AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal that both models produce representations that humanise motherhood; however, these representations vary significantly depending on the context.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aims to examine how generative artificial intelligence systems shape gender representations and which experiences they render discursively visible or invisible. In this context, the responses generated by ChatGPT, a U.S.-based large language model, and DeepSeek, a China-based model, regarding motherhood, femininity, and caregiving experiences in the contexts of Gaza and East Turkestan were comparatively analysed. The study was conducted using a qualitative content analysis and comparative discourse analysis approach. Data obtained from a total of 60 prompts were evaluated in terms of mechanisms of discursive visibility, omission, and reframing. The findings reveal that both models produce representations that humanise motherhood; however, these representations vary significantly depending on the context. ChatGPT, particularly in the context of Gaza, tends to make human suffering visible while avoiding explicit identification of the perpetrators of violence and political responsibility, thereby producing a neutralising discourse. In contrast, DeepSeek, in the context of East Turkestan, tends to avoid representation, suppress certain narratives, and at times generate a discourse that may be interpreted as implicitly legitimising. These findings suggest that artificial intelligence systems are not merely tools for information generation but also epistemic actors that selectively construct gender representations. The study contributes to the literature on AI ethics and feminist technology studies by demonstrating that bias in artificial intelligence should be evaluated not only through explicit prejudice but also through processes of discursive invisibility and omission.
Özet
Bu çalışma; üretken yapay zekâ sistemlerinin toplumsal cinsiyet temsillerini nasıl şekillendirdiğini, hangi deneyimleri söylemsel düzeyde görünür kılarken hangilerini görünmez kıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda; Amerika Birleşik Devletleri merkezli bir büyük dil modeli olan ChatGPT ile Çin merkezli DeepSeek’in, Gazze ve Doğu Türkistan bağlamlarında annelik, kadınlık ve bakım deneyimlerine ilişkin ürettikleri yanıtlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırma, nitel içerik analizi ve karşılaştırmalı söylem analizi yaklaşımlarıyla yürütülmüş; toplam 60 istem (prompt) üzerinden elde edilen veriler; söylemsel görünürlük, eksiltme ve yeniden çerçeveleme mekanizmaları açısından değerlendirilmiştir. Bulgular, her iki modelin de anneliği insanileştiren temsiller ürettiğini ancak bu temsillerin bağlama göre önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. ChatGPT’nin özellikle Gazze bağlamında insani acıyı görünür kılarken şiddetin failini ve politik sorumluluğu açık biçimde adlandırmaktan kaçınarak nötrleştirici bir söylem ürettiği; DeepSeek’in ise Doğu Türkistan bağlamında temsil üretmekten kaçınan, bastıran ve yer yer meşrulaştırıcı bir söylem geliştirdiği saptanmıştır. Bu bulgular; yapay zekâ sistemlerinin yalnızca bilgi üreten araçlar değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet temsillerini seçici biçimde yapılandıran epistemik aktörler olduğunu göstermektedir. Çalışma; yapay zekâda yanlılığın yalnızca açık önyargılar üzerinden değil, söylemsel görünmezlik ve eksiltme süreçleri üzerinden de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyarak yapay zekâ etiği ve feminist teknoloji çalışmaları literatürüne katkı sunmaktadır.