AI Summary & Key Takeaways
AI InsightAyrıca çalışma, SKDM’nin yalnızca çevresel bir düzenleme değil; AB’nin karbon maliyetlerini ticaret sistemine entegre ederek ekonomik aktörleri yönlendirdiği bir jeo-ekonomik politika aracı haline geldiğine işaret etmektedir.
📌 3 Key Takeaways
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin dış ticaret dengesi üzerinde Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) kapsamında AB’ye yapılan ihracatın, ihracat kredileri ve döviz kuru ile etkileşimi yoluyla oluşan baskıyı analiz etmektir. Bu kapsamda, 2013/1–2025/6 dönemine ait aylık veriler kullanılarak Fourier–ADF birim kök testi ve Fourier–Toda–Yamamoto nedensellik analizi uygulanmıştır. Analizde dış ticaret açığı, SKDM kapsamındaki AB ihracatı, ihracat kredilerinin toplam krediler içindeki payı ve reel efektif döviz kuru değişkenleri kullanılmıştır. Elde edilen ampirik bulgular, dış ticaret açığı ile diğer değişkenler arasında doğrudan nedensellik ilişkisi bulunmadığını; buna karşılık ihracat kredileri ile döviz kuru arasında çift yönlü, SKDM kapsamındaki ihracat ile döviz kuru arasında ise tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ihracatın kur ve finansman koşullarıyla etkileşim içinde olduğunu; dış ticaret üzerindeki baskının ise gecikmeli ve dolaylı mekanizmalarla işlediğini göstermektedir. Çalışmanın asıl katkısı, SKDM’nin Türkiye’nin dış ticaret performansı üzerindeki etkisinin kısa vadede gözlemlenememesinin bir “etkisizlik” değil; geçiş süreci, firmaların sektörel ve bölgesel yönelim değişimleri ve finansal uyum araçlarının devrede olmasıyla ilişkili olduğunu ampirik olarak ortaya koymaktır. Ayrıca çalışma, SKDM’nin yalnızca çevresel bir düzenleme değil; AB’nin karbon maliyetlerini ticaret sistemine entegre ederek ekonomik aktörleri yönlendirdiği bir jeo-ekonomik politika aracı haline geldiğine işaret etmektedir.