Vicâde Rivâyet Lâfızları ve Diğer Hadis Usûlü Istılahlarıyla İrtibatı”

Özet

Her bir alanda elde edilen bilginin değeri, bağlayıcılık yönü açısından önemli olduğu gibi dînî konularda da aynı öneme hâizdir. Hz. Peygamber’e ait olan bilgi ile O’na ait olmayan bilginin birbirinden itina ile ayırd edilmesi de son derece önemlidir. Zira dînî ve dünyevî hayatını Kur’ân ve Sünnet perspektifinden yönlendiren Müslümanların, güvenilir bilgiye olan ihtiyaçları ortadadır. Dinin temel kaynaklarından biri olan hadislerin senedinin zikredilmesi, râvîleri hakkında bilgi verdiği gibi rivâyet esnasında kullanılan lafızlar da, o hadisin nasıl elde edildiği hakkında bilgi vermektedir. Hadis usûlü âlimlerinin tesbit ettiği rivâyet lafızları ya da edâ lafızları, zikredilen hadis sayesinde elde edilen bilginin kıymetini ifade etmektedir. Rivâyet edilen hadisin hangi usûllerle alındığını ve yine hangi yollarla nakledildiğini isnadta kullanılan kalıp ifadeler haber vermektedir. Hadislerin yazılmasının yaygınlaştığı dönemlerden itibaren görülen tahammül ve edâ yollarından vicâde metoduyla rivâyet edilen hadislerde de kullanılan rivâyet lafızları bellidir. Diğer taraftan vicâde yoluyla elde edilen hadisin ifade ettiği bilginin değeri de yine hadis usûlü âlimleri tarafından ortaya konmuştur.