AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that toponyms reproduce “us/them” dichotomies, legitimacy and order, fear and avoidance frameworks, social norms and boundaries, and life priorities at a cognitive level through context models.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Place names used by the local population in Hasanbeyli district of Osmaniye province are examined through critical discourse analysis within the framework of Teun A. van Dijk’s socio-cognitive approach. The study demonstrates that toponyms are not merely geographical labels; rather, they function as discursive structures that inscribe a community’s worldview, value judgments, power relations, and collective memory into space through language. Accordingly, place names are analyzed under thematic categories such as identity and othering, threat and negative evaluation, sacredness and authority, historical narrative and collective memory, everyday language and taboo, authority based on personal and family names, nature and topography, subsistence practices, water resources, and local dialect and linguistic creativity. The findings reveal that toponyms reproduce “us/them” dichotomies, legitimacy and order, fear and avoidance frameworks, social norms and boundaries, and life priorities at a cognitive level through context models. Overall, Hasanbeyli place names emerge as powerful discursive tools that naturalize ideological meanings in everyday language and actively structure social memory.
Özet
Osmaniye ili Hasanbeyli ilçesinde yöre halkı tarafından kullanılan yer adları, Teun A. van Dijk’in sosyo-bilişsel yaklaşımı çerçevesinde eleştirel söylem çözümlemesine tabi tutulmuştur. Araştırma, toponimilerin yalnızca coğrafi konum belirten adlandırmalar olmadığını; topluluğun dünyayı algılama biçimini, değer yargılarını, güç ilişkilerini ve kolektif hafızasını dil aracılığıyla mekâna kaydeden söylemsel yapılar olduğunu ortaya koymaktadır. Bu kapsamda yer adları; kimlik ve ötekileştirme, tehdit ve olumsuz değerleme, kutsallık ve otorite, tarihsel anlatı ve kolektif bellek, gündelik dil ve tabu, kişi ve aile adlarına dayalı otorite, doğa ve topografya, geçim pratikleri, su kaynakları ile yerel ağız ve dilsel yaratıcılık temaları altında incelenmiştir. Elde edilen bulgular, toponimilerin “biz/onlar” karşıtlığını, meşruiyet ve düzen algısını, korku ve kaçınma çerçevelerini, norm ve sınırları ve yaşam önceliklerini bağlam modelleri üzerinden bilişsel düzeyde yeniden ürettiğini göstermektedir. Sonuç olarak Hasanbeyli yer adları, ideolojik anlamları gündelik dilde doğal ve kalıcı kılan; toplumsal belleği yapılandıran güçlü söylemsel araçlar olarak değerlendirilmektedir.