SavedAdd your journal

Journals / Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi / 2024 / Cilt: 8 Sayı: 2

Determination of The Financial Performance of Borsa Istanbul Accommodation Companies Using TOPSIS, MULTIMOORA and PROMETHEE Method

Borsa İstanbul Konaklama İşletmelerinin Finansal Performanslarının TOPSIS, MULTIMOORA ve PROMETHEE Yöntemiyle Belirlenmesi

Bengü Su Karagöz(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ, TURİZM FAKÜLTESİ)0000-0003-3259-8070
Mete Sezgin(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ, TURİZM FAKÜLTESİ, TURİZM İŞLETMECİLİĞİ BÖLÜMÜ)0000-0001-9079-2520
Erkan Akgöz(Selçuk Üniversitesi, Turizm Fakültesi)0000-0001-6723-0271
Murat Yurtlu(İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, TURİZM FAKÜLTESİ)0000-0002-0947-8401
Pages
401–426
Publication Date
2024-09-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Based on the research findings, recommendations have been made for researchers, businesses, and investors.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The effectiveness of tourism, considered an important sector for the development of countries, is directly related to the financial performance of the enterprises operating within the sector.
📊
Key Findings & Data:Therefore, analyzing the financial performance of tourism enterprises is crucial.
💡
Conclusion & Impact:Based on the research findings, recommendations have been made for researchers, businesses, and investors.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2018-2022 Verileri
⚙️Variables:BİST · ÇKKV · Konaklama Sektörü

Abstract

The effectiveness of tourism, considered an important sector for the development of countries, is directly related to the financial performance of the enterprises operating within the sector. Therefore, analyzing the financial performance of tourism enterprises is crucial. The purpose of this study is to determine the financial performance of companies listed in the BIST accommodation sector for the years 2018-2022. In this context, 15 financial ratios were calculated by the researchers using the financial statements obtained from the Public Disclosure Platform as financial performance criteria. The obtained ratios were analyzed using the multi-criteria decision-making methods TOPSIS, MULTIMOORA, and PROMETHEE. It was determined that, generally, the highest financial performance in the BIST accommodation sector belonged to KSTUR and MAALT, and the ranking results of the methods could differ. Based on the research findings, recommendations have been made for researchers, businesses, and investors.

Özet

Ülkelerin kalkınmaları için önemli bir sektör olarak görülen turizmin etkinliği, sektörde faaliyet gösteren işletmelerin finansal performanslarıyla doğrudan ilişkilidir. Bu sebeple turizm işletmelerinin finansal performanslarının analiz edilmesi önemlidir. Bu araştırmanın amacı, BİST konaklama sektöründe işlem gören işletmelerin 2018-2022 yıllarına ait finansal performanslarının belirlenmesidir. Bu kapsamda finansal performans kriteri olarak Kamuyu Aydınlatma Platformu’ndan elde edilen mali tablolardan yararlanılarak 15 finansal oran araştırmacılar tarafından hesaplanmıştır. Elde edilen oranlar TOPSIS, MULTIMOORA ve PROMETHEE çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. BİST konaklama sektöründe genel olarak finansal performansı en yüksek işletmelerin KSTUR ve MAALT olduğu belirlenmiş ve yöntemlerin sıralama sonuçlarının farklı olabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre araştırmacılara, işletmelere ve yatırımcılara önerilerde bulunulmuştur.

🔖

Cite This Article

Karagöz, B. S., Sezgin, M., Akgöz, E., Yurtlu, M. (2024). Determination of The Financial Performance of Borsa Istanbul Accommodation Companies Using TOPSIS, MULTIMOORA and PROMETHEE Method. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 2, 401–426. https://doi.org/10.32572/guntad.1415821

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (55)

  1. Acar, M. (2003). Tarımsal işletmelerde finansal performans analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(20), 21-37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/erciyesiibd/issue/5877/77779
  2. Akbulut, O. Y. (2019). CRITIC ve EDAS yöntemleri ile iş bankası'nın 2009-2018 yılları arasındaki performansının analizi. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 4(2), 249-263. http://doi.org/10.30784/epfad.594762
  3. Akpınar, M. E., & Metin, İ. (2023). Entropi ve Multi-Moora yöntemlerini kullanarak bir vaka analizi ile uluslararası hedef pazar seçimi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(1), 1-15. http://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.23.01.1934
  4. Aksoy, E., Ömürbek, N., & Karaatlı, M. (2015). AHP temelli MULTIMOORA ve COPRAS yöntemi ile Türkiye kömür işletmeleri'nin performans değerlendirmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 33(4), 1-28. http://doi.org/10.17065/huiibf.10920
  5. Aktan, B., & Bodur, B. (2006). Oranlar aracılığı ile finansal durumunuzu nasıl çözümlersiniz? Küçük işletmeler için bir rehber. Journal of Yasar University, 1(1), 49-67. http://doi.org/10.19168/jyu.47193
  6. Alonso-Almeida, M. M., & Bremser, K. (2013). Strategic responses of the Spanish hospitality sector to the financial crisis. International Journal of Hospitality Management, 32, 141-148. http://doi.org/10.1016/j.ijhm.2012.05.004
  7. Arsu, T., & Ayçin, E. (2020). BIST lokanta ve oteller sektöründeki turizm işletmelerinin finansal performanslarının MACBETH ve EDAS yöntemleri ile incelenmesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (Özel Sayı), 156-178. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahbvuibfd/issue/55755/698379
  8. Avcı, T., & Çınaroğlu, E. (2018). AHP temelli TOPSIS yaklaşımı ile havayolu işletmelerinin finansal performans değerlemesi. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(1), 316-335. http://esjournal.cumhuriyet.edu.tr/en/pub/issue/37183/410454
  9. Balcı Yıldız, N., & Koba, Y. (2023). Turizm sektörünün COVID-19 pandemisi sonrası finansal performans değerlendirmesi. International Congress on Eurasian Economies, İzmir, Türkiye, 19-20 Eylül 2023. http://doi.org/10.36880/C15.02848
  10. Beller Dikmen, B. (2021). Elektrik enerjisi sektörünün finansal performanslarının oran analizi yöntemi ile incelenmesi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 912-926. http://doi.org/10.20491/isarder.2021.1174
  11. Bilici, N. (2019). Turizm sektörünün finansal performansının oran analizi ve TOPSIS yöntemiyle değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(1), 173-194. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunisosbil/issue/43928/538474
  12. Brauers, W. K., & Zavadskas, E. K. (2006). The MOORA method and its application to privatization in a transition economy. Control and Cybernetics, 35(2), 445-469. http://eudml.org/doc/209425
  13. Brida, J. G., Gomez, D. M., & Segarra, V. (2020). On the empirical relationship between tourism and economic growth. Tourism Management, 81, 1-11. http://doi.org/10.1016/j.tourman.2020.104131
  14. Büyük, Ö., & Can, E. (2020). COVID-19 salgınının Türk turizmine etkisi: Seyahat ve konaklama endüstrileri üzerine değerlendirme. AHBVÜ Turizm Fakültesi Dergisi, 23(2), 312-331. http://doi.org/10.34189/tfd.23.02.005
  15. Ceyhan, İ. F., & Demirci, F. (2017). MULTIMOORA yöntemiyle finansal performans ölçümü: Leasing şirketlerinde bir uygulama. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(15), 277-296. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bartiniibf/issue/30498/329992
  16. Chen, M. H. (2011). The response of hotel performance to international tourism development and crisis events. International Journal of Hospitality Management, 30(1), 200-212. http://doi.org/10.1016/j.ijh4.23010.06.005
  17. Costea, C. D., & Hostiuc, F. (2009). The liquidity ratios and their significance in the financial equilibrium of the firms. The Annals of The "Ştefan cel Mare" University Suceava. Fascicle of The Faculty of Economics and Public Administration, 9(1), 252-261.
  18. Çolak, Z. (2023). BİST’te işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıklarının gri ilişkisel analiz yöntemiyle finansal performanslarının değerledirilmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(24), 75-96. http://doi.org/10.29106/fesa.1199029
  19. Ercan, C., Dayı, F., & Akdemir, E. (2013). Kamu sağlık işletmelerinde finansal performans değerlemesi: Kamu hastaneleri birlikleri üzerine bir uygulama. Asia Minor Studies - International Journal of Social Sciences, 1(2), 54-71. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asm/issue/56466/784854
  20. Erdoğan, B., & Aydın, Y. (2023). BİST’te işlem gören sigorta şirketlerinin Performans analizi: MARCOS metodu. Turkish Research Journal of Academiz Social Science, 6(2), 225-232. http://doi.org/ 10.59372/turajas.1394285
  21. Ezin, Y. (2022). BIST turizm endeksi firmalarının finansal performanslarının gri ilişkisel analiz yöntemi ile değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(24), 353-367. https://dergipark.org.tr/tr/pub/duiibfd/issue/73541/1134997
  22. Gitman, L. J., & Zutter, C. J. (2015). Principles of Managerial Finance. Edinburgh: Pearson Education Limited.
  23. Hoe, L. W., Din, M. A., Siew, L. W., & Wai, C. J. (2018). Evaluation on the performance of suppliers in Malaysia with TOPSIS model. Journal of Fundamental and Applied Sciences, 10(6S), 406-415. DOI: 10.4314/jfas.v10i6s.5
  24. Hwang, C., & Yoon, K. (1981). Multiple Attribute Decision Making Methods and Applications, Springer Verlag.
  25. Ishizaka, A., & Siraj, S. (2018). Are multi-criteria decision-making tools useful? An experimental comparative study of three methods. European Journal of Operational Research, 1-26. http://doi.org/10.1016/j.ejor.2017.05.041
  26. Islam, N., Sarkar, B., Basak, A., Das, P., Paul, I., Debnath, M., & Roy, R. (2022). A novel GIS-based MCDM approach to identify the potential eco-tourism sites in the Eastern Dooars region (Himalayan foothill) of West Bengal, India. Geocarto International, 1-31. http://doi.org/10.1080/10106049.2022.2076917
  27. Kahveci, M., & Turna, İ. (2016). BİST’te işlem gören turizm işletmelerinin TOPSIS tekniği ile finansal performanslarının analizi ve değerlendirilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, (48), 99-114.
  28. Karakaş, A., & Öztel, A. (2020). BİST'te yer alan turizm işletmelerinin finansal performanslarının entropi tabanlı TOPSIS yöntemi ile belirlenmesi: Bir python uygulaması. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(3), 543-562. https://dergipark.org.tr/tr/pub/duiibfd/issue/57937/803966
  29. Kaya, P., İpekçi Çetin, E., & Kuruüzüm, A. (2011). Çok kriterli karar verme ile Avrupa Birliği ve aday ülkelerin yaşam kalitesinin analizi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi(13), 80-94. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuekois/issue/8980/112038
  30. Kazan, H., & Özdemir, O. (2014). Financial performance assessment of large scale conglomerates via TOPSIS and CRITIC methods. International Journal of Management and Sustainability, 3(4), 203-224. http://doi.org/10.18488/journal.11/2014.3.4/11.4.203.224
  31. Kınalı, F. (2022). İşletmelerin finansal performanslarının mali yapı oranları açısından değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(2), 746-756.
  32. Kıvılcım, B. (2020). Covid-19 (yeni koronavirüs) salgınının turizm sektörüne muhtemel etkileri. USOBED Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(1), 17-27. http://doi.org/10.46452/baksoder.727208
  33. Kitsios, F., & Grigoroudis, E. (2020). Evaluating service innovation and business performance in tourism: A multicriteria decision analysis approach. Management Decision, 58(11), 2429-2453. http://doi.org/10.1108/MD-09-2019-1326/full/html
  34. Medetoğlu, B., Kavas, Y. B., Öztürk, M., & Türkay, K. (2023). BIST konaklama sektöründeki işletmelerin finansal performanslarının COPRAS ve WASPAS yöntemleriyle ölçümü. Akademik Hassasiyetler, 10(22), 357-376. http://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1276572
  35. Metin, S., Yaman, S., & Korkmaz, T. (2017). Finansal performansın TOPSIS ve MOORA yöntemleri ile belirlenmesi: BİST enerji firmaları üzerine karşılaştırmalı bir uygulama. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 371-394. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ksusbd/issue/31599/319321
  36. Obuya, D. O. (2017). Debt financing option and financial performance of micro and small enterprises: A critical literature review. International Journal of Business and Management, 12(3), 221-231. http://doi.org/10.5539/ijbm.v12n3p221
  37. Okay, G., & Köse, A. (2015, August). Financial performance analysis of brokerage firms quoted on the Istanbul stock exchange using the TOPSIS method of analysis. International Journal of Business and Social Science, 6(8), 68-77.
  38. Onocak, D. (2023). BİST’te işlem gören konaklama işletmelerinin finansal performanslarının CRITIC ağırlıklandırmalı TOPSIS yöntemine göre değerlendirilmesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi(97), 79-98. http://doi.org/10.25095/mufad.1177612
  39. Oral, C., & Şenen, M. (2023). Gri ilişkisel analiz yöntemi ile finansal performans değerlendirmesi: BİST’de işlem gören teknoloji şirketleri üzerine bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(2), 894-906. http://doi.org/10.20491/isarder.2023.1625
  40. Paça, M., & Karabulut, T. (2019). Finansal rasyolar ile finansal performans: BIST ve turizm. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 53-65. https://dergipark.org.tr/en/pub/ijgtr/issue/45045/544508
  41. Pala, O. (2021). BİST turizm endeksinde yer alan firmaların CILOS ve MAIRCA tabanlı finansal performans analizi. ASBİ Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 163-185. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asbi/issue/64238/974746
  42. Peker, İ., & Baki, B. (2011). Gri ilişkisel analiz yöntemiyle Türk sigortacılık sektöründe performans ölçümü. International Journal of Economic and Administrative Studies, 4(7), 1-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ulikidince/issue/21620/232233
  43. Roy, S., & Das, A. (2018). Application of TOPSIS method for financial performance evaluation: A study of selected scheduled banks ın Bangladesh. Journal of Commence & Accounting Research, 7(1), 24-29.
  44. Say, S. (2022). ARAS ve COPRAS yöntemleri ile BIST teknoloji endeksindeki şirketlerin finansal performans analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(25.yıl özel sayı), 511-523.
  45. Sezgin, M., Keleş, A., & Karagöz, B. (2021). Pandemi dönemi temassız otelcilik ve 4-5 yıldızlı oteller üzerine bir araştırma. Journal of Global Tourism and Technology Research, 2(2), 72-86. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jgttr/issue/65288/956509
  46. Sezgin, M., & Yurtlu, M. (2021). Dijital pazarlama yöneticilerinin bakış açısıyla en uygun otel seçimi: analitik hiyerarşi prosesi (AHP) ve PROMETHEE yaklaşımı. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 1756-1784.
  47. Sümer, H., & Perek, A. A. (2013). Bilançolarda cari oranın önemi ve hesaplaması. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 1, 47-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/muvu/issue/59979/866174
  48. Süslü, C., Ateş, A., & Gök, M. A. (2019). Turizm şirketlerinin finansal performanslarının değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Reseach, 3(4), 847-860.
  49. Türkiye İstatistik Kurumu (2024). Turizm İstatistikleri. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=egitim-kultur-spor-ve-turizm-105&dil=1%20 adresinden 17.03.2024 tarihinde alınmıştır.
  50. Weerathunga, P. R., Xiaofang, C., & Samarathunga, M. (2019). Firm-specific and contextual determinants of Sri Lankan corporate hotel performance, International Journal of Economics and Financial Issues, 9(3), 213-224. http://doi.org/10.32479/ijefi.7880
  51. Urfa, A. M., Can, E., & Yüceol, N. (2021). Covid-19 salgını bağlamında Türkiye’de turizm sektörünün swot. Journal of Travel and Tourism Research, 18, 22-50. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ttr/issue/63499/912847
  52. Yenisu, E. (2019). Finansal tabloların oran analizi ile incelenmesi: Adese örneği. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (ASED), 3(1), 19-45. http://doi.org/ 10.38122/ased.537634
  53. Yılmaz, H., & Yakut, E. (2023). COVID-19 pandemisinin BİST turizm endeksi işletmelerinin finansal performanslarına etkisinin CRITIC tabanlı COPRAS ve PROMETHEE yöntemleri ile incelenmesi. Sosyoekonomi, 31(58), 249-276. http://doi.org/ 10.17233/sosyoekonomi.2023.04.13
  54. Ercan, C., Dayı, F., & Akdemir, E. (2013). Kamu sağlık işletmelerinde finansal performans değerlemesi: Kamu hastaneleri birlikleri üzerine bir uygulama. Asia Minor Studies - International Journal of Social Sciences, 1(2), 54-71. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asm/issue/56466/784854
  55. Medetoğlu, B., Kavas, Y. B., Öztürk, M., & Türkay, K. (2023). BIST konaklama sektöründeki işletmelerin finansal performanslarının COPRAS ve WASPAS yöntemleriyle ölçümü. Akademik Hassasiyetler, 10(22), 357-376. http://doi.org/10.58884/akademik-hassasiyetler.1276572