Journals / Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi / 2026 / Sayı: 2

The Right to a Fair Trial and the Issue of Reasonable Time in Occupational Accident and Occupational Disease Cases

İş Kazası ve Meslek Hastalığı Davalarında Adil Yargılanma Hakkı ve Makul Süre Sorunu

Aysu Eren Yüce(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ, ÖZEL HUKUK (DR))0000-0002-9938-9356
Pages
401–452
Publication Date
2026-07-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Conducted by specialized arbitrators and offering a faster process than court litigation, such a mechanism could also contribute to ensuring compliance with the reasonable time requirement under the right to a fair trial in occupational accident and occupational disease disputes.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The principle of expeditious proceedings in labor law is grounded in the right to a fair trial and the principle of procedural economy.
📊
Key Findings & Data:Concluding proceedings within a reasonable time is one of the most essential elements of the right to a fair trial.
💡
Conclusion & Impact:Conducted by specialized arbitrators and offering a faster process than court litigation, such a mechanism could also contribute to ensuring compliance with the reasonable time requirement under the right to a fair trial in occupational accident and occupational disease disputes.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İş Kazası · Meslek Hastalığı · Adil Yargılanma Hakkı

Abstract

The principle of expeditious proceedings in labor law is grounded in the right to a fair trial and the principle of procedural economy. Concluding proceedings within a reasonable time is one of the most essential elements of the right to a fair trial. All cases under the jurisdiction of labor courts must be resolved promptly. As in all labor law proceedings, the principle of expeditious proceedings is increasingly important in cases arising from occupational accidents and occupational diseases. In Turkish judicial practice, the issue of prolonged proceedings persists in such cases. In this regard, the Constitutional Court emphasizes that the legal situation of individuals who have partially or completely lost their working capacity due to an occupational accident should be resolved without delay. Although mandatory mediation provisions do not apply to cases concerning occupational accidents and occupational diseases, such disputes can be resolved through voluntary mediation. However, it appears inconsistent that while these disputes are eligible for voluntary mediation, they cannot be resolved through arbitration, a more technical alternative dispute resolution method involving adjudication. Problems associated with the duration of judicial proceedings continue to exist. Accordingly, other alternative dispute resolution methods should be evaluated in the settlement of labor disputes. In line with academic views, to prevent violations of employees’ and beneficiaries’ right to access to justice and their right to a fair trial, legislative amendments should be introduced to allow disputes arising from occupational accidents and occupational diseases to be resolved through arbitration. An optional institutional arbitration mechanism for the employees should be established for disputes arising from occupational accidents and occupational diseases. This mechanism should be governed by rules consistent with the protective function and mandatory nature of labor law. Conducted by specialized arbitrators and offering a faster process than court litigation, such a mechanism could also contribute to ensuring compliance with the reasonable time requirement under the right to a fair trial in occupational accident and occupational disease disputes.

Özet

İş yargılamalarında çabukluk ilkesinin temeli adil yargılanma hakkına ve usul ekonomisi ilkesine dayanmaktadır. Yargılamaların makul sürede sonuçlandırılması adil yargılanma hakkının en önemli unsurlarından biridir. İş mahkemelerinin görevine giren tüm davaların ivedilikle tamamlanması gerekmektedir. İş hukukuna ilişkin tüm yargılamalarda olduğu gibi, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan davalar bakımından da çabukluk ilkesinin önemi her geçen gün artmaktadır. Nitekim, ülkemizde uzayan yargılama süreleri sorunu, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan davalarda da bulunmaktadır. Bu konuda Anayasa Mahkemesi, iş kazası nedeniyle çalışma gücünü kısmen ya da tamamen kaybeden kişinin hukuki durumunun bir an önce çözülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İş kazası ve meslek hastalığına ilişkin davalarda zorunlu arabuluculuk hükümleri uygulanmamaktadır ancak bu uyuşmazlıkların ihtiyari arabuluculuk kapsamında çözümlenmesi mümkündür. Bununla birlikte, ihtiyari arabuluculukla çözümlenebilmesi mümkün iken, arabuluculuğa göre daha teknik ve bir yargılamanın söz konusu olduğu alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemi olan tahkim yoluyla bu uyuşmazlıkların çözümlenememesi hukuken çelişkilidir. Yargılama süreleri konusunda yaşanan sorunlar devam etmektedir. Bu nedenle, iş uyuşmazlıklarında diğer alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemleri de değerlendirilmelidir. Öğretide de aynı yönde ortaya konulan görüşler doğrultusunda, işçi ve hak sahiplerinin hak arama hürriyetleri ile adil yargılanma haklarının ihlal edilmemesi için mevzuat değişikliği yapılmalı, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümlenebilmesi mümkün kılınmalıdır. İş kazası ve meslek hastalıkları uyuşmazlıklarında işçiler için seçimlik bir kurumsal tahkim yargılaması bulunmalıdır. Söz konusu tahkim sistemi iş hukukunun koruyucu ve emredici yapısına uygun kurallarla düzenlenmelidir. Uzman hakemlerle mahkemeye göre daha hızlı gerçekleştirilecek bu yargılamanın, iş kazası ve meslek hastalıkları davalarında adil yargılanma hakkı ihlallerini de azaltacağı düşünülmektedir.

🔖

Cite This Article

Yüce, A. E. (2026). The Right to a Fair Trial and the Issue of Reasonable Time in Occupational Accident and Occupational Disease Cases. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, Sayı: 2, 401–452. https://doi.org/10.33432/ybuhukuk.1922760

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (87)

  1. Akdeniz, Ayşe Ledün (2014) “İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Kaynaklanan Zararlardan Sorumluluğunun Niteliği”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C. 72, S. 2, ss. 3-30.
  2. Arıcı, Kadir (2022) Türk Sosyal Güvenlik Hukuku, 2. Baskı, Ankara, Gazi Kitabevi.
  3. Aydın, A. Buğra (2016) “Bireysel İş Uyuşmazlıkları ve Tahkim”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 21, S. 2, ss. 839-863.
  4. Bahar, Esra (2024) Adil Yargılanma Hakkının Anayasa Mahkemesi Kararları Çerçevesinde Analizi, 1. Baskı, Ankara, Adalet Yayınevi.
  5. Başbuğ, Aydın/Yücel Bodur, Mehtap (2021) İş Hukuku, 6. Baskı, İstanbul, Beta Yayıncılık.
  6. Başer Öcal, İrem Banu (2024) Türk İş Hukukunda Mahkemeye Erişim Hakkı, 1. Baskı, Ankara, Adalet Yayınevi.
  7. Baycık, Gaye (2013) “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Haklarında Yeni Düzenlemeler”, Ankara Barosu Dergisi, S. 3, ss. 103-170.
  8. Bostancı, Yalçın/Çetinel, Tunahan (2021) “İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Tazminat Taleplerinin Usul Hukukunun Bazı Kurumları Bakımından Değerlendirilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 11, S. 1, ss. 331-376.
  9. Bostancı, Yalçın (2005) “Yargıtay Kararları Işığında İş Kazası Kavramı”, Kamu-İş Dergisi, C. 8, S. 1, ss. 48-93.
  10. Börü, Levent (2023) “Tahkim Sözleşmesinin Varlığı Durumunda Dava Şartı Arabuluculuk Hükümlerinin Uygulanıp Uygulanamayacağı Üzerine Değerlendirmeler (HUAK m. 18/A, 18)”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 31, S. 1, 2023, ss. 65-89.
  11. Buluttekin, Derya (2022) “Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre Tahkimin Değerlendirilmesi”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 46, ss. 251-294.
  12. Can, Hacı (2024) Milletlerarası Tahkim Hukuku, 2. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  13. Castellane, Beatrice (2009) “Arbitration in Employment Relationships in France” Journal of International Arbitration 26(2), ss.293-299.
  14. Cengiz, İştar (Nisan 2018) “İşverenin İş Kazasından Doğan Hukuki Sorumluluğu”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, C. 9, S. 34, ss. 123-142.
  15. Ceylan, Hüseyin (June 2011) “Türkiye’deki İş Kazalarının Genel Görünümü ve Gelişmiş Ülkelerle Kıyaslanması”, International Journal of Engineering Research and Development, C. 3, S. 2, ss. 18-24.
  16. Çelik, Nuri/Caniklioğlu, Nurşen/Canbolat, Talat/Özkaraca, Ercüment (2023) İş Hukuku Dersleri, 36. Baskı, İstanbul, Beta Yayınları.
  17. Doğan, Ecem (2026) Bireysel İş Hukukunda Tahkim (Yüksek Lisans Tezi), Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
  18. Er, Selami/Dursun, Halil İbrahim (2014) “İşe İade Davalarında Makul Sürede Yargılanma Hakkı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 115, ss. 403-430.
  19. Erdoğan, Ersin (2026) “Bireysel İş Uyuşmazlıklarının Çözümünde Tahkim”, Güncel Gelişmeler Işığında İş Hukukuna İlişkin Uygulama Sorunları ve Çözüm Önerileri Sempozyumu, 05.06.2026 s.e.t. 02.07.2026.
  20. Eyrenci, Öner (2004) “4857 Sayılı İş Kanunu İle Getirilen Yeni Düzenlemeler Genel Bir Değerlendirme”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 1, S. 1, ss. 15-57.
  21. Frost, Peter/Goulding, Paul QC (2014) “Arbitration of Employment Disputes”, ELA Briefing, ss. 13-15 s.e.t. 02.07.2026.
  22. Güzel, Ali/Okur, Ali Rıza/Caniklioğlu, Nurşen (2021) Sosyal Güvenlik Hukuku, 19. Baskı, İstanbul, Beta Yayınevi.
  23. Güzel, Ali/Ugan Çatalkaya, Deniz (2012) “Karar İncelemesi: İşverenin İş Kazasından Doğan Sorumluluğunun Niteliği ve Sınırları”, Çalışma ve Toplum Dergisi, C. 3, S. 34, ss. 153-187.
  24. Kar, Bektaş (2014) “İş Yargılamasına Hâkim Olan İlkeler”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 15, Özel Sayı, ss. 869-882.
  25. Karaahmetoğlu, Atanur (Temmuz 2025) “İş Kazası Halinde İşverenin Maddi Tazminat Sorumluluğu”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, C. 10, S. 2, ss. 865-918.
  26. Karabacak, Emre (Nisan 2020) “İş Sağlığı ve Güvenliğinde İşçinin Kişiliğini Koruyucu Mekanizmalar”, Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 5, S. 1, ss. 1885-1904.
  27. Karasu, Rauf (2023) “Sigorta Hukuku Uyuşmazlıklarının Çözümünde Tahkim”: Kıratlı, Metin/Susmaz, Hakkı/Manav Özdemir, A. Eda/Şahin, Açelya/Özsu, Güray (Editörler), Tahkim ve Diğer Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinde Güncel Gelişmeler Sempozyum Kitabı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü, ss. 203-235.
  28. Karataş, Huriye (2019) İş Kazası ve Meslek Hastalığında İşverenin Hukuki Sorumluluğu, 1. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  29. Kaya, Asım (Nisan 2014) “İş Kazasında İşverenin Hukuki ve Cezai Sorumluluğu”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, C. 5, S. 17, ss. 331-360.
  30. Koçak, Berkay (Mart 2021) “İş Kazası Sebebiyle İşverenin Maddi ve Manevi Tazminat Sorumluluğu”, İstanbul Barosu Dergisi, C. 95, S. 2, ss. 118-162.
  31. Köme Akpulat, Ayşe (2018) İş Mahkemelerinde Yargılamanın Özellikleri (Doktora Tezi) İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  32. Küçükkaya, Hande Gül (2015) “Kanada ve Türk Hukukunda Milletlerarası Tahkime İlişkin Bazı Hükümlerin Mukayeseli İncelenmesi”, İÜHFM, C. 73, S. 2, ss. 255-268.
  33. Manav Özdemir, A. Eda (2023) “Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Alternatif Çözüm Yöntemleri ve Tahkime İlişkin Değerlendirmeler”, Sicil İş Hukuku Dergisi, S. 50, ss.127-150.
  34. Manav Özdemir, A. Eda (2023) “İş Hukuku Uyuşmazlıklarının Çözümünde Tahkim”: Kıratlı, Metin/Susmaz, Hakkı/Manav Özdemir, A. Eda/Şahin, Açelya/Özsu, Güray (Editörler), Tahkim ve Diğer Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinde Güncel Gelişmeler Sempozyum Kitabı, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü, ss. 313-332.
  35. Manav Özdemir, A. Eda/ Eskiyörük, Serhat, (2020) “İş Hukuku Uyuşmazlıklarının Tahkim Yolu İle Çözümlenmesi”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, C. 17, S. 67, ss. 947-1012.
  36. Manav Özdemir, Eda (2015) “İş Mahkemelerinin İşleyişi ve Bireysel İş Uyuşmazlıklarının Alternatif Çözüm Yöntemleri”, Çalışma ve Toplum Dergisi, S.4, ss.185-222.
  37. Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş (2022) İş Hukuku, 7. Baskı, Ankara, Lykeion Yayınları.
  38. Mutlay, Faruk Barış (2006) Bireysel İş Hukukunda Tahkim (Yüksek Lisans Tezi), Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü.
  39. Oliveira, Leonardo Valladares Pacheco de (2016) “The English Law Approach to Arbitrability of Disputes”, International Arbitration Law Review 19, no. 6, ss. 1-33.
  40. Oğuz, Özgür/Doğa, Özge (2016) “Türk İş Mahkemelerinde Yargılama Usulü”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 127, ss. 299-316.
  41. Özcan, Durmuş (2014) İş Kanunları Şerhi, 1. Baskı, Ankara, Adalet Yayınevi.
  42. Özkan Duvan, Ayşe (2019) “Bireysel Başvuru Kararlarında Makul Sürede Yargılanma Hakkı”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 68, S. 1, ss. 287-336.
  43. Özkan, Işıl/Kavlak, Bengül (2024) Milletlerarası Tahkim, 1. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  44. Sargın, Bengi (2021) “Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Tahkime Elverişlilik”, Terazi Hukuk Dergisi, C. 16, S. 177, ss. 915-930.
  45. Sözer, Ali Nazım (2023) Türk Sosyal Sigortalar Hukuku, 6. Baskı, İstanbul, Beta Yayıncılık.
  46. Susmaz, Hakkı/Keleş, Bekir/Manav Özdemir, A. Eda/Şahin, Açelya/Özsu, Güray (2026) Tahkime İlişkin Temel Kavramlar, Düzenlemeler ve Güncel Gelişmeler, 3. Baskı, Ankara, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü.
  47. Sümer, Haluk Hadi (2023) Sosyal Güvenlik Hukuku, 4. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  48. Sümer, Haluk Hadi (2025) İş Hukuku, 28. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  49. Sümer, Haluk Hadi/Kayırgan, Hasan (2023) Sosyal Güvenlik Hukuku Davaları, 1. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  50. Süzek, Sarper/Başterzi, Süleyman (2024) İş Hukuku, 24. Baskı, İstanbul, Beta Yayıncılık.
  51. Şahin Emir, Asiye (2020) “İş Sözleşmesinde Yer Alan Tahkim (Özel Hakem) Şartının Geçerlilik Sorunu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 22, S. 2, ss. 905-946.
  52. Şişli, Zeynep (2012) “Bireysel İş Uyuşmazlıkları ve Yargısal Çözüm”, Ankara Barosu Dergisi, S. 2, ss. 43-67.
  53. Tatlıdil, Sıla (2019) “Anayasa Mahkemesi Kararlarına Göre Makul Sürede Yargılanma Hakkı, Sürenin Aşılması ve Sonuçları”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 143, ss. 9-49.
  54. Tuncay, A.Can/Ekmekçi, Ömer/Gülver, Ender (2023) Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri, 22. Baskı, İstanbul, Beta Yayıncılık.
  55. Uşan, Fatih (2024) İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, 5. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  56. Uşan, Fatih (2009) Türk Sosyal Güvenlik Hukukunun Temel Esasları, 2. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık.
  57. Uyumaz, Alper/Erdoğan, Kemal (2015) “İnşaat Kazalarından Doğan Hukuki Sorumluluk”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 5, S. 2, ss. 39-80.
  58. Yıldız, Gaye Burcu (2010) “İşverenin İş Kazasından Doğan Hukuki Sorumluluğu”, Toprak İşveren Dergisi, S. 86, ss. 8-16.
  59. Yücel, Müjgan (2008) “Fesih Bildirimine İtirazda Özel Hakemin Kararının Kapsamı, İşe Başlatmama Halinde Tazminata Miktar Belirtilmeden Karar Verilmesine İlişkin Yargıtay 9. Hukuk Dairesi’nin Bir Kararı”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 14, S. 3, ss. 275-287.
  60. Zararsız, M. Emin (Mayıs 1985) “İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Manevi Tazminat Ödeme Sorumluluğu”, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 3, S. 3, ss. 287-325.
  61. Ankara BAM 10. HD, E. 2020/1197, K. 2022/336, T. 03.03.2022 (Aktaran: Sümer, Haluk Hadi/Kayırgan, Hasan (2023) Sosyal Güvenlik Hukuku Davaları, 1. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık, s. 487.)
  62. Ankara BAM 10. HD, E. 2019/1320, K. 2020/1183, T. 13.10.2020 (Aktaran: Sümer, Haluk Hadi/Kayırgan, Hasan (2023) Sosyal Güvenlik Hukuku Davaları, 1. Baskı, Ankara, Seçkin Yayıncılık, s. 528.)
  63. AYM, Ali Topaloğlu, B. No: 2014/6334, 20/07/2017.
  64. AYM, Bülent Şimşek, B. No: 2014/372, 08/09/2014.
  65. AYM, Güher Ergun ve diğerleri, B.No: 2012/13, 02/07/2013.
  66. AYM, Gülhan Dursun, B. No: 2016/9312, 27/11/2019.
  67. AYM, Mehdi Tanrıkulu, B. No: 2013/8492, 08/09/2014.
  68. AYM, Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198, 07/11/2013.
  69. AYM, T.A.A., B. No: 2014/19081, 01/02/2017.
  70. AYM, Tevfik Yıldırım, B. No: 2013/4701, 23/01/2014.
  71. AYM, Yaşar Yıldız, B. No: 2015/10626, 03/07/2019.
  72. Yargıtay 10. HD, E. 2019/3182, K. 2020/6203, T. 02.11.2020 www.kazanci.com.
  73. Yargıtay 10. HD, E. 2020/8254, K. 2020/6194, T. 02.11.2020 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  74. Yargıtay 10. HD, E. 2020/7594, K. 2020/6449, T. 12.11.2020 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  75. Yargıtay 10. HD, E. 2018/1444, K. 2020/87, T. 14.01.2020 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  76. Yargıtay 21. HD, E. 2008/14826, K. 2009/5002, T. 06.04.2009 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  77. Yargıtay 21. HD, E. 2016/115, K. 2017/2948, T. 10.04.2017 www.kazanci.com.
  78. Yargıtay 22. HD, E. 2016/6529, K. 2016/11095, T. 18.04.2016 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  79. Yargıtay 4. HD, E. 2011/3313, K. 2012/6507, T. 16.04.2012 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  80. Yargıtay HGK, E. 2003/21-673, K. 2003/641, T. 12.11.2003 www.kazanci.com.
  81. Yargıtay HGK, E. 2012/1121, K. 2013/386, T. 20.03.2013 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  82. Yargıtay 9. HD., 2004/5846 E., 2004/5621 K., T. 22.03.2004 www.kazancı.com.
  83. Yargıtay 9. HD., 2014/27318 E., 2014/32852 K., T. 05.11.2014 www.karararama.yargıtay.gov.tr.
  84. Yargıtay 11. HD., 2016/3303 E., 2017/1922 K., T. 30.03.2017 www.kazancı.com.
  85. Yargıtay 9. HD, 2007/37878 E., 2007/35335 K., T., 26.11.2007 www.kazancı.com.
  86. Yargıtay 9. HD, 2016/21367 E., 2017/14609 K., T. 02.10.2017 www.kazancı.com.
  87. Yargıtay 9. HD, 2013/1773 E., 2013/6664 K., T. 25.02.2013 www.kazancı.com.