Journals / Sosyoekonomi / 2026 / Cilt: 34 Sayı: 69

The Relative Development Levels of Independent Turkic States: Strengths and Weaknesses of the Countries

Bağımsız Türk Devletlerinin Göreli Gelişme Düzeyleri: Ülkelerin Güçlü ve Zayıf Yönleri

Aytekin Altıparmak(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0001-6756-9523
Hayriye Atik(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ)0000-0001-7480-080X
Pages
91–114
Publication Date
2026-07-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Kazakhstan, unlike the other Turkic states, is part of a cluster of 45 countries, while Azerbaijan and Turkmenistan are part of a cluster of 47 countries.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In this article, the development levels of Türkiye, Azerbaijan, Turkmenistan, Kazakhstan, Uzbekistan, and Kyrgyzstan among world countries have been determined.
📊
Key Findings & Data:In the study, which used 47 development indicators from 156 countries, principal components analysis and cluster analysis were utilised.
💡
Conclusion & Impact:Kazakhstan, unlike the other Turkic states, is part of a cluster of 45 countries, while Azerbaijan and Turkmenistan are part of a cluster of 47 countries.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Bağımsız Türk Devletleri · Ekonomik Kalkınma · Temel Bileşenler Analizi

Abstract

In this article, the development levels of Türkiye, Azerbaijan, Turkmenistan, Kazakhstan, Uzbekistan, and Kyrgyzstan among world countries have been determined. In the study, which used 47 development indicators from 156 countries, principal components analysis and cluster analysis were utilised. Kyrgyzstan, Türkiye, and Uzbekistan, which exhibit development similar to that of most countries in Asia and the Arabian Peninsula, have been placed in a cluster of 31 countries. Kazakhstan, unlike the other Turkic states, is part of a cluster of 45 countries, while Azerbaijan and Turkmenistan are part of a cluster of 47 countries.

Özet

Bu makalede Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan, Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan’ın dünya ülkeleri arasındaki kalkınma düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 156 ülkeye ait 47 kalkınma göstergesinin kullanıldığı çalışmada, temel bileşenler analizi ve kümeleme analizlerinden yararlanılmıştır. Kırgızistan, Türkiye ve Özbekistan, Asya kıtasında ve Arap Yarımadası'nda bulunan ülkelerle benzer bir gelişme sergileyerek 31 ülkeden oluşan bir kümede yer almıştır. Kazakistan, diğer Türk devletlerinden ayrı olarak 45 ülkenin oluşturduğu bir kümede yer alırken, Azerbaycan ve Türkmenistan ise 47 ülkenin oluşturduğu bir kümede yer almıştır.

🔖

Cite This Article

Altıparmak, A., Atik, H. (2026). The Relative Development Levels of Independent Turkic States: Strengths and Weaknesses of the Countries. Sosyoekonomi, Cilt: 34 Sayı: 69, 91–114. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2026.03.04

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (53)

  1. Adelman, I. & C.T. Morris (1967), Society, Politics and Development. A Quantitative Approach, Baltimore: The Johns Hopkins Press.
  2. Ahluwalia, M.S. (1976), “Inequality, Poverty and Development”, Journal of Development Economics, 3(4), 307-342.
  3. Akengin, H. (2017), “Türk Dünyası ve Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Üzerine Jeopolitik Bir Değerlendirme”, MUTAD, (4), 1-11.
  4. Alagöz, M. et al. (2004), “Türk Cumhuriyetleri ile İlişkilerimize Ekonomik Açıdan Bir Yaklaşım”, Selçuk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (12), 59-74.
  5. Aydilek, E. (2022), “Türk Devletleri Teşkilatının Siyasi ve Ekonomik Potansiyeli”, Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(3), 716-728.
  6. Baghirov, O. (2022), “The Organization of Turkic States’ Economic Potential and Cooperation Prospects among Its Members”, Perceptions: Journal of International Affairs, 27(1), 53-73.
  7. Bayrak, M. et al. (2018), 25 Yıllık Tecrübenin Ardından Türk Keneşi Bünyesindeki Ülkelerin Demografik ve Ekonomik Analizi, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları.
  8. Ceylan, A. & A. Şahbaz (2024), “Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Dış Ticaret, Ekonomik Büyüme ve Yoksulluk İlişkisi”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi, 23(2), 667-683.
  9. Çınar, Y. & Y.U. Uzun (2023), “Köklü Geçmişten Güçlü Geleceğe Türk Devletleri Teşkilatı: Küresel Ekonomik-Siyasal Potansiyeli ve Teşkilatın Geleceğine Dair Öngörüler”, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(1), 141-156.
  10. DEİK (2021), Kazakistan Bilgi Notu, DEİK.
  11. Demir, M.A. (2020), “Ticaret Yoğunluğunun Analizi: Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Örneği”, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (47) 291-308.
  12. Doru, Ö. & M.B. Aslan (2019), “Türkiye ile Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Ekonomik İlişkiler: Dış Ticaret, Turizm ve Yatırım Açısından Bir Değerlendirme”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 427-442.
  13. Ece, N.J. (2023), “Bir Kuşak Bir Yol Projesi’nin Türkiye ve Türk Cumhuriyetleri Açısından Önemi”, Mersin Üniversitesi Denizcilik ve Lojistik Araştırmaları Dergisi, 5(1), 38-56.
  14. Eren, K. (2012), “Bağımsız Devletler Topluluğu İçinde Türk Cumhuriyetleri”, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 43-73.
  15. Erol, M.S. & M. Şahin (2013), “Bağımsızlıklarının 20. Yılında Orta Asya ve Kafkasya’daki Türk Cumhuriyetlerinin Entegrasyon Süreci”, Karadeniz Araştırmaları, 37(37), 111-136.
  16. Ersungur, M. et al. (2007), “Türkiye ile Diğer Türk Cumhuriyetlerinin Ekonomik İlişkilerinin Analizi”, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 14(35), 285-310.
  17. EUROSTAT (2025),, 05.03.2025.
  18. Falkowski, K. (2017), “Long-Term Comparative Advantages of the Eurasian Economic Union Member States in International Trade”, International Journal of Management and Economics, 53(4), 27-49.
  19. Felipe, J. & M. Resende (1996), “A Multivariate Approach to the Measurement of Development: Asia and Latin America”, The Journal of Developing Areas, 30(2), 183-210.
  20. Gasimli, V. (2023), Turkic States Economy, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  21. Geybullayev, G. & E. Kurubaş (2002), “Türk Cumhuriyetlerinin Entegrasyonu: Fırsatlar, Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 19-45.
  22. Gökburun, İ. (2021), “Küresel ve Bölgesel Güçler Çağında Türk Dünyası Nüfusu”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 21(1), 1-34.
  23. Gülse, S.B. et al. (2009), “Türkiye-Türk Cumhuriyetleri Dış Ticaret İlişkilerine Genel Bir Bakış”, Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-23.
  24. Gürbüz, M.A. & M. Karabulut (2009), “SSCB’nin Dağılmasıyla Bağımsızlığına Kavuşan Ülkelerde Sosyo-Ekonomik Benzerlik Analizi”, Bilig, (50), 31-50.
  25. Hicks, N. & P. Streeten (1979), “Indicators of Development: The Search for A Basic Needs Yardstick”, World Development, 7(6), 567-580.
  26. Hotelling, H. (1933), “Analysis of a Complex of Statistical Variables into Principal Components”, Journal of Educational Psychology, 24(6), 417-441.
  27. IMF International Monetary Fund (2024), Regional Economic Outlook: Middle East and Central Asia, International Monetary Fund.
  28. Kara, A. & F. Solak, (2017), Bağımsızlıklarının 25. Yılında Türk Cumhuriyetleri: Siyasi, Ekonomik ve Kültürel Gelişmeler, Türk Dünyası Belediyeler Birliği Yayınları.
  29. Karaer, M. & H. Tatlıdil (2019), “Türkiye’deki 81 İlin Bazı Sağlık Göstergeleri ile Temel Bileşenler Analizi ve Gri İlişkisel Analiz Açısından Değerlendirilmesi”, Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(1), 44-54.
  30. Kıbrıs Türk Ticaret Odası (2023), Rakamlarla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Yatırım Ortamı, Kıbrıs Türk Ticaret Odası.
  31. KKTC İstatistik Kurumu (2025),, 05.03.2025.
  32. Kocaeli Ticaret Odası (Şubat 2022), Kırgızistan Ülke Raporu, Kocaeli Ticaret Odası.
  33. Mercan, M. & Ö.A. Azer (2013), “The Relationship between Economic Growth and Income Distribution in Turkey and the Turkish Republics of Central Asia and Caucasia: Dynamic Panel Data Analysis with Structural Breaks”, Eurasian Economic Review, 3(2), 165-182.
  34. Metreau, E. et al. (2024), World Bank Country Classifications by Income Level 2024-2025,, 01.07.2025.
  35. Najimudinova, S. (2015), “Kırgızistan’da Kadın Girişimciliği: Durum Analizi ve Perspektifleri”, Sosyoekonomi, 23(24), 7-22.
  36. Nakip, M. (2003), Pazarlama Araştırmaları: Teknikler ve SPSS Destekli Uygulamalar, Ankara: Seçkin Yayınları.
  37. Pearson, K. (1901), “On Lines and Planes of Closest Fit to Systems of Points in Space”, The London, Edinburgh, and Dublin Philosophical Magazine and Journal of Science, 2(11), 559-572.
  38. Saraçoğlu,B. (1992), “Ülkelerin Ekonomik Kalkınmışlık Düzeyleri Açısından İncelenmesi”, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10, 17-54.
  39. Seyidoğlu, H. & S. Gönültaş (2014), “Modern İpek Yolu Projesi ve Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Ekonomik İlişkiler”, Avrasya Etüdleri, 45(1), 201-216.
  40. Tezer, H. (2018), “21. Asırda İpekyolu Ekonomileri ve Türk Dünyasının Ekonomik Gelişim Süreci”, ResearchGate,, 05.03.2025.
  41. Turan, A. (2022), “Türk Dünyasının Siyasi, Sosyal ve Ekonomik Anlamda Sorunları, İhtiyaçları ve Potansiyeli”, in: K. Ağın (ed.), Sosyal Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Uluslararası Araştırmalar IX (373-402), Konya: Eğitim Yayınevi.
  42. Turkic States Organization (2024), Turkic Economic Outlook: January-June 2024 (No. 2), Center for Analysis of Economic Reforms and Communication of the Republic of Azerbaijan.
  43. UNCTAD (2022),World Investment Report 2022: International Tax Reforms and Sustainable Investment, United Nations.
  44. World Bank (2024), The World Bank in Türkiye,, 23.10.2024.
  45. World Bank (Fall 2024), Better Education for Stronger Growth: Europe and Central Asia Economic Update, World Bank.
  46. World Bank Statistics (2025),, 05.03.2025.
  47. Yılmaz, A.N. (2021), “Bağımsızlıklarının 30. Yılında Türkistan Coğrafyasındaki Türk Cumhuriyetlerinin Durumu ve Değerlendirilmesi”, Türk Dünyası Araştırmaları, 129(255), 253-314.
  48. EUROSTAT (2025),, 05.03.2025.
  49. KKTC İstatistik Kurumu (2025),, 05.03.2025.
  50. Metreau, E. et al. (2024), World Bank Country Classifications by Income Level 2024-2025,, 01.07.2025.
  51. Tezer, H. (2018), “21. Asırda İpekyolu Ekonomileri ve Türk Dünyasının Ekonomik Gelişim Süreci”, ResearchGate,, 05.03.2025.
  52. World Bank (2024), The World Bank in Türkiye,, 23.10.2024.
  53. World Bank Statistics (2025),, 05.03.2025.