SavedAdd your journal

Journals / Sosyoekonomi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 68

The Level of Citizens’ Awareness about the Government Budget in Türkiye

Türkiye’de Vatandaşların Devlet Bütçesi Bilinç Düzeyi

Merve Beydemir(İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0112-166X
Gülay Akgül Yılmaz(MARMARA UNIVERSITY)0000-0002-5445-6842
Pages
609–634
Publication Date
2026-04-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It has been determined that marital status and educational level are the variables that most significantly influence citizens' budget awareness, whereas gender does not.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In this study, the concept of budget awareness is first addressed within a theoretical framework, followed by the findings of a survey conducted to determine the level of budget awareness among citizens in Türkiye.
📊
Key Findings & Data:The sample includes one province with the highest population from each of the 12 regions determined according to the Turkish Statistical Institute's (TÜİK) NUTS Level 1 classification.
💡
Conclusion & Impact:It has been determined that marital status and educational level are the variables that most significantly influence citizens' budget awareness, whereas gender does not.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Bütçe Hakkı · Bütçe Bilinci · Bütçe Okuryazarlığı

Abstract

In this study, the concept of budget awareness is first addressed within a theoretical framework, followed by the findings of a survey conducted to determine the level of budget awareness among citizens in Türkiye. The sample includes one province with the highest population from each of the 12 regions determined according to the Turkish Statistical Institute's (TÜİK) NUTS Level 1 classification. The sample group consists of 1,003 eligible voters aged 18 and over. Frequency analyses of citizens' responses to survey questions revealed that, in general, citizens in Türkiye have insufficient awareness of the state budget. Differential analyses, on the other hand, have shown that budget awareness levels differ significantly across variables such as age, educational status, monthly income, and marital status. It has been determined that marital status and educational level are the variables that most significantly influence citizens' budget awareness, whereas gender does not.

Özet

Bu çalışmada bütçe bilinci olgusu öncelikle kuramsal çerçevede ele alınmakta, ardından Türkiye’de vatandaşların bütçe bilinç düzeyini tespit etmeye yönelik olarak gerçekleştirilen anket uygulamasının bulgularına yer verilmektedir. Örneklem, TÜİK’in İBBS Düzey 1 sınıflandırmasına göre belirlenen 12 bölgeden en yüksek nüfusa sahip birer ili kapsamaktadır. Örneklem grubunu seçmen niteliğindeki 18 yaş ve üzeri toplam 1003 kişi oluşturmaktadır. Vatandaşların anket sorularına verdikleri yanıtlar üzerinden yapılan frekans analizleri, Türkiye’de genel olarak devlet bütçesi konusunda vatandaşların bilinç düzeyinin yetersiz olduğunu ortaya koymuştur. Yapılan farklılık analizleri ise bütçe bilinci düzeyinin yaş, eğitim durumu, aylık gelir ve medeni hâl değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Medeni durum ve eğitim düzeyi değişkenlerinin vatandaşların bütçe bilinci düzeyini en fazla etkileyen değişkenler olduğu; buna karşılık cinsiyet değişkeninin anlamlı bir farklılık yaratmadığı tespit edilmiştir.

🔖

Cite This Article

Beydemir, M., Yılmaz, G. A. (2026). The Level of Citizens’ Awareness about the Government Budget in Türkiye. Sosyoekonomi, Cilt: 34 Sayı: 68, 609–634. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2026.02.25

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (63)

  1. Ahmadov, R. (2020), “Azerbaycan Halkının Bütçe Hakkı Algısı: Gence İli Özelinde Bir Araştırma”, Yüksek Lisans Tezi, Bursa: Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  2. Akdoğan, A. (2006), Kamu Maliyesi (10. Baskı), Ankara: Gazi Kitapevi.
  3. Aksoy, Ş. (1993), Kamu Bütçesi, İstanbul: Filiz Kitabevi.
  4. Alkan, F. & F. Yıldız (2019), “Bütçelemede Yeni Yaklaşımlar: Katılımcı Bütçeleme ve Vatandaş Bütçesi”, içinde: F. Yıldız & G. Tuncer (eds.), Güncel Gelişmeler Perspektifinden Kamu Maliyesinde Seçme Konular (31-52), Ankara: Savaş Yayınevi.
  5. Altuğ, F. (2019), Kamu Bütçesi, İstanbul: Beta Basım Yayın.
  6. Antalyalı, Ö.L. (2006), “Varyans Analizi (ANOVA-MANOVA)”, içinde: Ş, Kalaycı (ed.), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri (130-183), Ankara: Asil Yayın Dağıtım.
  7. Arıman, Y. (2020), “Ortaokul ve Lise Öğrencilerinin Kamu Harcaması Bilinçlerinin Tespitine ve Geliştirilmesine Yönelik Bir Deney”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 15(3), 925-938.
  8. Arslantürk, Z. & E.H. Arslantürk (2016), Uygulamalı Sosyal Araştırma, Kavramlar-Metotlar-Teknikler-Bilgisayar Uygulamaları (4. Baskı), İstanbul: Çamlıca Yayınları.
  9. Barut, M.E. & H. Türkal (2024), “Bütçe Bilinci ve Bütçe Bilincinin Artışında Etkili Olan Faktörlere Kurumsal Bir Bakış”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 7(4), 1051-1073.
  10. Baş, T. (2013), Anket: Nasıl Hazırlanır, Nasıl Uygulanır, Nasıl Değerlendirilir? (7. Baskı), Ankara: Seçkin Yayınları.
  11. Canbay, T. & G. Çetin-Gerger (2012), “Mali Sosyoloji Üzerine Denemeler”, içinde: A.K. Çelebi (ed.), Batı’da Bütçe Hakkının Gelişiminin Toplumsal Yapının Değişimi Üzerindeki Etkileri (159-194), Ankara: Hermes Matbaacılık.
  12. Ciğerci, İ. & M. Pehlivan (2022), “Bütçe Okuryazarlığı: Ege Bölgesi Belediye Meclis Üyeleri Üzerine Bir Çalışma”, Vergi Raporu Dergisi, 268, 191-217.
  13. CPDI Centre for Peace and Development Initiatives (2013), People’s Perception of Budget, Pakistan.
  14. Çakır, S. & G. Kayalıdere (2018), “Katılımcı Bütçeleme ve Kent Konseylerinde Katılımcı Bütçe Algısı: Manisa Yunusemre Belediyesi Kent Konseyi Örneği”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 25(3), 941-960.
  15. Çataloluk, C. (2008), “Batı Toplumlarında Toplumsal Yapı Değişimleri ve Bütçe Hakkının Gelişimi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 72-94.
  16. Demir, İ.C. (2016a), “Katlanılabilir Vergi Yükü ve Belirleyicileri: Türkiye Üzerine Bir Araştırma”, Afton Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 79-87.
  17. Demir, İ.C. (2016b), “Vergilemede Fayda İlkesi Bağlamında Sosyal Güvenlik Primlerine Bakış: Türkiye Örneği”, Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2(4), 57-66.
  18. Demirhan, H. (2019), “Yeni Nesi Doğrudan Demokrasi Araçları: e-Demokrasi, e-Katılım ve e-Katılımcı Bütçeleme”, Vergi Dünyası, 453, 52-67.
  19. Dornstein, M. (1987), “Taxes: Attitudes and Perceptions and Their Social Bases”, Journal of Economic Psychology, 8, 55-76.
  20. Engin, R. (2022), “Bütçe Şeffaflığı ve Türkiye: Açık Bütçe Endeksi Üzerinden Bir Değerlendirme”, Sayıştay Dergisi, 33(126), 443-471.
  21. Eroğlu, E. & İ. Kaynar (2023), “Bütçe Okuryazarlığı: Türkiye’de Belediye Meclis Üyelerinin Bütçe Bilgi Düzeylerinin Analizi”, Amme İdaresi Dergisi, 56(3), 59-79.
  22. Eroğlu, E. & İ. Kaynar (2024), “Bütçe Okuryazarlığı Kavramı Üzerine Kavramsal ve Kuramsal Bir Değerlendirme”, içinde: U. Gencel & M. Gök (eds.), Sosyal Bilimlerde Yeni Perspektifler (64-80), Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
  23. García, G.A. et al. (2012), Fiscal Awareness: the attitude towards fraud in Spain, with a special focus on gender,, 02.03.2025.
  24. Garson, G.D. (2013), Validity & Reliability (Statistical Associates Blue Book Series 12), USA: Statistical Associates Publishing.
  25. Gazioğlu, A. (2022), “Devlet Bütçesi Anlayışında Dijital Uygulamalar ve Türkiye Açısından Değerlendirilmesi”, Doktora Tezi, İzmir: İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  26. Groenland, E.A.G. & G.M. Veldhoven (1983), “Tax Evasion Behavior: A Psychological Framework”, Journal of Economic Psychology, 3, 129-144.
  27. Güngör-Göksu, G. (2020), “Vatandaş Bütçe Bilinci ve Bütçe Bilincinin Artışında Etkili Olan Faktörlerin Analizi”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 66, 126-146.
  28. Güngör-Göksu, G. vd. (2024), “Searching the Level of State Budget Awareness and Consciousness of Generation Z University Students”, 38. Uluslararası Maliye Sempozyumu, Hacettepe Üniversitesi, Antalya.
  29. Gürbüz, S. & F. Şahin (2018), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (5. Baskı), Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  30. Gürsoy, B. (1980), Kamusal Maliye İkinci Cilt Bütçe, Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
  31. HAQ-Centre for Child Rights (2010), Budget for Children Analysis-A Beginner’s Guide,, 02.03.2025.
  32. Kalkınma Ajansları (2024), Kalkınma Planlamasında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması,, 17.09.2024.
  33. Kirchler, E. et al. (2008), “Enforced versus voluntary tax compliance: The “slippery slope” framework”, Journal of Economic Psychology, 29, 210-225.
  34. Konukman, A. (2015), “Türkiye’de Bütçe Hakkının Kullanımı: Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 23-65.
  35. Masud, H. et al. (2017), International Practices to Promote Budget Literacy Key Findings and Lessons Learned, Washington, DC: The World Bank.
  36. Musaballı, H. (1970), Bütçe, İstanbul: Nebioğlu Yayınevi.
  37. Mutluer, K. vd. (2018), Bütçe Hukuku (4. Baskı), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  38. OECD (2017), OECD Budget Transparency Toolkit: Practical Steps for Supporting Openness, Integrity and Accountability in Public Financial Management, Paris: OECD Publishing.
  39. Oxford English Dictionary, Consciousness,, 21.02.2025.
  40. Pehlivan, O. (2022), Devlet Bütçesi, Trabzon: Celepler Matbaacılık.
  41. Rosenthal, D.M. (2009), “Concepts and Definitions of Consciousness”, in: W.P. Banks (ed.), Encyclopedia of Consciousness (157-169), Oxford (US): Elsevier.
  42. Selen, U. & A.B. Tarhan (2014), Türkiye’de Bütçe Hakkı Algısı, Bursa: Ekin Basım Yayın.
  43. Spirakis, G. et al. (2010), “The impact of electronic government on democracy: e-democracy through e-participation”, Electronic Government an International Journal, 7(1), 75-88.
  44. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024),, 17.09.2024.
  45. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024), 2019-2024 Yılı Bütçesi: Vatandaşın Bütçe Rehberi,, 02.02.2024.
  46. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü (2024), Vatandaş Kesin Hesap Raporları,, 21.07.2024.
  47. T.C. Yüksek Seçim Kurulu (2023), Güncel Seçim İstatistikleri,, 10.08.2023.
  48. TDK Türk Dil Kurumu (2023), Güncel Türkçe Sözlük,, 10.06.2023.
  49. Torgler, B. (2007), Tax Compliance and Tax Morale: A Theoretical and Empirical Analysis, USA: Edward Elgar Publishing.
  50. Wampler, B. & J. Hartz-Karp (2012), “Participatory Budgeting: Diffusion and Outcomes across the World”, Journal of Public Deliberation, 8(2), https://doi.org/10.16997/jdd.137.
  51. Yapıcı-Sapankaya, F. & H. Tandırcıoğlu (2022), “Gençlerin Bütçe Hakkı Algısı: Manisa Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Üzerinden Bir Değerlendirme”, Yönetim ve Ekonomi, 29(2), 297-318.
  52. Yıldız, F. & F. Alkan (2017), “Katılımcı Bütçeleme Perspektifinden Yükseköğretim Öğrencilerinin Bütçe Algısı Araştırması: Dumlupınar Üniversitesi Örneği”, Maliye Araştırmaları Dergisi, 3(2), 129-145.
  53. Yıldız, F. & F. Alkan (2018), “Yapısal Eşitlik Modeli ile Bütçeleme Sürecinde Etkinliği Sağlayan Faktörlerin Belirlenmesi ve Bir Uygulama”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 57, 182-195.
  54. Yürükoğlu, B. & N. Kırcı-Çevik (2023), Bütçe Hakkı ve Demokrasi: OECD Ülkelerinden Ampirik Bulgular, Gaziantep: Özgür Yayın.
  55. García, G.A. et al. (2012), Fiscal Awareness: the attitude towards fraud in Spain, with a special focus on gender,, 02.03.2025.
  56. HAQ-Centre for Child Rights (2010), Budget for Children Analysis-A Beginner’s Guide,, 02.03.2025.
  57. Kalkınma Ajansları (2024), Kalkınma Planlamasında İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması,, 17.09.2024.
  58. Oxford English Dictionary, Consciousness,, 21.02.2025.
  59. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024),, 17.09.2024.
  60. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024), 2019-2024 Yılı Bütçesi: Vatandaşın Bütçe Rehberi,, 02.02.2024.
  61. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü (2024), Vatandaş Kesin Hesap Raporları,, 21.07.2024.
  62. T.C. Yüksek Seçim Kurulu (2023), Güncel Seçim İstatistikleri,, 10.08.2023.
  63. TDK Türk Dil Kurumu (2023), Güncel Türkçe Sözlük,, 10.06.2023.