SavedAdd your journal

Journals / Sosyoekonomi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 68

Beyond GDP: The Impact of Economic and Social Indicators on Regional Human Development in Türkiye

GSYİH’nın Ötesinde: Ekonomik ve Sosyal Göstergelerin Türkiye’de Bölgesel İnsanî Gelişmeye Etkisi

Seda Sağlamyürek Taşdemir(Atatürk Üniversitesi)0000-0002-1162-9037
Pages
451–473
Publication Date
2026-04-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Employing PDOLS and Panel VAR Granger Causality Test, the findings reveal significant short- and long-term links.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study investigates the relationship between human development and key economic indicators, per capita GDP, unemployment rate, trade volume, and income inequality, using annual data from 12 Turkish regions between 2013 and 2023.
📊
Key Findings & Data:Employing PDOLS and Panel VAR Granger Causality Test, the findings reveal significant short- and long-term links.
💡
Conclusion & Impact:The results emphasise that sustainable human development requires economic growth and inclusive policies for health, education, and social welfare.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2013 Verileri
⚙️Variables:İnsani Gelişme Endeksi · Bölgesel Eşitsizlikler · Ekonomik Büyüme

Abstract

This study investigates the relationship between human development and key economic indicators, per capita GDP, unemployment rate, trade volume, and income inequality, using annual data from 12 Turkish regions between 2013 and 2023. Employing PDOLS and Panel VAR Granger Causality Test, the findings reveal significant short- and long-term links. While GDP positively influences human development, unemployment negatively affects it, and trade volume positively affects it. No significant direct relationship was found between income inequality and human development. The results emphasise that sustainable human development requires economic growth and inclusive policies for health, education, and social welfare.

Özet

Bu çalışma, 2013-2023 yılları arasında Türkiye’nin 12 bölgesine ait yıllık veriler kullanılarak, insan gelişimi ile kişi başına düşen GSYİH, işsizlik oranı, ticaret hacmi ve gelir eşitsizliği gibi temel ekonomik göstergeler arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Panel Dinamik En Küçük Kareler (PDOLS) ve Panel VAR Granger Nedensellik Testi yöntemleri uygulanmıştır. Bulgular, insan gelişimi ile ekonomik göstergeler arasında kısa ve uzun vadeli anlamlı ilişkiler olduğunu göstermektedir. Kişi başına düşen GSYİH insan gelişimini olumlu yönde etkilerken, işsizlik oranı olumsuz etkilemektedir; ticaret hacmi ise destekleyici bir etki sunmaktadır. Gelir eşitsizliği ile insan gelişimi arasında doğrudan anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Sonuçlar, sürdürülebilir insan gelişiminin yalnızca ekonomik büyüme ile değil, aynı zamanda kapsayıcı sağlık, eğitim ve sosyal refah politikalarıyla mümkün olduğunu vurgulamaktadır.

🔖

Cite This Article

Taşdemir, S. S. (2026). Beyond GDP: The Impact of Economic and Social Indicators on Regional Human Development in Türkiye. Sosyoekonomi, Cilt: 34 Sayı: 68, 451–473. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2026.02.19

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (24)

  1. Anand, S. & A. Sen (1994), Human Development Index: Methodology and Measurement, United Nations Development Programme (UNDP), Human Development Report Office.
  2. Arodoye, N.L. & M.A. Iyoha (2014), “Foreign Trade-Economic Growth Nexus: Evidence from Nigeria”, CBN Journal of Applied Statistics, 5(1), 121-141.
  3. Bolat, B.A. & Ç.A. Çilan (2007), “İnsanî Gelişme İndeksi Bileşenleri Açısından Gelişmekte Olan Ülkelerin Diskriminant Analizi ile Karşılaştırılması”, in: 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi, ICANAS (223-234), T.C. Kültür Bakanlığı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
  4. Breusch, T.S. & A.R. Pagan (1980), “The Lagrange Multiplier Test and its Applications to Model Specification in Econometrics”, The Review of Economic Studies, 47(1), 23-253.
  5. Çalışkan, Ş. (2010), “Türkiye’de Gelir Eşitsizliği ve Yoksulluk”, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 59, 89-132.
  6. Ecevit, E. et al. (2018), “Türki Cumhuriyetlerinde Sağlık Harcamalarının Belirleyicileri: Bir Panel Veri Analizi”, Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 10(19), 318-334.
  7. Eylül-Kabakçı G. & F. Topbaş (2021), “Impact of Income Distribution Inequality on the Human Development Index: Panel Data Analysis for BRICS Countries”, Akademik Hassasiyetler, 8(17), 247-257.
  8. Ghifara, A.S. et al. (2022), “The Effect of Economic Growth, Government Spending, and Human Development Index toward Inequality of Income Distribution in the Metropolitan Cities in Indonesia”, Daengku Journal of Humanities and Social Sciences Innovation, 2(4), 529-536.
  9. Granger, C.W.J. (1969), “Investigating Causal Relations by Econometric Models and Cross-spectral Methods”, Econometrica, 37(3), 424-438.
  10. Gulcemal, T. (2020), “Effect of human development index on GDP for developing countries: A panel data analysis”, Pressacademia, 7(4), 338-345.
  11. Hamid, Z. & R.M. Amin (2013), “Trade and Human Development in OIC Countries: A Panel Data Analysis”, Islamic Economic Studies, 21(2), 55-70.
  12. Ipmawan, H. et al. (2022), “The Influence of The Human Development Index, Unemployment Rate, and Illiteracy Population on Poverty Level in Indonesia for the Period 2015-2020”, MUHARRIK: Jurnal Dakwah Dan Sosial, 5(1), 89-103.
  13. Pedroni, P. (2001), “Purchasing Power Parity Tests in Cointegrated Panels”, Review of Economics and Statistics, 83(4), 727-731.
  14. Pesaran, M.H. & T. Yamagata (2008), “Testing slope homogeneity in large panels”, Journal of Econometrics, 142(1), 50-93.
  15. Pesaran, M.H. (2004), “General Diagnostic Tests for Cross Section Dependence in Panels”, SSRN Electronic Journal, https://doi.org/10.2139/ssrn.572504
  16. Priambodo, A. (2021), “The Impact of Unemployment And Poverty on Economic Growth And The Human Development Index (HDI)”, Perwira International Journal of Economics & Business, 1(1), 29-36.
  17. Setiawan, A. (2023), “Relationship model among human development index, Gini coefficient, per capita non-food expenditure, per capita gross regional domestic product and development financing in provinces in Indonesia for the 2015-2019 period”, AIP Conf. Proc., 2877, 030008.
  18. Shah, S. (2016), “Determinants of Human Development Index: A Cross-Country Empirical Analysis”, International Journal of Economics and Management Studies, 3(5), 43-46.
  19. Sinha, A. & S. Sen (2016), “Atmospheric consequences of trade and human development: A case of BRIC countries”, Atmospheric Pollution Research, 7(6), 980-989.
  20. Şeker, M. et al. (2020), Yerelleşen İnsani Gelişme İnsani Gelişme Endeksi - Büyükşehirler (İGE-B) İnsani Gelişme Endeksi - İlçeler (İGE-İ), İnsani Gelişme Vakfı.
  21. Taner, M. et al. (2011), “An Alternative Human Development Index Considering Unemployment”, South East European Journal of Economics and Business, 6(1), 45-60.
  22. TESEV (1998), İnsani Gelişme Raporu: Türkiye.
  23. Tüylüoğlu, Ş. & B. Karalı (2006), “İnsani Kalkınma Endeksi ve Türkiye İçin Değerlendirilmesi”, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 6(12), 53-88.
  24. Yücesan, M. & O. Yağış (2020), “Ekonomik Özgürlüğe Etki Eden Faktörler: Yükselen Piyasa Ekonomileri İçin Panel Veri Analizi”, Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 691-711.