertaylan, İsmail Hikmet, Sultan Cem, Alfa Yay., İstanbul 2015. google scholar
  9. Fatih Sultan Mehmed, Kanunname-i Al-i Osman, haz. Abdülkadir Özcan, Kitabevi Yay., İstanbul 2007. google scholar
  10. Hoca Sadettin Efendi, Tacü’t Tevarih, III, sad. İsmet Parmaksızoğlu, Kültür Bakanlığı Yay., İstanbul 1979.google scholar
  11. İnalcık, Halil, “Murad II”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, XXXI, 164-172. google scholar
  12. Okur Meriç, Münevver, Sultan Cem’in Hayatı, Esareti, Edebi Kişiliği, Eserleri, Şiirleri, Kişisel Yay., Ankara 2006.google scholar
  13. Peirce, Leslie P., Harem-Hümayun Osmanlı İmparatorluğumda Hükümranlık ve Kadınlar, çev. Ayşe Berktay, Tarih Vakfı Yurt Yay., İstanbul 2012.google scholar
  14. Sakaoğlu, Necdet, Bu Mülkün Kadın Sultanları, Alfa Yay., İstanbul 2015. google scholar
  15. Sarıbal, İsmet, ‘‘Fatihli Mehmed Tevfik Paşa’nın Şehzade Cem Kitabı’’, Tarih Okulu Dergisi, XXXIV (Haziran 2018), 197-232. http://dx.doi.org/10.14225/Joh1289. google scholar
  16. Şakiroğlu, Mahmut H., “Cem Sultan”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, VII, 283-284. google scholar
  17. Tekindağ, Şehabeddin, “Mahmud Paşa”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, XXVII, 376-378. google scholar
  18. Uluçay, M. Çağatay, Haremden Mektuplar, I. Ötüken Neşriyat, İstanbul 2012. google scholar
  19. ______, Padişahların Kadınları ve Kızları, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2021. google scholar
  20. Uzunçarşılı, İ. Hakkı, Osmanlı Tarihi II: İstanbul’un Fethinden Kanuni Sultan Süleyman’ın Ölümüne Kadar, Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara 1988. google scholar
  21. Yavuz, Kemal, “Frengistan'da Ağlayan Bir Şair: Ölümünün 515. Yılında Cem Sultan”, Journal of Turkish Language and Literature, sayı 40 (Kasım 2011), 271-308. google scholar
  22. Yıldız, Sakıp, Fatih’in Hocası Molla Gürânî ve Tefsiri, Sahhaflar Kitap Sarayı, İstanbul 1988. google scholar