SavedAdd your journal

Journals / KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi / 2025 / Cilt: 11 Sayı: 2

From the Mosque to the Mahfil: Regulations, Limitations, and Opportunities in the Development of Women’s Religious and Educational Rights

Mescidden Mahfile Kadınların Dinî ve Eğitsel Haklarının Gelişiminde: Düzenlemeler, Sınırlar ve Olanaklar

Süleyman Gümrükçüoğlu(MARMARA ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-5875-767X
Pages
329–368
Publication Date
2025-12-29
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this context, revitalizing the socially integrative role of mosques and interpreting women’s relationship with the mosque in line with Islam’s universal principles are crucial for religious equality and social inclusivity.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In the early years of Islam, mosques were not merely places of worship; they served as centers of education, social solidarity, political decisionmaking, and cultural interaction, thereby serving as foundational institutions that fostered social cohesion.
📊
Key Findings & Data:The Prophet’s practice of allocating separate days for women through special lessons and conversations enhanced their access to knowledge.
💡
Conclusion & Impact:In this context, revitalizing the socially integrative role of mosques and interpreting women’s relationship with the mosque in line with Islam’s universal principles are crucial for religious equality and social inclusivity.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Cami · Din Eğitimi · Kadınların Katılımı

Abstract

In the early years of Islam, mosques were not merely places of worship; they served as centers of education, social solidarity, political decisionmaking, and cultural interaction, thereby serving as foundational institutions that fostered social cohesion. The Prophet’s era offers the most salient examples of women’s active participation in the mosque. During this period, women took part not only in congregational prayers but also in study circles, social welfare activities, and scholarly debates. The Prophet’s practice of allocating separate days for women through special lessons and conversations enhanced their access to knowledge. In subsequent periods, however, social transformations, security concerns, and discourses of “fitna” curtailed women’s visibility in mosques; restrictive juridical interpretations developed within the fiqh tradition further reinforced this trend. In the Seljuk and Ottoman eras, women’s experiences of the mosque were largely confined to special days and nights, and the introduction of designated women’s sections (mahfil) physically separated them from the main body of the congregation. Today, the inadequacy of mosques in meeting women’s needs for worship, education, and social engagement is widely debated. In this context, revitalizing the socially integrative role of mosques and interpreting women’s relationship with the mosque in line with Islam’s universal principles are crucial for religious equality and social inclusivity.

Özet

İslam’ın erken döneminde camiler, ibadet mekânı olmanın ötesine geçerek toplumsal bütünleşmeyi sağlayan çok işlevli kurumlar olarak teşkilatlanmıştır. Bu yapılar aynı zamanda eğitim, sosyal dayanışma, siyasi müzakere ve kültürel etkileşim merkezleri olarak hizmet vermiş; Hz. Peygamber döneminde ise kadınların bu kapsayıcı yapı içinde aktif bir konumda olduğu görülmüştür. Kadınlar, toplu ibadetlerin yanı sıra eğitim halkalarına katılım göstermiş, sosyal ve kamusal faaliyetlerde rol almışlardır. Ancak sonraki süreçte yaşanan toplumsal değişimler, güvenlik kaygıları ve “fitne” temelli söylemler, kadınların camideki varlığını giderek sınırlandırmış; bu durum klasik fıkıh literatüründeki kısıtlayıcı içtihatlarla kurumsal bir boyut kazanmıştır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde kadınların camiyle ilişkisi büyük ölçüde belirli gün ve gecelerle sınırlı kalmış, kadınlar için ayrılmış bölüm (mahfil) uygulamalarıyla ana cemaatten mekânsal olarak ayrılmışlardır. Günümüzde ise camilerin, kadınların ibadet, eğitim ve sosyal ihtiyaçlarına cevap verme noktasında yetersiz kaldığı yönündeki eleştiriler öne çıkmakta ve bu durum, camilerin toplumsal bütünleştirici rolünün yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda, cami-kadın ilişkisinin İslam’ın evrensel ilkeleri ve toplumsal kapsayıcılık temelinde yeniden yapılandırılması, hem dinî katılımda eşitlik hem de toplumsal bütünlüğün tesis edilmesi açısından büyük önem arz etmektedir.

🔖

Cite This Article

Gümrükçüoğlu, S. (2025). From the Mosque to the Mahfil: Regulations, Limitations, and Opportunities in the Development of Women’s Religious and Educational Rights. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 2, 329–368. https://doi.org/10.21798//kadem.2025.186

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (83)

  1. Abū Bakr, S. H. S. (2000). Iʿtilāl al-Qulūb (H. al-Dimirdāsh & N. Muṣṭafā, Eds.). al- Bāz.
  2. Abū l-Faraj Ibn al-Jawzī. (1985). Aḥkām al-Nisāʾ [Legal rulings concerning women]. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
  3. Ağırman, M. (2010). Hz. Muhammed (SAV) devrinde mescid ve fonksiyonları [The mosque and its functions during the time of the prophet Muhammad (PBUH)]. Ravza Yayınları.
  4. Ağırman, M. (2022). İslâm medeniyetinde câmi [The mosque in Islamic civilization]. In A. Bostacı et al. (Eds.), Uluslararası değişen dünyada cami ve fonksiyonları sempozyumu [International symposium on the mosque and its functions in a changing world] (pp. 25–66). Ravza Yayınları.
  5. Ahmad b. Ḥanbal. (1992a). al-Musnad [The Musnad] (Vol. 6). Çağrı Yayınları.
  6. Ahmad b. Ḥanbal. (1992b). al-Musnad [The Musnad] (Vol. 4). Çağrı Yayınları.
  7. Akın, A. (2016). Tarihi süreç içinde cami ve fonksiyonları üzerine bir deneme [An essay on the mosque and its functions throughout history]. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 15(29), 179–211.
  8. al-Bukhārī, M. (1991). Ṣahīh al-Bukhārī (B. ʿAbd al-ʿAzīz, Ed.). Dār al-Fikr.
  9. al-Ḥākim, A. b. ʿAbd Allāh al-Naysābūrī. (1990). al-Mustadrak ʿalā al-Ṣahīhayn (M. A. ʿAṭāʾ, Ed.) (Vol. 3). Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
  10. al-Qushayrī, ʿAbd al-Karīm b. Hawāzin. (n.d.). Ṣaḥīḥ Muslim (M. Sofuoğlu, Trans.). İrfan Yayınevi.
  11. al-Rāghib al-Iṣfahānī, M. (2001). al-Mufradāt fī gharīb al-Qurʾān [Vocabulary of the Qurʾān] (M. H. Aytenī, Ed.). Dār al-Maʿrifah.
  12. al-Tirmidhī, Muḥammad b. ʿĪsā. (1409 AH). Tartīb ʿIlal al-Tirmidhī al-Kabīr (S. al-Sāmarrāʾī & E. al-Nūrī, Eds.). Maktabat al-Nahḍah al-ʿArabiyyah.
  13. al-Tirmidhī, Muḥammad b. ʿĪsā. (1937). al-Sunan (Sh. A. Muḥammad, Ed.). Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
  14. al-Wāḥidī, ʿAlī b. Aḥmad. (1968). Asbāb al-nuzūl [Occasions of revelation]. Dār al-Fikr.
  15. al-Zarkashī, Badr ibn ʿAbd Allāh. (2002). Hz. Âişe’nin sahabeye yönelttiği eleştiriler (B. Erul, Trans.) [ʿĀʾisha’s critiques of the companions]. Kitabiyat.
  16. Aşıkoğlu, N. Y., & Genç, M. F. (2021). Kadına şiddeti önlemede din ve değerler eğitimi. Sonuç ve değerlendirme [Religion and values education in preventing violence against women: Conclusion and evaluation]. In M. Fatih Genç (Ed.), Kadına şiddeti önlemede din ve değerler eğitimi [Religion and values education in preventing violence against women] (pp. 383–394). Nobel Yayınları.
  17. Aycan, İ. (2013). İslam geleneğinde cami ve kadın [The mosque and women in Islamic tradition]. In Cami, kadın ve aile [The mosque, women, and family] (pp. 13–21). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  18. Baktır, M. (2009). Ṣuffa. In Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Vol. 37, pp. 469–477). TDV Yayınları.
  19. Can, İ. (2017). Türkiye camilerinde okutulan hutbelerin birlikte yaşama söylemleri üzerine sosyolojik bir değerlendirme: Adana örneği [A sociological analysis of coexistence discourses in friday sermons in Türkiye: The case of Adana]. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (SEFAD), 38, 507–532.
  20. Çamur, F. Y. (2013). Camilerdeki fiziksel mekânların ihtiyaçlara göre düzenlenmesi [Adapting mosque spaces to community needs]. In Cami, kadın ve aile [The mosque, women, and family] (pp. 85–100). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  21. Dāwūd, A. (1983). Ṣahīh Muslim: Tarjama wa sharh [Translation and Commentary on Ṣahīh Muslim]. Sönmez Neşriyat.
  22. Dāwūd, A. S. (n.d.). al-Sunan (M. ʿAbd al-Ḥamīd, Ed.). al-Maktabah al-ʿAsriyyah.
  23. Demir, H. (2023). Hanımların dinî ve sosyal ihtiyaçları yönüyle cami ve mescitlerin fonksiyonları [Functions of mosques and prayer halls in addressing women’s religious and social needs]. In Değişen dünyada cami ve fonksiyonları sempozyumu [The mosque and its functions in a changing world] (pp. 751–753). Ravza Yayınları.
  24. Dişli, G., & Özcan, Z. (2020). A comparative research on space of women in prayer place interiors of celestial religions: Cases from Istanbul. Gazi University Journal of Science, 33(2), 279–295.
  25. Doğan, Y. (2022). Din-devlet ilişkileri bağlamında Avrupa Müslümanlarının cami eksenli kimlik mücadelesi [Mosque-based identity struggles of European muslims in the context of religion-state relations]. In A. Bostacı et al. (Eds.), Uluslararası değişen dünyada cami ve fonksiyonları sempozyumu [International symposium on the mosque and its functions in a changing world] (pp. 357–400). Ravza Yayınları.
  26. Erbaş, A. (2023). Değişen dünyada cami ve fonksiyonları [The mosque and its functions in a changing world]. In A. Bostacı et al. (Eds.), Uluslararası değişen dünyada cami ve fonksiyonları sempozyumu (pp. 15–21). Ravza Yayınları.
  27. Erdemli, K. A. (2012). Cami mimarisinde kadınların yeri ve İstanbul Müftülüğü camilerin kadınlar bölümünü güzelleştirme projesi (3T Projesi) [The place of women in mosque architecture and the İstanbul mufti’s “3T project” for enhancing women’s mosque sections]. In 1. Ulusal cami mimarisi sempozyumu bildirisi (pp. 1–17). Diyanet İşleri Başkanlığı & Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
  28. Erdoğan, M. (1990). İslam hukukunda ahkâmın değişmesi [Change of rulings in islamic law]. MUIF Yayınları. Fayda, M. (1989). ʿĀʾisha [Âişe]. In Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Vol. 2, pp. 201–205). TDV Yayınları.
  29. Freud, S. (2018). Gündelik hayatın psikopatolojisi [The psychopathology of everyday life] (S. Arıkan, Trans.). İletişim Yayınları.
  30. Genç, Z. (2016). Hz. ʿĀʾişe’nin râvileri ve rivâyet metodu [The narrators and transmission method of ʿĀʾisha]. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9, 153–195.
  31. Gözelceoğlu, R. (2023). Kadınların mescide gelmelerini yasaklayan rivâyetlerin sosyolojik arka planı [The sociological background of hadīths restricting women’s attendance at mosques]. Diyanet İlmî Dergi, 59, 551–578.
  32. Gürkan, S., & Perşembe, E. (2020). İslam kadın ilmihalleri üzerine karşılaştırmalı bir çalışma [A comparative study on Islamic women’s religious manuals]. İlahiyat Fakültesi Dergisi, 15(2), 211–222.
  33. Ḥamīdullāh, M. (2003). İslâm peygamberi [The life of the prophet of Islam] (Vol. 2). (S. Tuğ, Trans.). Yeni Şafak Yayınları.
  34. Hizmetli, S. (1996). Cuma namazı kadınlara da farzdır [Friday prayer is obligatory for women as well]. Yeni Çizgi Yayınları.
  35. Ibn Abī Shaybah, M. b. I. (1989a). al-Kitāb al-Muṣannaf fī l-Aḥādīth wa l-Āthār (K. Yūsuf al-Hūt, Ed.) (Vol. 2). Maktabat al-Rūshd.
  36. Ibn Abī Shaybah, M. b. I. (1989b). al-Kitāb al-Muṣannaf fī l-Aḥādīth wa l-Āthār (K. Yūsuf al-Hūt, Ed.) (Vol. 4). Maktabat al-Rūshd.
  37. Ibn al-Athīr, ʿAlī b. Muḥammad. (1970). Usd al-ghābah fī maʿrifat al-ṣaḥābah [The lions of the forest in the knowledge of the companions] (Vol. 7). Dār al-Fikr.
  38. Ibn al-Jawzī, Abū al-Faraj ʿAbd al-Raḥmān b. ʿAlī. (1985). Aḥkām al-nisāʾ [Legal rulings concerning women]. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
  39. Ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī, A. b. ʿAlī. (1379 AH). Fatḥ al-bārī sharḥ Ṣaḥīḥ al-Bukhārī (M. F. ʿAbd al-Bāqī, Ed.) (Vol. 2). Dār al-Maʿrifah.
  40. Ibn Ḥajar al-ʿAsqalānī. (1973). al-Maṭālib al-ʿĀliyah (Vol. 2). Kuwait.
  41. Ibn Ḥazm, ʿAlī b. Aḥmad. (2002). al-Muḥallā bi al-Āthār (ʿA. S. al-Bundārī, Ed.) (Vol. 2). Dār al-Fikr.
  42. Ibn Ḥibbān, Muḥammad b. Ḥibbān. (1988). al-Ṣaḥīḥ (Sh. al-Arnāʾūṭ, Ed.) (Vol. 12). Muʾassasat al-Risālah.
  43. Ibn Huzayma, Abu Bakr Muhammad b. Ishaq al-Naysaburi. (2003). Sahih Ibn Huzayma (Muhammad Mustafa al-A’zami, Ed.) (Vol. 3). Beirut: al-Maktab al-Islami.
  44. Ibn Isḥāq, Muḥammad. (1981). al-Sīrah [The biography of the Prophet] (M. Ḥamīdullāh, Ed.). Esra Yayınları.
  45. Ibn Manẓūr, M. (2005). Lisān al-ʿArab (Y. Bekāʾī et al., Eds.). (Vol. 1). Muʾassasat al-Aʿlam li-l-Maṭbūʿāt.
  46. Ibn Rajab al-Ḥanbalī, ʿAbd al-Raḥmān b. Aḥmad. (1996a). Fatḥ al-bārī sharh Ṣahīh al-Bukhārī (M. b. Shaʿbān b. ʿAbd al-Muqṣid et al., Eds.) (Vol. 7). Maktabat al-Ghurabāʾ al-Athariyyah.
  47. Ibn Rajab al-Ḥanbalī, ʿAbd al-Raḥmān b. Aḥmad. (1996b). Fath al-bārī sharḥ Ṣahīh al-Bukhārī (M. b. Shaʿbān b. ʿAbd al-Muqṣid et al., Eds.) (Vol. 8). Maktabat al-Ghurabāʾ al-Athariyyah.
  48. Ibn Saʿd, Muḥammad b. Manīʿ. (1968a). al-Ṭabaqāt al-kubrā: al-Ṭabaqāt al-rābiʿah min al-ṣaḥābah (I. ʿAbbās, Ed.) (Vol. 8). Dār Ṣādir.
  49. Ibn Saʿd, Muḥammad b. Manīʿ. (1968b). al-Ṭabaqāt al-kubrā: al-Ṭabaqāt al-rābiʿah min al-ṣaḥābah (I. ʿAbbās, Ed.) (Vol. 5). Dār Ṣādir.
  50. Işıkdoğan, D., & Demirkol, N. (2024). Asr-ı saadetten cumhuriyete kadar olan dönemde kadınların eğitimi ve sosyal konumu [Women’s education and social status from the prophetic era to the republic]. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 73–93.
  51. KADEM. (2024). Camiler hepimizin projesi [The mosques belong to all of us project]. Retrieved from https://kadem.org.tr/projeler/camiler-hepimizin-projesi
  52. Kahraman, A. (2004). Klasik fıkıh literatüründe kadının cemaatle ibadeti konusundaki yaklaşımlarda fitne söyleminin rolü: Eleştirel bir bakış [The role of the discourse of Fitna in classical fiqh approaches to women’s congregational worship: A critical perspective]. Marife, 4(2), 59–80.
  53. Kahraman, A. (2013). Cami iklimini solumak ve cemaate devam konusunda kadınlara getirilen yasağın gerekçesi [Breathing the spiritual climate of the mosque and the rationale behind the restriction on women’s attendance].
  54. In Cami merkezli hayat: Yecder III. Ulusal din görevlileri sempozyumu tebliğleri [Mosque-centered life: Proceedings of the yecder 3rd national symposium of religious officials].
  55. Karacabey, S. (2000). Hadislerin metin tenkidinde fiilî sünnete müracaatın önemi bağlamında kadınların ve çocukların camiye gitmeleri ile ilgili hadislerin değerlendirilmesi [An evaluation of hadīths on women and children attending mosques in the context of invoking the practical sunnah in textual criticism]. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(1), 1–16.
  56. Karahan, F. B. (2013). Caminin fonksiyon çeşitliliği [The functional diversity of the mosque]. In Cami, kadın ve aile [The Mosque, women, and family] (pp. 65–71). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  57. Kazan, T., & Karaca, H. K. (2025). Kadınları mescidlerden men etmeyin rivâyetinin sened ve metin açısından tahlili – Sahîhayn özelinde [An Isnād and Textual analysis of the hadīth “Do not prevent women from attending mosques” – with reference to the two saḥīḥs]. Dicle İlahiyat Dergisi, 28(1), 156–176.
  58. Kazıcı, Z. (1991). İslam müesseseleri tarihi [History of Islamic institutions]. Kayıhan Yayınları.
  59. Keyifli, Ş. (2019). Hutbe ve vaazların dili ve üslubuyla ilgili yaşanan olumsuzluklar [Problems related to the language and style of sermons and exhortations]. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 25–41.
  60. Külünkoğlu, G. (2022). Reşîd Rızâ’nın düşüncesinde Makāsıd-ı Kur’ân [The Maqāsid al-Qurʾān in Rashīd Riḍā’s thought]. Tefsir Araştırmaları Dergisi, 6(1), 292-316. https://doi.org/10.31121/tader.980667
  61. Martı, H. (2012). Peygamber mescidinde kadınlar [Women in the Prophet’s mosque]. In Cami Yazıları [Writings on the mosque] (pp. 113–120). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  62. Muslim, Ḥajjāj b. al-Naṣr al-Qushayrī. (1956). Ṣaḥīḥ Muslim (M. F. ʿAbd al-Bāqī, Ed.). Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.
  63. Okiç, T. (1978). İslâm’da kadın eğitimi [Women’s education in Islam]. Diyanet Yayınları.
  64. Okur Gümrükçüoğlu, S. (2017). Erken dönem İslam hukuk tarihindeki hukuk ekollerinin oluşumunda coğrafya, kültür ve sosyal şartların etkisi [The impact of geography, culture, and social conditions on the formation of early Islamic legal schools]. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 205–220.
  65. Okur Gümrükçüoğlu, S. (2019). Osmanlı toplumunda kadınlar (16. ve 17. yüzyıllar) [Women in Ottoman society (16th–17th centuries)]. In H. Şule Albayrak (Ed.), Kadın Olmak [Being a woman] (pp. 275–299). İz Yayıncılık. Önkal, A., & Bozkurt, N. (1993). Câmi [Mosque]. In Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (Vol. 7), (pp. 46–56). TDV Yayınları.
  66. Ören, M. F. (2023). Toplumsal cinsiyet ve cami: Kadınlar Camilerde Platformu örneği [Gender and the mosque: The case of the “Women in Mosques” platform]. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(1), 210–231.
  67. Özdemir, M. N., & Ata, Z. (2014). Hz. ʿUmar döneminde kadının konumu [The status of women during the caliphate of ʿUmar]. In A. Karaoğlan (Ed.), İlahiyat alanında uluslararası akademik çalışmalar [International academic studies in theology] (pp. 95–114). Serüven Yayınları.
  68. Özkurt, K. (2014, November 7–9). Cami mimarisinde kadınlara ilişkin mekânlar [Spaces for women in mosque architecture]. In İslam ve sanat tartışmalı ilmi toplantısı bildirisi [Proceedings of the symposium on Islam and art] (pp. 216–238). Akdeniz University Faculty of Law, Antalya.
  69. Özönder, H. (2000). Türk mahallelerinde sadaka taşlarının yeri ve önemi [The role and significance of charity stones in Turkish neighborhoods]. In Uluslararası Dördüncü Türk Kültürü Kongresi Bildirileri [Proceedings of the Fourth International Turkish Culture Congress]. Ankara.
  70. Savaş, R. (1991). Hz. Muhammed (S.A.V.) devrinde kadın [Women during the time of the Prophet Muhammad (PBUH)]. Ravza Yayınları.
  71. Savaş, R. (2019). İslam’ın ilk asrında kadın [Women in the first century of Islam]. Siyer Yayınları.
  72. Şenat, F. A. (2017). Ramazan misafirliğinden düzenli devama: Camide kadın cemaat [From Ramadan guests to regular attendance: Women congregants in mosques]. Diyanet İlmî Dergi, 53(4), 179–199.
  73. Tayılga, G., & Demirarslan, S. (2020). Camilerde kadınlar mahfili ve diğer özelleştirilmiş mekân ihtiyaçları: Marmara İlahiyat Fakültesi Camii örneği [Women’s sections and other specialized spatial needs in Mosques: The case of Marmara Faculty of Theology Mosque]. Türk ve İslam Dünyası
  74. Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of Turk & Islam World Social Studies), 7(26), 42–64.
  75. Wadud, A. (2008). Inside the gender Jihad: Women’s reform in Islam. Oneworld Publications.
  76. Yeşil, M. (2004). Kadınların cemaate iştiraki ile ilgili hadisler üzerine bir inceleme [A study on hadīths concerning women’s participation in congregational prayer]. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(17), 47–62.
  77. Yılmaz, A. B. (2019). Yeryüzünün şerefli halifesi olarak kadın [Woman as the honorable vicegerent of the Earth]. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 4(2), 311–329.
  78. Yılmaz, H. (2007). Hz. Peygamber döneminden günümüze kadınlar ve cami eğitimi [Women and mosque education from the Prophet’s era to the present]. Değerler Eğitimi Dergisi [Journal of Values Education], 5(14), 107–130.
  79. Yılmaz, H. (2008). Asr-ı Saadet döneminden günümüze kadınlar ve cami eğitimi [Women and mosque education from the age of felicity to the present]. Araşan Sosyal Bilimler Enstitüsü İlmî Dergisi, 5–6, 131–152.
  80. Yılmaz, H. (2022). Camilerin sosyal ve kültürel fonksiyonları [The social and cultural functions of mosques]. In A. Bostacı et al. (Eds.), [Uluslararası değişen dünyada cami ve fonksiyonları sempozyumu / International symposium on the mosque and its functions in a changing world] (pp. 67–108). Ravza Yayınları.
  81. Yılmaz, M. (2016). Hz. Peygamber dönemi ve sonrasında kadın âlimlerin hadis ilmine katkıları (Memlükler dönemine kadar) [Women scholars’ contributions to hadith studies during and after the prophet’s era (Up to the Mamluk period)]. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 378–388.
  82. Yılmaz, S. (2018). Toplumsal cinsiyet rollerinin günlük hayattaki yansımaları: Çorum/Alaca örneği [Reflections of gender roles in daily life: The case of Çorum/Alaca]. İmgelem, 2(2), 59–79.
  83. Zaydān, ʿAbd al-Karīm. (1994). al-Mufaṣṣal fī Aḥkām al-Marʾa wa al-Bayt al-Muslim fī al-Sharīʿa al-Islāmiyya [Detailed rulings concerning women and the Muslim household in Islamic law]. Muʾassasat al-Risāla.