SavedAdd your journal

Journals / Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi / 2026 / Cilt: 17 Sayı: 50

The Predictive Role of Distrust in Health Systems on Healthcare Demand Procrastination: The Case of Istanbul Province

Sağlık Sistemlerine Güvensizliğin Sağlık Hizmeti Talep Erteleme Davranışını Yordayıcı Rolü: İstanbul İli Örneği

Maşide Gürcü(YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8177-3093
Zeynep Karadağ(KÜÇÜKÇEKMECE KAYMAKAMLIĞI)0000-0001-6668-4167
Pages
496–514
Publication Date
2026-05-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Findings reveal that distrust in the health system significantly predicts healthcare demand procrastination (β = .260; p < .001).

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The aim of the study is to examine the predictive role of distrust in the health system on individuals’ healthcare demand procrastination behavior.
📊
Key Findings & Data:The research is designed as a quantitative study using the relational screening model, cross-sectional and conducted with 406 participants residing in İstanbul, Türkiye.
💡
Conclusion & Impact:Findings reveal that distrust in the health system significantly predicts healthcare demand procrastination (β = .260; p < .001).
🔬Design:Modeling & Simulation
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Sağlık Sistemine Güven · Sağlık Hizmeti Erteleme · Sağlık Politikası

Abstract

The aim of the study is to examine the predictive role of distrust in the health system on individuals’ healthcare demand procrastination behavior. The research is designed as a quantitative study using the relational screening model, cross-sectional and conducted with 406 participants residing in İstanbul, Türkiye. Data are collected online using the Health Care System Distrust Scale and the Healthcare Demand Procrastination Scale. Findings reveal that distrust in the health system significantly predicts healthcare demand procrastination (β = .260; p < .001). The model is significant (F = 32.872; p < .001), and distrust explains 7.3% of the variance in procrastination behavior. In the multiple regression analysis, where demographic variables are controlled, the explanatory power of the model increases to 14.1% (R² = .141), and the significant predictive effect of distrust on procrastination behavior remains (β = .241; p < .001). Additionally, healthcare demand procrastination differs significantly according to age, marital status, education, income, and chronic illness. In conclusion, distrust in the health system negatively affects individuals’ healthcare-seeking behavior; however, this behavior is also influenced by economic, cultural, psychological, and accessibility-related factors.

Özet

Bu araştırmanın amacı, sağlık sistemine duyulan güvensizliğin bireylerin sağlık hizmetine duydukları talebi erteleme davranışı üzerindeki yordayıcı rolünün incelenmesidir. Çalışma, ilişkisel tarama modelinde, kesitsel, nicel bir araştırma olarak tasarlanmış ve İstanbul ilinde yaşayan 406 katılımcıdan elde edilen verilerle yürütülmüştür. Veriler, “Sağlık Sistemlerine Güvensizlik Ölçeği” ve “Sağlık Hizmeti Talep Erteleme Davranışı Ölçeği” kullanılarak çevrim içi anket aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular, sağlık sistemine duyulan güvensizlik düzeyinin sağlık hizmeti talep erteleme davranışını anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir (β = ,260; p < ,001). Model anlamlı bulunmuş (F = 32,872; p < ,001) ve güvensizlik değişkeni, talep erteleme davranışındaki varyansın %7,3’ünü açıklamıştır. Demografik faktörlerin kontrol edildiği çoklu regresyon analizinde ise modelin açıklayıcılık gücü %14,1'e yükselmiş olup (R² = ,141), güvensizliğin erteleme davranışı üzerindeki anlamlı yordayıcı etkisi (β = ,241; p < ,001) devam etmiştir. Ayrıca, sağlık hizmeti talep erteleme davranışı; yaş, medeni durum, eğitim, gelir ve kronik hastalık gibi değişkenlere göre anlamlı farklılıklar göstermiştir. Sonuç olarak, sağlık sistemine duyulan güvensizliğin bireylerin sağlık hizmeti alma davranışını olumsuz yönde yordadığı; ancak bu davranışın ekonomik, kültürel, psikolojik ve erişimle ilgili faktörlerden de etkilendiği belirlenmiştir.

🔖

Cite This Article

Gürcü, M., Karadağ, Z. (2026). The Predictive Role of Distrust in Health Systems on Healthcare Demand Procrastination: The Case of Istanbul Province. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, Cilt: 17 Sayı: 50, 496–514. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1814983

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (36)

  1. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2012). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı (7. Baskı). Sakarya Kitabevi.
  2. Andersen, R. M. (1995). Revisiting the behavioral model and access to medical care: Does it matter? Journal of Health and Social Behavior, 36(1), 1–10. https://doi.org/10.2307/2137284
  3. Armstrong, K., Rose, A., Peters, N., Long, J. A., McMurphy, S. ve Shea, J. A. (2006). Distrust of the health care system and self-reported health in the United States. Journal of General Internal Medicine, 21(4), 292–297. https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2006.00396.x
  4. Bea, S., Lee, H., Choi, W. S., Huh, K., Jung, J. ve Shin, J. Y. (2023). Risk of mortality and clinical outcomes associated with healthcare delay among patients with tuberculosis. Journal of Infection and Public Health, 16(8), 1313-1321. https://doi.org/10.1016/j.jiph.2023.05.038
  5. Biasio, L. R., Bonaccorsi, G., Lorini, C. ve Pecorelli, S. (2021). Assessing COVID-19 vaccine literacy: A preliminary online survey. Human Vaccines & Immunotherapeutics, 17(5), 1304–1312. https://doi.org/10.1080/21645515.2020.1829315
  6. Brown, P. H. ve Theoharides, C. (2009). Health-seeking behavior and hospital choice in China's new cooperative medical system. Health Economics, 18(2), 47–64. https://doi.org/10.1002/hec.1508
  7. Corner, J., Hopkinson, J. ve Roffe, L. (2006). Experience of health changes and reasons for delay in seeking care: A UK study of the months prior to the diagnosis of lung cancer. Social Science & Medicine, 62(6), 1381–1391. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2005.08.012
  8. Çağatay, A. (2024). Hekime güvenin sağlık hizmeti talebi erteleme davranışı üzerine etkisi. Turkish Studies - Economy, 19(1), 143–156. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.73785
  9. Çankaya, A. ve Filiz, E. (2024). Yaşlı bireylerin sağlık sistemine güvenleri ve sağlık arama davranışları. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 27–48. https://doi.org/10.61830/balkansbd.1436532
  10. Dedeoğlu, T. ve Çetin, O. (2021). Sağlık sektöründe hasta talebinin tahmini. Trakya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi e-Dergi, 10(1), 25–38. https://doi.org/10.47934/tife.10.01.03
  11. Diğer, H. ve Ardıç, M. (2023). Sağlık sistemine güvensizlik düzeyini belirlemeye yönelik bir araştırma: Tokat ilinde bir uygulama. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(4), 1518–1530. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1320103
  12. Doğan, E. (2020). Gelir düzeyi ve sağlık hizmet talebi ilişkisi: Mikro veriler ile Türkiye örneği. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2376–2392. https://doi.org/10.33206/mjss.705718
  13. Facione, N. C. (1993). Delay versus help seeking for breast cancer symptoms: A critical review of the literature on patient and provider delay. Social Science & Medicine, 36(12), 1521–1534. https://doi.org/10.1016/0277-9536(93)90340-A
  14. Fadda, M., Albanese, E. ve Suggs, L. S. (2020). When a COVID-19 vaccine is ready, will we all be ready for it? International Journal of Public Health, 65, 711–712. https://doi.org/10.1007/s00038-020-01404-4
  15. Getachew, D., Yosef, T., Solomon, N., Tesfaye, M. ve Bekele, E. (2022). Predictors of unwillingness to receive COVID-19 vaccines among Ethiopian medical students. PLOS One, 17(11), e0276857. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0276857
  16. Gille, F., Smith, S. ve Mays, N. (2015). Why public trust in health care systems matters and deserves greater research attention. Journal of Health Services Research & Policy, 20(1), 62-64. https://doi.org/10.1177/1355819614543161
  17. Gökkaya, D. ve Erdem, R. (2017). Sağlık hizmetleri kullanımına etki eden faktörlerin hastalık şiddeti algısıyla değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 149–184.
  18. Hall, M. A., Dugan, E., Zheng, B. ve Mishra, A. K. (2001). Trust in physicians and medical institutions: what is it, can it be measured, and does it matter?. The Milbank Quarterly, 79(4), 613-639. https://doi.org/10.1111/1468-0009.00223
  19. Kang, L., Li, C. ve Du, H. (2023). Predictors of medical care delay or avoidance among Chinese adults during the COVID-19 pandemic. Patient Preference and Adherence, 17, 3067–3080. https://doi.org/10.2147/PPA.S436794
  20. Kılıç, D. ve Çalışkan, Z. (2013). Sağlık hizmetleri kullanımı ve davranışsal model. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2, 192–206.
  21. Kıraç, F. Ç. (2024). Sağlık sistemlerine güvensizliğin sağlık hizmeti talep erteleme davranışına etkisi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 101–112. https://doi.org/10.47147/ksuiibf.1587610
  22. Musa, D., Schulz, R., Harris, R., Silverman, M. ve Thomas, S. B. (2009). Trust in the health care system and the use of preventive health services by older black and white adults. American Journal of Public Health, 99(7), 1293-1299. https://doi.org/10.2105/AJPH.2007.123927
  23. Ratnapradipa, K. L., Jadhav, S., Kabayundo, J., Wang, H. ve Smith, L. C. (2023). Factors associated with delaying medical care: cross-sectional study of Nebraska adults. BMC health services research, 23(1), 118. https://doi.org/10.1186/s12913-023-09140-0
  24. Rose, A., Peters, N., Shea, J. A. ve Armstrong, K. (2004). Development and testing of the health care system distrust scale. Journal of General Internal Medicine, 19, 57–63. https://doi.org/10.1111/j.1525-1497.2004.21146.x
  25. Schenker, Y., White, D. B., Asch, D. A. ve Kahn, J. M. (2012). Health-care system distrust in the intensive care unit. Journal of Critical Care, 27(1), 3–10. https://doi.org/10.1016/j.jcrc.2011.04.006
  26. Shareinia, H., Ghiyasvandian, S., Rooddehghan, Z. ve Esteghamati, A. (2022). Types of health-related procrastination in patients with type-2 diabetes: A qualitative content analysis. Journal of Diabetes & Metabolic Disorders, 21(2), 1509–1517. https://doi.org/10.1007/s40200-022-01092-2
  27. Shea, J. A., Micco, E., Dean, L. T., McMurphy, S. ve Armstrong, K. (2008). Development of a revised health care system distrust scale. Journal of General Internal Medicine, 23(6), 727–732. https://doi.org/10.1007/s11606-008-0575-3
  28. Soyuğurlu, N. ve Yeşiltaş, A. (2024). Bireylerin sağlık hizmet taleplerini erteleme davranışları üzerine bir araştırma. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 198–208. https://doi.org/10.53493/avrasyasbd.1515650
  29. Söyler, S. (2024). The effects of health beliefs on cancer screening and distrust in health systems on healthcare demand procrastination: A cross-sectional study. Online Turkish Journal of Health Sciences, 9(2), 143–149. https://doi.org/10.26453/otjhs.1413622
  30. Söyler, S., Uyar, S., Kıraç, R., Yılmaz, G. ve Çiftçi-Kıraç, F. (2022). Development of healthcare demand procrastination scale: A reliability and validity study. Journal of Basic and Clinical Health Sciences, 6, 617–626. https://doi.org/10.30621/jbachs.1068530
  31. Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
  32. Turhan, Z., Dilcen, H. Y. ve Dolu, İ. (2021). The mediating role of health literacy on the relationship between health care system distrust and vaccine hesitancy during COVID-19 pandemic. Current Psychology, 1(10). https://doi.org/10.1007/s12144-021-02105-8
  33. Uzun, S. U. ve Akın, M. (2024). When tomorrow comes too late—the silent threat: Why people delay needed medical care in Türkiye. Journal of Public Health, 47(1), 45–53. https://doi.org/10.1093/pubmed/fdae309
  34. Wang, Z., Tang, Y., Cui, Y., Guan, H., Cui, X., Liu, Y. ve Liu, C. (2023). Delay in seeking health care from community residents during a time with low prevalence of COVID-19: A cross-sectional national survey in China. Frontiers in Public Health, 11, 1100715. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1100715
  35. Weinstein, E., Ragazzoni, L., Burkle, F., Allen, M., Hogan, D. ve Della Corte, F. (2020). Delayed primary and specialty care: The coronavirus disease-2019 pandemic second wave. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 14(3), e19–e21. https://doi.org/10.1017/dmp.2020.148
  36. Yeşildal, M., Erişen, M., ve Kıraç, R. (2020). Sağlık sistemlerine güvensizlik: bir geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 6(2), 251-259.